Кіріспе

Регби лигасы – Оңтүстік Африкада ойналатын командалық спорт түрі. Оңтүстік Африкада регби лигасының үш әулеті болды, олар өркендеген регби лигасын құруға тырысты. Барлық тырастықтар Оңтүстік Африка халқының мүддесін қорғамады, көбінесе қаржылық табысқа ұмтылыс болды. Ал басқалары елді мекендерге барып, лиганы бастапқы деңгейде насихаттады, нәтижесінде Оңтүстік Африкада регби лигасының ең табысты кезеңдері туды. Ойын Оңтүстік Африкадағы 50 жылдық тарихында өзгеріске ұшырады және бүгінде Оңтүстік Африка Регби лигасы басқаратын үш турнирде – Рино кубогы, Протеа кубогы және Батыс провинция Регби лигасы – шағын командалар қатысады.

Ұлттық құрама

Оңтүстік Африканың ұлттық регби лигасы құрамасы "Рино" деп аталады. Ұлттық құрамадан өзге, 2004 жылы Ұлыбританияда тұратын оңтүстік африкалықтардан "Wild Dogs" (қазір таратылған) деп аталатын команда құрылды.

Тарих

Оңтүстік Африкадағы регби лигасының ұзақ және даулы тарихы бар, соңғы 40 жылда Оңтүстік Африкада осы ойынды орнатуға тырысқан үш әкімшілік болды. Бұрынғы әрекеттердің ешқайсысы да аса сәтті болған жоқ. Кодты Оңтүстік Африкаға кеңейтудің алғашқы әрекетін ағылшындар жасады, ал француздар жаңа елдерге ойынды тарату мақсатымен оған қолдау көрсетті, бұл ағылшын және француз жағалауларына көбірек сынақтар әкеліп, табысты болашақты қамтамасыз ететін еді. Дегенмен, осылай болған жоқ, Оңтүстік Африка халқы бұл спортқа қызығушылық танытпады, кеңейту жоспарлары мерзімінен бұрын тоқтатылды, нәтижесінде Лондонда жоспарланған үшінші матч өткізілмеді. Екінші кеңейту әрекеті 1960 жылдары екі бөлек топтан тұратын ерекше жағдай болды, олар Ұлттық регби лигасы және Оңтүстік Африка регби лигасы деп аталды. Әрқайсысы өз өмір сүруі үшін күресті, RLIF олардың арасындағы дауды шешіп, NRL-ді жапты және оның клубтарын SARL-ға қосты. SARL үшін барлығы жақсы болып тұрғанда, Оңтүстік Африка құрамасы Австралияға сапарлап, ұятқа толы жеңіліске ұшырады. 1991 жылы Оңтүстік Африка регби футбол лигасы әуесқой регби лигасын дамыту үшін құрылды. 1998 жылғы Ұлыбритания мен Австралия чемпиондары арасындағы Әлемдік клубтық сын Жоханнесбургтегі Эллис паркінде өткізілуі керек еді. Бірақ бұл жоспар іске аспады. 2009 жылдан бері бірнеше оңтүстікафрикалық ойыншылар Австралия регби лигасында танымал болды. Атап айтқанда, Джаррод Саффи «Сент-Джордж Илаварра Драгонс», Аллан Хелдсингер «Редклифф Дельфинс», ал Уилли Блум «Канберра Рейдерс» командаларында ойнады. 2010 жылы «Сидней Ростерс» Оңтүстік Африка регби одағының жасөспірім ойыншысы ЖП Дю Плессимен келісімшарт жасады. Ұлттық регби лигасы (NRL) болашақта Оңтүстік Африкадан да көп таланттарды тартуға ниетті екенін білдірді. «Сидней Ростерс» Оңтүстік Африканың төрт регби ойыншысымен келісімшарт жасады, бұл стратегиялық қадам Питер О’Салливанның оларды жеке түрде Бондиге әкелуге берген уәдесімен нығайтылды. Сол сияқты, «Мельбурн Сторм» да Оңтүстік Африкадан таланттарды іздеуге кірісіп, регбиге бай елден келген ойыншылармен құрамын кеңейтті. Бұл бастама Австралия регби лигасы сахнасында Оңтүстік Африка спортшыларына деген қызығушылықтың артып бара жатқанын көрсетеді. 2011 жылы қалған клубтар бірқатар өзгерістер жасады, олардың біріншісі – өкілдік кеңес сайлау және спортты дамыту үшін коммерциялық ұйым құру болды. Нәтижесінде келесі жылы Ұлттық клубтық чемпионат және бірнеше халықаралық турнирлер өтеді. Оңтүстік Африка құрамасы 2011 жылы Регби лигасының әлем чемпионатының іріктеу кезеңіне қатысты және 2012 және 2013 жылғы халықаралық маусымдарда жақсы нәтижелер көрсету үшін 2012 жылы дайындық жұмыстарын жалғастырады. Оңтүстік Африка студенттері 2013 жылдың шілде айында Англияда Регби лигасы студенттерінің әлем чемпионатында өнер көрсетеді.

Ұлттық клубтық жарыстар

Қазіргі уақытта Оңтүстік Африкада үш жарыс бар: 4 командадан тұратын бірінші дивизион – Рино кубогы, 8 командадан тұратын екінші дивизион – Протеа кубогы және 8 командадан тұратын үшінші дивизион – Батыс провинция регби лигасы. Жарыс 2009 жылы барлық провинциялардан төрт командамен басталды, жеңімпаз – Эрмело Томахокс. 2010 және 2011 жылдары Рино кубогында Миддельбург Тайгерлері мен ТУКС Редс командалары жеңіске жетті. 2012 жылы кубоктар өткізілмеді, оның орнына Батыс Кап, Мпумаланга және Гаутенг провинцияларында дерби матчтары өтті. 2013 жылы Рино кубогы қайта жандандырылды, сондай-ақ Протеа кубогы мен Батыс Кап кубогы да қосылды. ТУКС Регби лигасы 2013-14 маусымда Рино және Протеа кубоктарын жеңіп алды.