Кіріспе

Үндістандық индусолог және санскрит ғалымы

Пандуранг Ваман Кейн (7 мамыр 1880 – 18 сәуір 1972) – үндістандық ғалым, тарихшы, заңгер, индусолог және санскрит ғалымы. Ол 1963 жылы Үндістанның ең жоғары азаматтық наградасы – «Бхарат Ратна» орденімен марапатталды. Кейннің ғылыми еңбектері төрт он жылдықтан астам уақытқа созылды, соның ішінде 1947 жылдан 1949 жылға дейін Бомбей университетінің вице-канцлері қызметін атқарды. Ол «Дхармашастра тарихы» (1930–62) – ежелгі және орта ғасырлық Үндістан құқығына арналған бес томдық еңбегімен әйгілі. 1953 жылдан 1964 жылға дейін Үндістан парламентінің жоғарғы палатасы – Раджа Сабхаға мүше болып сайланды.

Ерте өмір

Кейн 1880 жылғы 7 мамырда Бомбей президенттігінің Ратнагири ауданындағы Чиплун қаласына жақын Педемде (немесе Парасурама) дүниеге келді. Оның әкесінің әулеті діни рухтылар кастасына жатқан, алайда әкесі Ваманрао Кейн – талас шешуші және аудандық заңгер болған. Әкесі оған астрология мен санскритті үйреткен, сондай-ақ санскрит сөздігі – Амаракосаны жаттап алуға кеңес берген. Кейн Уилсон колледжін бітіріп, 1901 жылы «В» бағасымен А. дәрежесін алды және санскрит бойынша Бау Даджи Лад жүлдесіне ие болды. Кейннің еңбегі – Дхармашастраның ағылшын тіліндегі тұжырымдамасы. Дхармашастра тарихының бірінші томын Кейн аяқтады және 1930 жылы Пунадағы Бхандаркар Шығыс зерттеу институтында жариялады. Еңбектің соңғы, яғни бесінші томы екі бөлімде жарық көрді, екінші бөлігі 1962 жылы жарияланды. Тұтас еңбек 6500 беттен тұрады және ежелгі және орта ғасырлық Үндістанның діни және азаматтық құқығын жан-жақты және энциклопедиялық түрде қарастырады. Кейн «Вьявахарамайуха» кітабын жазды және осы кітаптың тақырыбынан өзге, оқырманға жалпы түсінік беру мақсатымен Дхармашастра тарихына кіріспе жазуды жоспарлаған. Бір іс екіншісіне жалғасып, бұл жоба үлкен еңбекке айналды. Соған қарамастан, ол «Дхарма» сөзіне ағылшын тілінде сай келетін сөз табу қиын екенін айтты. Оның ағылшын, санскрит және маратхи тілдеріндегі жазбаларының жалпы көлемі 15000 бетке жетеді. «Поэзия тарихы» – оның тағы бір маңызды еңбегі. Теология мен поэзиядан басқа, ол астрология, Үндістанның, Махараштраның Конкан және Видарбха аймақтарының мәдени және географиялық тарихы, маратхи тілі, оның грамматикасы, жазуы, Каутильяның (Чанакия) экономикасы, математика, драма және тағы басқа да көптеген тақырыптарда жазды. Оның атымен 198 жарияланым тіркелген. Олардың ішінде 39 мәтін, 115 мақала, 44 кітап, кіріспелер мен шолулар бар.

Тану

Доктор Кейн Махамахопадхьяя (Этимология: Маха+Маха+Упадхьяя = Ұлы ұстаздардың арасындағы ең ұлысы) атағымен марапатталды, оның жазбаларында әдетте ММ префиксі қолданылады. Ол Мумбай университетінің проректоры қызметін атқарды. Оның қызметі Индиялық зерттеулер саласында Курукшетра университетін құру үшін пайдаланылды. Ол 1956 жылы "Дхармашастра тарихы", IV томдық зерттеуі үшін Сахитья Академия сыйлығына ие болды, бұл зерттеу санскрит тіліне аудармалар санатында жүргізілді. Сонымен қатар, ол Бхаратӣя Видья Бхаванның құрметті мүшесі болды. Академиялық жетістіктері үшін ол Парламент мүшесі ретінде Раджа Сабхаға ұсынылды. Оған ең жоғары награда – 1963 жылы "Бхарат Ратна" ордені табысталды. Мумбай Азиялық қоғамы оның құрметіне марка шығарды, ол 2022 жылдың 18 сәуірінде Махараштра губернаторымен таныстырылды.

Үндістан заңдары

Кейн Үндістан Конституциясы Үндістанда кең таралған дәстүрлі идеялардан толыққанды үзіліс жасады деп сенді, себебі ол халық арасында олардың құқықтары бар, бірақ міндеттері жоқ деген жалған түсінік тудырды. Оның энциклопедиялық және авторитеттік сипаты бар екендігіне байланысты, ол саяси теория бойынша пікірталастарда жиі қолданылады. Атал Бихари Ваджпаи үкіметі кезінде туындаған мәселелердің бірі – ежелгі үндістер сиыр етін жеген-жемегені болды. Екі топ та өз пікірлерін қолдау үшін Кейннің еңбектерінен кеңінен цитаталар келтірді. Бұл мәселе маңызды болды, өйткені индуистер дәстүрлі түрде сиырды ана ретінде қастерлейді, сондықтан сиыр етін жеу тыйым салынған. Тағы бір мәселе – ежелгі заманда қыздардың яджнопавита (қасиетті жіп) киюге құқығы болған-болмағаны, себебі упанаяна рәсімі соңғы уақытқа дейін тек ерлерге ғана арналған.

Мұра

Оның есімін мәңгі есте сақтау үшін, Мумбайдағы Азия қоғамы 1974 жылы Мм. доктор П. В. Кейн атындағы аспирантуралық зерттеулер мен ғылыми-зерттеу институтын құрды. Бұл институт шығыстану саласындағы зерттеулерді дамытуға, қолдауға және жеңілдетуге бағытталған. Сонымен қатар, Мм. доктор П. В. Кейн алтын медалі үш жыл сайын Веда, Дхармашастра немесе Аланкара әдебиетін зерттеуге ерекше үлес қосқан ғалымға табыс етіледі.