Кіріспе
Британдық актер (активті 1976 жылдан бастап)
Джозет Патрисия Саймон – британдық актер. Ол Лондонның Орталық сөйлеу және драма мектебінде білім алды және 1980 жылдан 1981 жылға дейін телеарнадағы «Blake's 7» ғылыми-фантастикалық сериалдарының үшінші және төртінші маусымдарында Дейна Меланби рөлін ойнады. Сахнада ол 1982 жылдан бастап Корольдік Шекспир компаниясының (RSC) қойылымдарында өнер көрсетті, «Төбелде» Ариэль рөлімен бастап, 2018 жылға дейін «Антоний мен Клеопатрада» Клеопатра рөлін ойнады. 1982 жылы RSC пьесасында алғаш рет қара нәсілді әйел ретінде ойнаған Саймон, түссіз актерлік таңдаудың алғашқы қадамдарының бірі болды, дәстүрлі түрде ақ актерлер ойнайтын рөлдерді сомдады, соның ішінде Артур Миллердің «Құлаудан кейін» пьесасындағы Мэгги рөлі (1990, Ұлттық театр), бұл кейіпкер Мэрилин Монроға негізделген деп саналады. Саймонның RSC-дегі алғашқы басты рөлі, компания үшін қара нәсілді әйелдің алғашқы басты рөлі, 1984 жылы Барри Кайлдың режиссерлігімен қойылған «Love's Labour's Lost» пьесасындағы Розалин рөлі болды. 1987 жылы ол қайтадан RSC сахнасында «Measure for Measure» пьесасында Изабелланың басты рөлінде ойнады. Кейіннен RSC сахнасында «Жазғы түннің арманында» Титания/Гипполита (1999–2000) және «Антоний мен Клеопатрада» Клеопатра (2017–2018) рөлдерін сомдады. Ол сахнада, теледидарда, кинода және радиода көптеген басқа рөлдерді ойнады. Ол Бренда Фрикермен бірге Линда Ла Планте жазған екі бөлімді «Seekers» (1993) телесериалында ойнады. Саймон «Сайқын куә» (1998), «Миндер» (2009) және «Бродчерч» (2017) фильмдерінде жоғары дәрежелі полиция қызметкерлерінің рөлін, ал «Солдан кейін» (2022) фильмінде қорғаушы адвокаттың рөлін ойнады. Саймон «Evening Standard» сыйлығының «Үздік актриса» номинациясын, «Critics' Circle Theatre Award» және «Plays and Players Critic Awards» сыйлықтарын «Құлаудан кейін» рөлі үшін, сондай-ақ «Сүт пен бал» (1988) фильміндегі рөлі үшін екі кинофестиваль сыйлығын жеңіп алды. 2000 жылы ол драма өнеріне қосқан үлесі үшін Британ империясы орденінің офицері атанды.
Ерте өмір
Жозетт Патрисия Саймон 1960 жылы Лестер қаласында дүниеге келген. Оның анасы Ангильядан, ал әкесі Антигуадан шыққан, екеуі де 1950 жылдары Ұлыбританияға көшіп келіп, Thorn EMI компаниясында жұмыс істеген. Саймон Меллор көшесіндегі бастауыш мектепке, одан кейін Алдерман Ньютонның қыздар мектебіне оқыды. 14 жасында бір досымен бірге «Джозеф пен ғажайып түсті жейде» қойылымының хорына қатысуға сәтті қатысып, актерлік өнерге қызығушылық танытты. Саймон орта мектепті бітіргенге дейін пантомималарда ойнады.
Блейк 7 жаста.
Саймон BBC 1 телеарнасының ғылыми-фантастикалық сериалы «Блейк 7»-де Дейна Меланби рөлін ойнауға ие болды, ол Орталық сөйлеу және драма мектебінде оқып жүрген кезінде талантты екені анықталғаннан кейін. Ол 1980 жылдың қаңтары мен 1981 жылдың желтоқсаны аралығында көрсетілген үшінші және төртінші маусымдарда Меланби рөлін ойнады. Ол қару-жарақ туралы терең білімі бар, тәжірибелі жауынгер болды. Сериал туралы кітап жазған Эндрю Мьюр Саймонның кейіпкерге «энергия, жандылық, әділдік, қауіп және нақты физикалық бейне» сыйлағанын айтты. Шоу туралы жазған тағы бір автор Том Пауэрс Меланби және басқа әйел батырлар көбінесе еркек басты рөлдердің артында қалып қойғанын, ал сериал барысында әкесінің өлімін кектеу үшін зұлым Серваланды өлтіруді мақсат еткен Меланби «жаза принципі бойынша батыр тұлға ретінде өзінің ықпалын жоғалтты» деп санайды. Ол сонымен қатар 1980 жылы тағы екі бағдарламада ойнады: «The Cuckoo Waltz» ситкомы мен «The Squad» жасөспірімдер драмасы.
Корольдік Шекспир компаниясы және Корольдік ұлттық театр
Саймон Корольдік Шекспир компаниясымен (RSC) және Корольдік Ұлттық театрмен жиі өнер көрсетті. Ол сол жылы Кэти Бихен мен Лесли Шарппен бірге «Макбет» пьесіндегі үш «көрнекті әйелдің» бірі болып таңдалды. Саймон Шекспир пьесінде ойнаған алғашқы қара нәсілді әйел болды. Сол RSC маусымында ол «Ешнәрсе туралы көп шу» пьесінде, «Төбелдегіде» рух ретінде және «Антоний мен Клеопатрада» Ира рөлінде ойнады. 1997 жылы Саймон академик Элисон Оддиге Майкл Гэмбонмен және әсіресе Хелен Мирренмен «Антоний мен Клеопатра» пьесінде жұмыс істегенінің өзінің мансабына ерте әсер еткенін айтты. Ол екі жыл қатарынан екі маусымдық циклде RSC-де болды. Екінші циклда ол «Венеция саудагері» пьесіндегі Нерисса және «Алтын қыздар» пьесіндегі Доркас Эблман рөлін ойнады, бұл оның үшін жеңіс болды. Financial Times газетінің сыншысы Майкл Ковени соңғы рөл туралы: «Бұл актрисаның орасан зор күші мен сұлулығына RSC енді лайықты мүмкіндік берді» деп жазды. The Observer журналының Рос Асквит Саймонның қойылымын Лондондағы ең қызықтылардың бірі деп санады, ал The Daily Telegraph газетінің сыншысы Эрик Шортер актерлердің күш-жігерін мақтады, бірақ пьеса тым баяу болды деп есептеді. Қара жүгірушінің басты рөлі Саймонның өзінің спортшы болған тәжірибесіне негізделген; пьесаның авторы Луиза Пейдж кейінірек пьесаның ансамбльдік туындыдан қайта жазылғанын айтты, себебі «Жозеттің рөлге әкелген өте күшті динамикасы көрермендердің пьеса арқылы оның сапарымен танысқанын білдірді». Саймон түрлі түс терілі актерлерді таңдау ісінде алдыңғы қатарда болды. 1980 жылдардың ортасынан 1990 жылдардың соңына дейін, Шекспир пьесінде қара нәсілді әйелдердің басты рөлдерде ойнауы сирек болған кезде, Саймон RSC үшін бірнеше маңызды рөлдерді сомдады. Оның алғашқы басты рөлі және RSC-де қара нәсілді әйелдің алғашқы рөлі 1984 жылы Барри Кайлдың режиссерлігімен «Махаббат еңбегінің жоғалғандары» пьесіндегі Розалин рөлі болды. Джейми Роджерс өзінің «Британдық қара және азиялық шекспирлер» (2022) кітабында Кайлдың қойылымында әйелдер Белль Эпок стиліндегі жібек көйлектер кигенін, Розалиннің киімі «оны бірден жоғары мәртебелі әйел ретінде көрсеткенін» жазды. «Ұлыбританияның ірі сахнасында алғаш рет африкалық-карибтік әйел ақылды, тапқыр және күшті Шекспир кейіпкерін сомдады». Роджерс пьеса туралы жазылған сын-пікірлерді «жақсы» деп сипаттады. Ол кейбір сыншылар мен ғалымдардың «Жозет Саймонның тағайындалуын жаңалық ретінде қарағанын» атап өтті, біріктірілген актерлік құрамды «эксперимент» деп сипаттауды «өте дұрыс емес, себебі бұл практика [1990 жылға қарай] кең таралған» деп сынады. Саймон Оддиге аудиторияның қара нәсілді әйелді Розалин рөлінде қабылдайтыны туралы пікірталастар болғанына қарамастан, «Сізге сәтсіздікке ұшырауға рұқсат етілуі керек деп ойладым, өйткені егер сіз тәуекелге бармасаңыз, жоғары деңгейге жете алмайсыз» және ол өзінің актерлік шеберлігі туралы пікірталастарға емес, өзінің өнер көрсетуіне назар аударды. «Егер мен бұл туралы алдын ала ойласам, сахнаға аяқ баспаған болар едім» деді ол. «Women Mean Business» (1988) кітабының авторы Вероника Гроккокқа Саймон өзінің мансабында сексизмнің нәсілшілдікпен бірдей мәселе болғанын айтты, бірақ ол үлкен рөлдер алған сайын бұл мәселе азайды. Тоғыз жылдан кейін ол әйелдерге арналған жақсы рөлдердің жетіспеушілігіне наразылығын білдірді, ол оны индустрияның ерлер үстемдігіне байланысты деп есептеді және: «Менің ойымша, біз актерлерді көбінесе әдемі болуға және кейде үстін ашуға мәжбүрлейтін жағдайды көбірек көрдік» деп шағымданады. 1987 жылы Саймон Николас Хинтердің режиссерлігімен «Шара үшін өлшем» пьесінде Изабелланың басты рөлінде қайтадан RSC-ге шықты; оның қойылымы сыншылардың мақтауына ие болды, бірақ басқа комментаторлар оны «жетілдірмей, эмоционалдық қарқындылығы жоқ» деп санады. Ирвинг Уордл The Times газетінде сюжет пен актерлік құрам Саймонның «Изабелла сахнадағы жалғыз абыройлы, бүлінбеген тұлға болуы керек және қыз Саймон, құмар тазалықтың жарқыраған иконасы, оны әртіске орындайды. Жазасы - ол айналадағы екіжүзділер мен сезімталдардан гөрі адамгершілік жағынан қызықты емес». The Sunday Telegraph газетінің сыншысы Фрэнсис Кинг оның өнерін «жағымды және қатал» деп бағалады. Financial Times газетінің сыншысы Ковени Саймонның «рөлдің толық диапазонына жете алмайтынын» сезді. «Осы маусымдағы көптеген әйелдер сияқты, ол да техникалық жағынан әлсіз». Пьеса 1988 жылы Ньюкаслдағы Корольдік театрға, содан кейін Барбиканға көшірілді. Financial Times газетінің сыншысы Мартин Хойл Барбикан қойылымы туралы: «Саймон өзінің даусын өзгертті, тембр және айтуын. Нақты, дауыстық түрлендірілген, бірақ ерте эмоционалдық шыңдар үшін толық салмақ жетіспейді, ол мен көрген ең жақсы өнер көрсетуін берді, қадірлі және тиімді». The Times газетінде 1991 жылы Бенедикт Найтгейл Саймонды Изабелла және Розалин рөлдеріне, ал Хью Куаршиені басқа пьесаларда тағайындау арқылы RSC «үлкен әлеуеті бар екі актерді іске қосты» деп мәлімдеді. 2014 жылы RSC-нің актерлерді таңдау жетекшісі Ханна Миллер RSC-нің саясаты рөлге ең жақсы актерді таңдау екенін түсіндірді, гендер, нәсіл, әлеуметтік жағдай және мүгеделік сияқты факторларды ескермей. Драма және театр ғалымы Линнетт Годдард RSC-нің инклюзивті саясатына қарамастан, қара нәсілді әйел актерлердің даму мүмкіндігі әлі де шектеулі екенін айтты, «бұл Жозета Саймонның жағдайына одан да көбірек мән береді». Годдард: «Саймон танымал болған сайын, сыншылар нәсіл туралы айтуға азырақ қызығушылық танытты» деп мәлімдеді. Саймон 2017 жылы The Guardian газетінің журналисі Дэвид Джейске: «Мен «қара актер» терминін жек көремін. Мен қарамын, мен оған мақтан тұтамын, бірақ бұл ештеңе білдірмейді. Сіз актерсіз, нүкте» деді. Critics' Circle Theatre Award және Plays and Players Critic Awards. Саймон 1999 жылы «Дон Карлос» пьесінде Королева Елизавета рөлінде RSC-ге оралды. Найтгейл оның өнерін «жанды және маңызды» деп сипаттады. Содан кейін ол «Жазғы түннің арманы» пьесінде Титания/Гипполит рөлінде ойнады. Financial Times газетінің сыншысы Саймонның «Титанияның сөздерін жаз музыкасымен айтқанын, билегенін, қозғалғанын және күшпен тұрғанын» жазды. «Оның тек қана тұруы бүгінгі балериналардың көптегенінен әлдеқайда сұлу». The Independent газетінің Пол Тейлор өндірістің Николас Джонс және Саймон «соңғы жылдардағы ең секси, ең күшті Оберон мен Титания» екенін айтты. 2017 жылы Саймон RSC үшін «Антоний мен Клеопатра» пьесінде Клеопатра рөлін ойнады. Майкл Биллингтон The Guardian газеті үшін: «Саймон Клеопатраны ойнау үшін туғандай көрінеді және ол бізге гипнотикалық түрде өзгермелі тұлғаны сыйлайды, оның эротизмі тұрақты тынышсыздық арқылы білдіріледі», дегенмен ол Саймон рөлде тым көп дауыс қолданғанын сезді. Financial Times газетінің Иан Шаттлворты қолданылған акценттердің кең диапазоны туралы ұқсас сын айтты, Саймон актер ретінде өзінің күшті жақтарын көрсетпеді деп қорытындылады және «Саймонның осы ғасырдағы алғашқы RSC-дегі өнерінде ол барлық жағынан қайғылы» деді. The Times газетінің Энн Тренеман Саймонның кейде «өте ақылға сыймайтын» болған өнері шоудың ең жарқын тұсы болғанын айтты, бірақ Антоний рөліндегі Энтони Бернмен арасындағы «нашар химия» болды. Әдебиет ғалымы Джотсна Сингх сыншылардың пікірлері, олар оң болғанына қарамастан, «нәсілдік және гендерлік интонациялар» қамтығанын және Саймонның «хистриялық және құмарлық әйелді сомдауына, түсті әйелдер туралы батыстық сексуалдық стереотиптерге сүйенуге бейімділігін» атап көрсетті, ал Саймонның өзі айтқан кейіпкердің көп қырлылығын ескермеді. «Ағылшын актрисасының өркендеуі» (1993) кітабының авторы Сандра Ричардс Саймонның «ерекше адалдығы британдық этникалық азаматтардан шыққан актрисалар үшін прецедент жасайтын және қазіргі заманғы актрисаның стереотиптерден қашқан және шекараларды бұзған рөлдерге қажеттілігін нығайтатын бірнеше «күшті әйелдер» рөлін жеңіп алғанын» жазды.
Басқа рөлдер
Саймон 1985 жылы BBC Radio 3 радиосындағы «Мирандолина» қойылымындағы бас рөлді сомдады. Ол 1992 жылы сол арнада көрсетілген Дэвид Зейн Майровицтің «Диктатор Гал» пьесасында да бас рөлді ойнады. Оның кейіпкері, ауруханада көз жұмаққа жатқан қуғынға ұшыраған диктаторға үйленген әйел еді. Саймонның кейіпкері оны қайта тірілту үшін Рихард Вагнер мен Motown шығармаларының арасында көптеген әндерді орындады. Оның игерген өнері оған Prix Futura сыйлығына үміткерлік алып келді. Саймонның кинодағы рөлдерінің ішінде «Cry Freedom» (1987) фильміндегі доктор Рамфеле рөлі бар. «San Francisco Chronicle» газетінде Джуди Стоун Саймонның Жоанна рөлін жоғары бағалап, «ол бүгінгі фильмдерде сирек кездесетін әсемдікке ие» деген пікір білдірді. 1992 жылғы «Ащы егін» телефильмінде Саймон басты рөлде ойнады – Доминикан Республикасына көмек көрсету үшін барғаннан кейін із-түссіз жоғалған әйелдің рөлін. Англия әдебиетінің ғалымы Клэр Тайли Саймонның кейіпкерінің «сенімді басты кейіпкер» екенін айтты, бірақ фильмнің триллер және отбасылық сюжеттерінің үйлеспеуі фильмге кері әсер етті. Саймон продюсер Чарльз Паттинсон ұсынған жоспар негізінде басты рөлге келіскеннен кейін, сценарийші Винсом Пиннок аралас нәсілді отбасыдағы шиеленісті қосу үшін сюжетті өзгертті. Тайлидің сөзіне сүйенсек, Саймонның кейіпкері де, оның әкесі де «триллердің канондарымен ойнауға» жеткілікті емес еді. 1993 жылы Саймон Бренда Фрикермен бірге Линда Ла Планте жазған екі бөлімді «Ізденушілер» телесериалында ойнады. Олардың кейіпкерлері екеуінің де із-түссіз жоғалған бір адамға үйленгенін білді. Кейін олар оның құрған жеке тергеу бюросында серіктес болып жұмыс істеді. Линда Гилби «Sunday Life» журналында бұл шоу туралы «тамаша детективтік драма, керемет сюжеті бар, ұсынылысы әдемі» деп жазды. «Newcastle Journal» газетінің рецензенты Норман Дэвисон екі басты актердің «Ла Планте әйелдеріне тән күшпен рөлдерді сомдағанын және ер адамдардың барлығының әлсіз екенін» атап өтті. 1997 жылы «The Times» газетінің Nightingale авторы Жан Женедің «Қыздар» пьесасын сынға алып, Саймонның «бірден-бір күшті орындауын» көрсеткенін жазды. Ол 2022 жылы «Анатомиялық дау» телесериалында қорғаушы адвокат рөлінде қайта-қайта пайда болды. Оның «Crossfire» (2022) сериалындағы қосалқы рөлі Анита Сингхтың «The Daily Telegraph» газетінде жариялаған теріс пікірдегі бірнеше оң жақтарының бірі ретінде ерекшеленді. Саймон «Сайқын куә» (1998) және «Бродчерч» (2017) сериалдарында жоғары дәрежелі полиция қызметкерлерінің рөлін ойнады. 2019 жылы ол «Детектив Пикачу» фильмінде Грамс рөлінде ойнады.
Жеке өмір
Саймон тенор Марк Пэдморға үйленді; жұптың бір қызы болды, қазір олар ажырасып кетті. Ол саңырау және есту қабілеті бар балаларға арналған Kaos қолтаңба хорын, сондай-ақ саңырау адамдарға көмектесетін бірнеше ұйымды қолдайды. Ол демалыс уақытында саксафонда ойнайды және Аштанга йогасымен шұғылданады. 2000 жылғы Туған күн сыйлықтарында ол драма өнеріне қосқан үлесі үшін Британ империясы орденінің офицері (OBE) атағымен марапатталды. +Актерлік жүлделер мен номинациялар Жыл Жүлделенген туынды Санат Нәтиже Сілтеме (Дереккөз) Канаданың Атлантика кинофестивалі 1988 «Сүт және бал» Үздік әйел актрисасы «Genie» сыйлығы 1989 «Сүт және бал» Үздік әйел актрисасы Париж кинофестивалі 1990 «Сүт және бал» Үздік әйел актрисасы «Evening Standard» театр сыйлығы 1990 «Күрт құлаудан кейін» Үздік әйел актрисасы «Plays and Players» сыншыларының сыйлығы 1990 «Күрт құлаудан кейін» Үздік әйел актрисасы «Critics' Circle» театр сыйлығы 1990 «Күрт құлаудан кейін» Үздік әйел актрисасы «Laurence Olivier» сыйлығы 1991 «Күрт құлаудан кейін» Үздік әйел актрисасы «Prix Futura» сыйлығы 1993 «Диктатор Галь»