Кіріспе

Шотки эффектісі немесе өріс күшейткен термоиондық эмиссия – конденсирленген зат физикасындағы құбылыс, ол Уолтер Х. Шотки есімімен аталады. Электронды эмиссия құрылғыларында, әсіресе электрондық қаруларда, термоиондық электронды эмитер айналасындағы ортаға қатысты теріс потенциалмен бейімделеді. Бұл эмитер бетінде F шамасындағы электр өрісін жасайды. Өріс болмағанда, қашып бара жатқан Ферми деңгейі электрон көретін беттік кедергінің биіктігі W, жергілікті жұмыс функциясына тең болады. Электр өрісі беттік кедергіні ΔW мөлшеріне дейін төмендетеді және эмиссиялық токты арттырады. Оны Ричардсон теңдеуінің қарапайым өзгертілуі арқылы W орнына (W – ΔW) қою арқылы модельдеуге болады. Бұл келесі теңдеуді береді:

мұнда J – эмиссиялық ток тығыздығы, T – металдың температурасы, W – металдың жұмыс функциясы, k – Больцман тұрақтысы, qe – элементар заряд, ε0 – вакуумдық диэлектрлік өтімділік, ал AG – жалпы тұрақты A0-тің материалға тән түзету коэффициенті λR-ға көбейтілген өнімі, ол әдетте 0,5 шамасында болады. Осы өзгертілген теңдеу қолданылатын өріс және температура режимінде жүретін электронды эмиссия көбінесе Шотки эмиссиясы деп аталады. Бұл теңдеу шамамен 108 В/м-ден төмен электр өрісінің күші үшін салыстырмалы түрде дәл. Электр өрісінің күші 108 В/м-ден жоғары болғанда, Фоллер-Нордхейм (FN) туннельдеуі маңызды эмиссиялық токты құрай бастайды. Бұл режимде өріс күшейткен термоиондық және өрістік эмиссияның біріккен әсерін термоөрістік (TF) эмиссиясы үшін Мерфи-Гуд теңдеуімен модельдеуге болады. Тіпті жоғары өрістерде FN туннельдеу электронды эмиссияның басым механизміне айналады және эмитер «салқын өрісті электронды эмиссия (CFE)» режимінде жұмыс істейді. Термоиондық эмиссияны жарық сияқты басқа да қозу түрлерімен өзара әрекеттесу арқылы күшейтуге болады. Мысалы, термоиондық түрлендіргіштердегі қозу ояртқыш Cs булары Cs Ридберг материясының кластерлерін құрайды, бұл коллектордың эмиссиялық жұмыс функциясын 1,5 эВ-тан 1,0–0,7 эВ-қа дейін төмендетеді. Ридберг материясының ұзақ өмір сүруіне байланысты бұл төмен жұмыс функциясы төмен қалады, бұл төмен температуралық түрлендіргіштің тиімділігін арттырады.