Кіріспе

Астория – Орегон штатының Клатсоп округіне қарасты портовый қала және округ орталығы. 1811 жылы негісталған Астория штаттағы ең көне қала және Роки тауларының батысындағы тұрақты американдық алғашқы елді мекен. Округ Орегонның солтүстік-батыс бөлігінде орналасқан, ал Астория Колумбия өзенінің оңтүстік жағалауында, өзеннің Тынық мұхитына құятын жерінде жатыр. Қала Нью-Йорк қаласынан келген инвестор және кәсіпкер Джон Джейкоб Астордың құрметіне аталған, оның «Американдық тері компаниясы» 19 ғасырдың басында осы жерде Форт Асторияны салып, тері саудасында монополия құрған. Астория Орегон заң шығару жиналысымен 1856 жылғы 20 қазанда қала ретінде бекітілді.

Тарихи-қазақтық елді мекендер

2012 жылы Астория және Форт Клатсоп қалаларында археологиялық қазба жұмыстары барысында американдық қоныс жайлаушылар мен жергілікті американдықтар арасындағы сауда заттары табылды, олардың ішінде австриялық шыны мұнықтар және бүркітшілік қоңыраулар болды. Қазіргі Астория аймағы Колумбия үстіртінің ірі, тарихқа дейінгі жергілікті американдық сауда желісіне кірген.

19 ғасыр

Льюис пен Кларк экспедициясы 1805–1806 жылдардың қысын қазіргі Асторияның оңтүстік-батысында орналасқан шағын ағаш құрылысы – Клатсоп фортында өткізді. Экспедиция оларды шығысқа қайтару үшін кеме келеді деп үміттенген, бірақ оның орнына жаңбыр мен суықтың қыңыр қысын бастан өткерді. Кейін олар батысқа сапарлаған жолмен, құрлықпен және ішкі өзендер арқылы қайтып келді. Бүгінде форт қайта жаңартылып, Льюис пен Кларк ұлттық тарихи паркінің бөлігіне айналды. 1811 жылы британдық саяхатшы Дэвид Томпсон, Колумбия өзенінің бүкіл ұзындығын жүзіп өткен алғашқы адам, өзен сағасының жанындағы жартылай салынған Форт Асторияға жетті. Ол «Тонкин» кемесінен екі ай бұрын келді. «Тонкин» тобы салған форт Асторияны британдық емес, АҚШ-тың қонысы ретінде бекітті және Американың континентті зерттеу үшін маңызды бекетке айналды. Кейін ол Еуропа елдерімен Орегон шекарасы туралы дауды шешуде американдық талап ретінде пайдаланылды. Джон Джейкоб Астордың «Американдық тері компаниясының» еншілес компаниясы – «Пасифик Фёр Компани» Орегон аймағында тері саудасын бастау үшін құрылды. 1812 жылғы соғыс кезінде, 1813 жылы компания офицерлері өз активтерін канадалық қарсыластарына – «Солтүстік-Батыс компаниясына» сатты, олар бұл жерді Форт-Джордж деп атады. Орегон жолымен келген АҚШ пионерлері 1840 жылдардың ортасында қалаға ағыла бастағанға дейін тері саудасы британдық бақылауда болды. 1818 жылғы шарт Орегон аймағында АҚШ пен Ұлыбританияның бірлескен иелігін орнатты. Еуропалық беделге ие болған көрнекті американдық жазушы Вашингтон Ирвингті Джон Джейкоб Астор өзінің «Пасифик Фёр Компанисінің» үш жылдық билігін мифологиялық бейнелеу үшін шақырды. Ирвинг Астордың қонағы ретінде жазған «Астория» (1835) аймақтың американдық санадағы маңыздылығын арттырды. Ирвингтің сөзімен айтқанда, тері саудагерлері – «даланың Синбадтары» болды, ал олардың кәсібі Американың экономикалық күшін континенттің ішкі аймақтарына және Тынық мұхиты арқылы тарату үшін бастапқы нүкте болды. 1846 жылы Орегон шарты материкті 49-шы солтүстік параллель бойынша бөліп, Асторияны ресми түрде АҚШ-тың құрамына қосты. Орегон территориясы өсіп, американдықтардың отарлауы күшейген сайын, Астория да ішкі аймаққа ең оңай қол жеткізетін үлкен өзеннің сағасындағы портовый қала ретінде дамыды. АҚШ-тың Роки тауларынан батысқа қарайғы алғашқы почта бөлімі 1847 жылы Асторияда ашылды және 1876 жылы ресми мемлекеттік статус алды. Асторияда үндістердің, әсіресе Пәнджабтан келген сикхтердің көп саны қоныстанды; АҚШ пен Канаданың батыс жағалауындағы үндістер арасында британдық үкіметті құлату мақсатымен құрылған «Гадар» қозғалысы 1913 жылдың 15 шілдесінде Асторияда ресми түрде құрылды.

География

АҚШ Халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 10,11 шаршы миль (26 шаршы километр), оның 3,95 шаршы милі (10 шаршы километр) су жамылған.

Климат

Астория Жерорта теңізі климаттық аймағында (Köppen Csb) орналасқан, қысы салқын, жазы қоңырқай болады, бірақ қысқаша ыстық толқындар болуы мүмкін. Жаңбыр көктемнің соңында және қыста ең көп жауады, ал шілде мен тамызда ең азы жауады, орташа жұрттан жыл сайын шамамен миллиметр жаңбыр түседі. Қар жауу сирек, орташа есеппен жылына миллиметрден аз және көбінесе жаумайды. Дегенмен, қолайлы жағдай туғанда, қар көп жауып қалуы мүмкін. Асторияның орташа айлық ылғалдылығы жыл бойы 80%-дан жоғары, қарашадан наурызға дейін ылғалдылық 84%-ға жетеді, мамыр айында 81%-ға төмендейді. Асториядағы орташа салыстырмалы ылғалдылық таңертең 89%, ал түстен кейін 73% құрайды. Жыл сайын орташа есеппен 4,2 күн температура немесе одан жоғары көтеріледі, мұндай көрсеткіштер сирек кездеседі. Әдетте, жылына бір-екі түні ғана температура нөлден жоғары немесе одан жоғары болады. Орташа есеппен 31 таңертең температура нөл градустан төмен болады. Рекордтық ең жоғары температура 1942 жылдың 1 шілдесінде және 2021 жылдың 27 маусымында тіркелді. Рекордтық ең төменгі температура 1972 жылдың 8 желтоқсанында және 1990 жылдың 21 желтоқсанында тіркелді. Мұндай суық рекордтарға қарамастан, қысқы түстен кейін ауа көбінесе қоңырқай болады. Орташа есеппен ең суық күндізгі температура , ал ең төменгі күндізгі температура және 24 сағат ішіндегі ең көп қар 1922 жылдың 11 желтоқсанында жауған.

2010 жылғы санақ

2010 жылғы халық санауы бойынша қалада 9 477 адам, 4 288 үй шаруашылығы және 2 274 отбасы тұрды. Халық тығыздығы, 4 980 тұрғын үйдің орташа тығыздығы болды. Қала тұрғындарының нәсілдік құрамы: 89,2% ақ нәсілді, 0,6% афроамерикалық, 1,1% американдық үндістер, 1,8% азиялық, 0,1% Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 3,9% басқа нәсілдер және 3,3% екі немесе одан көп нәсілді. Кез келген нәсілге жататын испандар немесе латиноамерикандықтар халықтың 9,8% құрады. 4 288 үй шаруашылығының 24,6%-ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрды, 37,9% -ы бірге тұратын жұбайлар, 10,8% -ы күйеуі жоқ әйелдер, 4,3% -ы күйеуі жоқ еркектер, ал 47,0% -ы отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 38,8% жеке адамдардан тұрды, ал 15,1% -ында 65 жастан асқан жалғыз адамдар тұрды. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,15 адамды, ал отбасының орташа мөлшері 2,86 адамды құрады. Қаладағы орташа жас 41,9 жас болды; тұрғындардың 20,3% -ы 18 жасқа дейін, 8,6% -ы 18 мен 24 жас аралығында, 24,3% -ы 25 пен 44 жас аралығында, 29,9% -ы 45 пен 64 жас аралығында, ал 17,1% -ы 65 жастан асқан. Қала тұрғындарының жыныстық құрамы: 48,4% еркек және 51,6% әйел.

Үкімет

Астория қалалық басқару кеңес-басқарушы жүйесі бойынша жұмыс істейді. Сайлаушылар округтар бойынша төрт қалалық кеңесшіні және төрт жылдық мерзімге сайланатын қала әкімін сайлайды. Қала әкімі мен кеңес қаланың күнделікті басқаруын жүзеге асыру үшін қалалық басқарушыны тағайындайды. Қазіргі қала әкімі – Шон Фицпатрик, ол 2023 жылдың қаңтарында қызметке кірісті. Оның алдындағы Брюс Джонс 2019 жылдан 2022 жылға дейін қызмет еткен.

Білім

Астория мектеп округінде төрт бастауыш және орта мектеп бар, олардың ішінде Астория орта мектебі де бар. Клатсоп қоғамдық колледжі қаланың екі жылдық жоғары білім беру орны. Қалада сонымен қатар кітапхана және тарихи маңызы бар көптеген саябақтар, елдегі екінші ескі жұмыс корпусы (Тонг Пойнт жұмыс корпусы) орналасқан. Тонг Пойнт жұмыс корпусы орталығы – елде теңізшілікке оқытатын жалғыз орталық.

Медиа

The Astorian (бұрынғы The Daily Astorian) – Астория қаласына қызмет ететін бас газет. Ол 1873 жылы құрылған және осы күнге дейін үздіксіз жарияланып келеді. The Coast River Business Journal – Астория, Клатсоп округі және Солтүстік-Батыс Орегон жағалауын қамтитын ай сайынғы бизнес журналы. Бұл журнал The Astorian газетімен бірге Орегон мен Вашингтон штаттарындағы газеттер тобының құрамындағы EO Media Group (бұрын East Oregonian Publishing Company) компаниясына жатады. Жергілікті NPR станциясы – KMUN 91.9, ал KAST 1370 – жергілікті жаңалықтар мен әңгімелерді тарататын радиостанция.

Фильм түсіру орны

1960 жылдардың басында "Route 66" телесериалы "Бір жолбарысқа бір төбе" атты эпизодты Асторияда түсірді; ол 1962 жылдың 21 қыркүйегінде көрсетілді. Заманауи мәдениетте Астория ең әйгілісі 1985 жылы қалада түсірілген "Goonies" фильмімен танымал. Асторияда түсірілген тағы да бірнеше атақты фильмдер: "Қысқа тұйық", "Қара тай", "Балабақша полицейі", "Бос Вилли", "Бос Вилли 2: Үйге оралу", "Жастар мутант ниндзя тасбақалары III", "Қызыл Бенджи", "Жаннатты көруге кел", "Сақина 2", "Жабайы", "Қамқоршы" және "Жасыл бөлме".

Танымал мәдениетте

Актер Кларк Гейбл өзінің мансабын 1922 жылы Астория театрында бастаған деген мәлімдеме бар. "Кебелдік теледидардың әкесі" деп аталған Лерой Э. "Эд" Парсонс 1948 жылы Асторияда АҚШ-тағы алғашқы қоғамдық антенналық теледидар станцияларының (CATV) бірін құрды. Поп-панк тобы The Ataris-тің төртінші альбомы So Long, Astoria деп аталды, бұл The Goonies фильміне сілтеме жасады. Альбомның бірінші трегі осы атаумен шабыттандырылған ән. Альбомның артқы жағында Асториядан алынған жаңалықтар кескіштері бар, соның ішінде 2002 жылғы мақаладан порттың су мұнарасының суреті де бар. Поп-панк тобы Marianas Trench "Астория" атты альбом шығарды. Топ альбомның 1980-ші жылдардағы фантастикалық және оқиғалы фильмдерден, әсіресе The Goonies фильмінен шабыт алғанын мәлімдеді. Осы фильм альбомның атауына, суретіне, сондай-ақ олардың АҚШ-тағы гастрольдік турына (Hey You Guys!!) әсер етті. Екі АҚШ Әскери-теңіз күштерінің крейсерлері USS Astoria деп аталды: Нью-Орлеан класындағы ауыр крейсер (CA 34) және Кливленд класындағы жеңіл крейсер (CL 90). Біріншісі 1942 жылғы тамызда Саво аралы шайқасында Тынық мұхитында жоғалып кетті, ал екіншісі 1949 жылы қызметтен алынғаннан кейін 1971 жылы жартылай бұзылды.