Кіріспе

Жұлдызды жасушалар – орталық жүйке жүйесіндегі нейрондар, олар жасуша денесінен сәулеленіп таралатын дендриттік процестер арқылы қалыптасқан жұлдыз тәрізді пішінімен ерекшеленеді. Көптеген жұлдызды жасушалар ГАМК-ергиялық болып табылады және мишықтың молекулалық қабатында орналасқан. Жұлдызды жасушалар постнатальді мишықтың ақ затындағы бөлінетін аталық жасушалардан пайда болады. Дендриттік ағаштар нейрондар арасында әртүрлі болуы мүмкін. Ми қабығындағы дендриттік ағаштардың екі түрі бар: пирамида тәрізді пирамидалық жасушалар және жұлдыз тәрізді жұлдызды жасушалар. Дендриттер нейрондарды жіктеуге де көмектеседі. Тікенді дендриттер тікенді, ал тікенсіздері – аспиноз деп жіктеледі. Мишықтың жұлдызды жасушалары Пуркинье жасушаларының дендриттік ағаштарымен синапс арқылы байланысып, тежегіш сигналдар жібереді. Жұлдызды нейрондар кейде орталық жүйке жүйесінің басқа жерлерінде де кездеседі; ми қабығындағы тікенді жұлдызды жасушалар негізгі көру қабығының IVC қабатында табылады. Тышқандар мен егешқұйрықтардың соматосенсорлық баррель қабығында глютаматергиялық (оқулық) тікенді жұлдызды жасушалар 4-қабаттың баррельдерінде ұйымдасқан. Олар таламустан оқулық синапстық талшықтарды қабылдайды және пирамидалық жасушаларға бастапқы көру қабығының 2/3 қабатына оқулық стимуляцияны жібереді. Ми қабығындағы тікенді жұлдызды жасушалардың «тұрақты» оқу үлгісі бар. Жұлдызды жасушалар хромофобтар, яғни тез боялмайтын жасушалар, сондықтан микроскоп астында салыстырмалы түрде ақшыл көрінеді. Мишықтың жұлдызды жасушалары тежегіш және ГАМК-ергиялық. Жұлдызды және себет тәрізді жасушалар мишықтың қарыншалық аймағынан (CVZ) Пуркинье жасушалары және Бергманн глиасымен бірге пайда болады. Ұқсастығына байланысты, көшу кезінде зерттелгенде, жұлдызды және себет тәрізді жасушалар бір топқа біріктіріледі, әсіресе олар бірдей жолмен қозғалады. Митозден кейін бұл жасушалар ақ зат қабатының тереңінен басталып, ішкі гранулалық қабат (IGL) және Пуркинье жасушалары қабаты (PCL) арқылы молекулалық қабатқа жеткенше жоғары көтеріледі. Молекулалық қабатта болған кезде олар бағытын және орналасуын өзгертеді, содан кейін бұл қабаттың ортаңғы бөлігінде, рострокаудальдік бағытта орналасады. Осы қабатқа кіргеннен кейін, жұлдызды жасушалар Бергманн глиальды жасушаларының көмегімен дұрыс орналасуына бағытталады. ГАМК-ергиялық аспиноздық жұлдызды жасушалар соматосенсорлық қабықта кездеседі. Аспиноздық дендриттерді визуалды жіктеуден басқа, олар ГАМК-ергиялық активтілігіне байланысты глютамин қышқылы декарбоксилазасымен (ГАД) иммуногистохимиялық түрде белгіленеді және кейде нейропептидтермен бірге орналасады.