Кіріспе

Ұшақтың қанатындағы флаперон (флап және аэрон сөздерінің қосындысы) – флап пен аэронның қызметтерін біріктіретін басқару беті. Кейбір шағын жинақталмалы ұшақтарда өндірістің қарапайымдылығы үшін флаперон қолданылады, ал Боинг 747, 767, 777 және 787 сияқты кейбір ірі коммерциялық ұшақтарда флап пен аэрон арасында флаперон орналасуы мүмкін. 787 ұшағында спойлерлердің, флаптардың және аэронның әрекеттерін бір басқару бетіне біріктіретін SpoileFlaperon деп аталатын конфигурация қолданылады.

Операция

Әдеттегі аэрон сияқты ұшақтың дөңгелеуін және бұрылуын басқарудан өзгеше, екі флаперонды да флаптар жиынтығына ұқсас, тоқтау жылдамдығын азайту үшін бірге төмендетуге болады. Флаперонды ұшақта ұшқыш әлі де стандартты түрде аэрон мен флаптарды бөлек басқарады, бірақ флапты басқару флаперонның қозғалыс диапазонын да өзгертеді. "Араластырғыш" деп аталатын механикалық құрылғы ұшқыштан келетін сигналдарды флаперонға біріктіреді. Флаперонды аэрон мен флаптардың орнына пайдалану қарапайымдау көрінуі мүмкін, бірақ араластырғыштың күрделілігіне байланысты белгілі бір қиындықтар сақталады. Кейбір ұшақтар, мысалы Denney Kitfox, флаперондарды қанаттың астына (слотты флаптар сияқты) орналастырады, бұл жоғары шабуыл бұрыштарында немесе төмен жылдамдықтарда ауа ағынының бұзылмауын қамтамасыз етеді. Егер флаперон беті қанаттың артқы жиегінен төмен орналасса, олар кейде "Юнкерс флаперондары" деп аталады, себебі 1930 жылдардағы бірқатар Юнкерс ұшақтарында қолданылған "доппельфлюгель" (нем. "қос қанат") типіндегі артқы жиек беттері Юнкерс Ju 52 авиалайнері және әйгілі Юнкерс Ju 87 Stuka екінші дүниежүзілік соғыстағы пикируші бомбалаушысында қолданылған.

Иілгіш қанаттары

Иілгіш қанаттарда қанаттың көп бөлігі немесе барлық беті ұшу кезінде ауа ағынын өзгерту үшін пішінін өзгерте алады. X-53 белсенді аэроэластикалық қанаты – НАСА жобасы. Адаптивті икемді қанат әскери және коммерциялық жоба болып табылады. Бұл Райт ағайындары қолданған және патенттеген қанатты бұрау әдісіне оралу ретінде қарастырылуы мүмкін.

Сұйықтықтар

Сұйықтықтарда көлік құралдарындағы күштер циркуляциялық басқару арқылы туындайды, онда ірі, күрделі механикалық бөлшектер кішірек, қарапайым сұйықтық жүйелерімен (ауа ағынын шығаратын тесікшелермен) алмастырылады. Ірі сұйықтық күштері үзіліс-үзіліс кезеңдермен кішірек ағындар немесе сұйықтық ағындары арқылы басқарылып, көлік құралдарының бағытын өзгертеді. Осы қолданылуында флюдика массаны және құныны (жартысына дейін) азайтуға, өте төмен инерция мен жауап беру жылдамдығына, сондай-ақ қарапайымдылыққа мүмкіндік береді.