Кіріспе

Оқу бағдарламасы немесе әдетте бір оқу семестрінде жалғасатын оқыту бөлімі. Жоғары білім беруде курс – әдетте бір оқу семестрінде жалғасатын, бір немесе бірнеше оқытушы (оқытушылар немесе профессорлар) басқаратын және студенттердің белгіленген тізімі бар оқыту бөлімі. Курс әдетте бір тақырыпты қамтиды. Курстар әдетте семестр бойы апта сайын сабақтар немесе сыныптар деп аталатын тұрақты кестеге ие. Студенттер курсты аяқтағаннан кейін баға мен академиялық кредит ала алады. Курстар міндетті немесе "таңдаулы" болуы мүмкін. Таңдаулы пән әдетте міндетті курсқа жатпайды, бірақ белгілі бір мамандықтар үшін белгілі бір санда бейіндемелі емес таңдаулы пәндер қажет болуы мүмкін. Академиялық дәреже алу үшін қажетті курстардың толық жиынтығы оқу бағдарламасы (немесе бағдарлама) деп аталады. Бұл термин Вьетнам, Канада, Нигерия және АҚШ сияқты әртүрлі елдерде қолданылады. Үндістанда, Ұлыбританияда, Австралияда және Сингапурда, сондай-ақ Канаданың кейбір аймақтарында академиялық курсты білдіру үшін «бөлімше» немесе «модуль» сөздері қолданылады, бұл Солтүстік Америкада және Еуропаның қалған бөлігіндегі курстарға ұқсас. Филиппинде курс жеке пән (әдетте факультет пен мектеп қызметкерлері қолданады) немесе толық бағдарлама (әдетте студенттер мен сырттан келушілер қолданады) болуы мүмкін.

Таңдаулы және міндетті курстар

Таңдау курсы – студенттің оқу бағдарламасындағы бірнеше пәндер немесе курстардың ішінде өзі таңдап алатын курсы, міндетті курс емес. Міндетті курстар (кейде «негізгі курстар» немесе «жалпы білім беру курстары» деп аталады) академиялық дәреже алу үшін қажетті деп есептеледі, ал таңдау курстары көбінесе мамандандырылған болады. Таңдау курстарында студенттердің саны, әдетте, міндетті курстарға қарағанда аз болады. «Таңдаулы мамандық» термині студенттің өз медициналық оқу орнынан тыс, көбінесе шетелде жүргізілетін медициналық оқу кезеңіне де қолданылады. Мұндай бағдарламаны таңдауға себеп – басқа мәдениеттерді танып білу және басқа елдердегі клиникалық жағдайларда жұмыс істеу тәжірибесін алу ниеті. Әдетте, Солтүстік Америка университеттері студенттерден түрлі салалардағы білімнің кеңдігіне және белгілі бір мамандық бойынша терең білімге қол жеткізуді талап етеді. Сондықтан, өнер немесе гуманитарлық ғылымдар бағытындағы студенттер кейбір ғылым курстарын, ал ғылым бағытындағы студенттер – гуманитарлық пәндерді оқуға міндетті. Әдетте, студенттер өз университеті ұсынатын кең ауқымды курстардың ішінде өзіне қажетті таңдау курстарын таңдауға құқылы, егер оқытылатын материалды түсінуге қажетті алғышарттарға ие болса. Мысалы, ағылшыл тілі мамандығын таңдаған студент химия, биология немесе физика, сондай-ақ математика және шетел тілі пәндерін бір-екі жыл бойы оқи алады. Университеттің үшінші және төртінші курстарында да таңдау курстары ұсынылады, бірақ таңдау мүмкіндігі шектеулірек болады және студент таңдаған мамандығына байланысты өзгереді. Мысалы, Британдық Колумбия университетінде Азия тілдері мен мәдениеті мамандығын таңдаған студенттер алғашқы екі жылда санскрит және хиндустани немесе панджаби тілдерін оқумен қатар, үшінші және төртінші курста Үндістанның басқа тілдері бойынша қосымша курстарды аяқтауы керек. Алайда, осы міндетті курстардан өзге, студенттер Үндістанмен тікелей байланысы жоқ тақырыптар бойынша үшінші және төртінші курс курстарын таңдай алады, мысалы, Қытай, Жапония немесе Индонезияның тарихы мен мәдениеті.

АҚШ-тың курсты нөмірлеу жүйесі

АҚШ-та көптеген колледждер мен университеттер курстарды нөмірлеу жүйесін қолданады, онда әрбір курс мамандық атауымен (немесе оның аббревиатурасымен) және содан кейін 3 немесе 4 таңбалы санмен белгіленеді – мысалы, «Француз тілі 213» (айтылуы «екі жүз он үш») немесе «CS 123» (айтылуы «бір жүз жиырма үш»). Бұл жалпы қолданылатын нөмірлеу жүйесі 1920 жылдары пайда болды. Дегенмен, бұл қатаң ереже емес, әрбір оқу орны өз курстарының нөмірін таңдауға құқылы. Басқа елдер мүлдем басқа нөмірлеу схемаларын қолдануы немесе оларды мүлдем қолданбауы мүмкін. Әдетте, әртүрлі университеттердегі курстардың эквиваленттілігі олардың мазмұнын салыстыру арқылы анықталады. Курс нөмірінің бірінші цифры оның деңгейін немесе курстың қиындық деңгейін көрсетеді және бұл курсты қабылдауға болатын оқу жылына сәйкес келуі мүмкін (мысалы, 1 – бірінші курс, 2 – екінші курс, 3 – үшінші курс, 4 – жоғары курс (бакалавриат үшін), ал 5 және одан жоғары – магистратура үшін). Сәйкесінше, «200 деңгейлі курс» (айтылуы «екі жүз») екінші курс деңгейін білдіреді. Бірінші цифрдан басқа цифрлардың мағынасы одан да аз стандартталған, бірақ көбінесе байланысты курстардың тізбегі бірінен соң бірі келетін нөмірлерге ие болады, бұл алғышарттарды немесе ұсынылатын оқу ретін көрсетеді. Мысалы, колледж студенттерге Ағылшын тілі 101 және 102 курстарын аяқтамайынша, Ағылшын тілі 201 курсына тіркелуге рұқсат бермеуі мүмкін. Курстың ұсынылатын факультет ішіндегі мамандығын көрсету үшін ортаңғы цифр(лар) қолданылады – мысалы, физика факультетінде «PHYS 47xx» нөмірленген барлық курстар магнетизм туралы, ал «PHYS 48xx» курстары оптика туралы болуы мүмкін. Курс нөмірі 101 (айтылуы «бір ноль бір») әдетте белгілі бір тақырып бойынша алғашқы немесе кіріспе курс үшін қолданылады. Бұл нөмірді алғаш рет 1929 жылы Буффало университеті қолданған. Солтүстік Айова университеті 7999 нөміріне дейін курстар ұсынады.