Кіріспе

Орегон қаласы – АҚШ, Орегон штатының Клаккамас округінің орталығы. Қала Вилламет өзенінің жанында, Портленд қалалық аймағының оңтүстік шекарасына жақын орналасқан. 2020 жылғы халық санауы бойынша қала халқы 37 572 адамды құрады. 1829 жылы Гудзон шығанағы компаниясымен құрылған бұл қала 1844 жылы Роки тауларының батысындағы алғашқы АҚШ қаласы болып бекітілді.

Тарих

Соңғы онжылдықтарда Вилламет өзеніндегі бірнеше ірі қағаз фабрикаларының орны ретінде танылған қала, Орегон аймағының ерте тарихында маңызды рөл атқарды. Ол 1829 жылы Хадсон шығанағы компаниясының докторы Джон Маклауглин Клэкамас өзенінің Вилламет өзенімен қосылатын жеріне жақын, Вилламет сарқырамасының қуатын пайдаланып ағаш өңдеу зауытын салу үшін құрылды. 1840 және 1850 жылдары Орегон жолымен келген және жерді иеленуге ниеттенгендер үшін бұл аймақ соңғы тоқтау орны болды. 1848 жылдан 1851 жылға дейін қала Орегон территориясының астанасы болды және аймақтағы алғашқы үстемдік үшін Портлендпен бәсекелесті. 1846 жылы қаланың газеті, «Орегон Спектатор», Роки тауларының батысында жарық көрген алғашқы американдық газет болды. Орегон Сити колледжі 1849 жылы баптист мектебі ретінде ашылды, бірақ 1870 жылдарға дейін құлдырады. Орегон қаласы 1849 жылы қысқа ғана уақытқа сақталған тәуелсіз Орегон территориясының валютасын шығарған «Бивер монетасы» монетаханасының орны болды. Қаланың орталық бөлігі қаланың негізі қаланған кезеңнен сақталған үйлер мен басқа да ғимараттар арқылы тарихи келбетінің бір бөлігін сақтап қалған.

Бұрынғы латын архиепископиясы

Қала 1846 жылы құрылған Орегон Сити епархиясы митрополит дәрежесіне көтерілген кезде, архиепископ Франсуа Норберт Бланше басшысы ретінде, Батыс АҚШ-тағы алғашқы Рим католик архиепископиясының орталығы болды. Оның аумағына АҚШ-тың барлық батыс бөлігі кірді. Калифорниядағы алтын асығу салдарынан Орегон Сити аймағындағы халық саны азайды. Жақын орналасқан Портленд қаласының халқы өсті және 1926 жылы архиепископтықтың бас кеңсесі сол жерге көшірілді. 1928 жылы бұрынғы атауының орнына «Орегон штатындағы Портленд архиепископиясы» деген атау берілді. Орегон Сити енді тұрақты епископтық емес, титулярлық епархия статусын иеленді.

География

Қала жоғарғы және төменгі аймақтарға бөлінеді. Төменгі аймақ Уилламет өзенінің жанындағы тік жардың үстінде орналасқан. Жоғарғы аймақ 2,5 миллион жыл бұрын Боринг лавалық алабының оңтүстік-шығысынан ағып шыққан Канема базальтынан тұратын жардың басында орналасқан. Көп жылдар бойы үндік жолдары екі деңгейді байланыстырды, бірақ 19 ғасырда баспалдақтар салынды. 1915 жылы қала екі бөлікті қосу үшін сумен жұмыс істейтін Орегон қалалық лифтін салды, ол 1920 жылдары электр қуатына көшірілді. 1952 жылы "қаншалықты қарапайым және әшекейсіз болса, соғұрлым жақсы" деген талаппен жаңа электрлі лифт салынды. АҚШ Халық санағы бюросының мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 9,29 шаршы миль (24 км²), оның ішінде 9,05 шаршы миль (23 км²) құрлық және 0,24 шаршы миль (1 км²) су. Орегон қаласының маңызды су жолдарына қаланың солтүстік-батысымен ағатын Уилламет өзені және қаланың солтүстігінде ірі Уилламет өзенімен бірігетін Клакамас өзені жатады. Уилламет Орегон қаласы мен Батыс Линн арасындағы шекараны белгілейді, ал Клакамас Орегон қаласы мен Гладстон арасындағы шекара қызметін атқарады.

Уиламет құлауы

Уэст-Линдегі Уилламетт-Фоллс шлюздары АҚШ-тағы алғашқы көп деңгейлі кеме жүзе алатын шлюздар болып табылады және қазір қолданылмайтын ұлттық тарихи ескерткіш. АҚШ-тағы алғашқы ұзақ қашықтықтағы электр қуаты 1889 жылы Орегон қаласында пайда болды, ол Портлендке 14 миль (23 км) қашықтыққа электр жіберді.

Климат

Орегон Ситидің Жерорта теңізі климаты бар (Köppen Csb). Жерорта теңізі климаттық режимі Жерорта теңізі бассейніндегі жерлердің, Солтүстік Американың батыс бөлігінің, Батыс және Оңтүстік Австралияның кейбір бөліктерінің, Оңтүстік Африканың оңтүстік-батысындағы және Орталық Чилидің кейбір бөліктерінің климатына ұқсайды. Климат жазғы ыстық, құрғақ және қысқы салқын, ылғалды маусымдармен сипатталады. Жылдық орташа температура , шілде және тамыз айларындағы ең жоғары орташа температура , ал желтоқсан айы ең суық ай болып табылады, орташа температурасы . Жылдық жауын-шашын мөлшері – . Ол негізінен қыста (қарашадан наурызға дейін) шоғырланған, ал шілде мен тамыздағы жауын-шашын басқа айларға қарағанда едәуір аз. Температура бойынша жылына 122 күн температурасыдан жоғары, 18 күн температурасыдан жоғары және бір күн температурасыдан жоғары тіркеледі. Алайда, жыл бойына максималды температурасыдан төмен болатын мұзды күннің саны бірден аспайды. Ең жоғары және ең төмен температуралар тиісінше 1950 жылдың 31 қаңтарындағы және 2021 жылдың 28 маусымындағы шамамен құрайды.

Экономика

Өзінің тарихының көп бөлігінде Орегон қаласының экономикасын орман шаруашылығы басып келді, 1980 жылдары Тынық мұхитының солтүстік-батысындағы ағаш өнеркәсібінің төмендеуі басталарша. Өркендеген шағында қала мен айналасындағы елді мекендерде бірнеше диірмендер жұмыс істеді. Жақын маңдағы соңғы қағаз фабрикасы 2017 жылы жабылды. Портленд метро аймағының өсуімен Орегон қаласы Портленд қаласының ішкі аймағына айналды. Туризм – қала тарихына және Уилламетт-Фоллс аймағының ауқымды жаңартылуына, оның ішінде Уилламетт-Фоллс мұра жобасы арқылы халыққа қолжетімді, көп мақсатты кеңістікке айналуына баса назар аудара отырып, дамитын сала.

Білім

Қала және оны қоршаған бірнеше елді мекендер Орегон Сити мектеп ауданымен қамтамасыз етіледі, ол 7 бастауыш мектептен, екі орта мектептен, дәстүрлі төрт жылдық жоғары мектептен (Орегон Сити жоғары мектебі) және баламалы орта мектептен тұрады. Ауданның бірнеше мектебі ағылшын-испан тіліндегі екі тілді оқу бағдарламаларын ұсынады. Орегон Сити жоғары мектебі Орегон штатындағы халық саны бойынша үшінші үлкен мектеп болып табылады және қыздар баскетбол спортында штаттық және ұлттық деңгейде жетекші болып саналады, 1990 жылдары USA Today ұйымдаған қыздар арасындағы ұлттық чемпионатты үш рет қатарынан жеңіп алды. Қалада сонымен қатар Клаккамас қауымдастық колледжі, көптеген жеке және діни мектептер, сондай-ақ Клаккамас округінің кітапханалық ақпараттық желісінің құрамына кіретін қоғамдық кітапхана орналасқан.

Мұражайлар мен тарихи ғимараттар

Мұражайларға Орегон аумағының мұражайы және Орегон жолының соңындағы аймақты түсіндіру орталығы кіреді, костюмді "жанды тарих" жетекшілерімен бірге. Орегон аумағының мұражайында орналасқан Клаккамас округі тарихи қоғамының архивінде Сан-Франциско қаласының құрылу жоспары да бар. Clackamas Heritage Partners осы мұражайлардың және Стивенс Кроуфорд мұражайының иесі және операторы болып табылады. 2009 жылы Clackamas Heritage Partners мұражайларды ашық ұстауға шамасы жетпейтінін хабарлады. Орегон жолының соңындағы аймақты түсіндіру орталығы 2009 жылдың қыркүйегінде белгісіз мерзімге жабылды; Стивенс Кроуфорд мұражайы және Орегон аумағының мұражайы, көбінесе еріктілермен қамтамасыз етілген, шектеулі кесте бойынша жұмысын жалғастырды. Орегон жолының соңындағы аймақты түсіндіру орталығы көптеген көздерден алынған гранттар мен қайырымдалықтардың арқасында 2013 жылдың жазында қайта ашылды. Стивенс Кроуфорд мұра үйі мұражайы – 1908 жылы салынған, 11 жиһаздық бөлмесі бар ғимарат; Эдвард дәуірінің үйін және прогрессивтік дәуірдің оқиғаларын көрсету үшін Клаккамас округі тарихи қоғамының коллекциясынан жиһаз қолданылған. Орегон қаласындағы басқа тарихи ғимараттарға Маклауглин үйі, Эрматингер үйі (Клаккамас округіндегі ең көнесі), Эйнсворт үйі, Харви Кросс үйі және Бірінші қауымдық шіркеу кіреді. 1922 жылы салынған Уиламет өзені арқылы өтетін Орегон Сити көпірі, сондай-ақ Орегон Сити муниципалды лифті Тарихи орындардың ұлттық тізіліміне енгізілген.

Саябақтар

Орегон қаласында 22-ден астам қалалық саябақ бар. Қаланың ірі саябақтарының бірі – Клэкамет паркі, ол Клэкамас және Вилламет өзендерінің қосылған жерінде орналасқан. Паркте автоүйде тұруға арналған жай, қайық түсіру алаңы мен тұрақ, скейтборд паркі және басқа да демалыс мүмкіндіктері бар. Жыл бойында онда бірнеше қоғамдық фестивальдар өтеді. Басқа маңызды саябақтарға Чапин, Хиллендейл, Джон Сторм паркі, Риверкрест және Уэсли Линн жатады.

Жол

Interstate 205 қаланың солтүстік жиегінен өтеді және қалаға қызмет ететін жалғыз тас жол болып табылады. Бұған қоса, үш штаттық трасса (Орегон маршруты 43, Орегон маршруты 99E және Орегон маршруты 213) Орегон қаласы арқылы өтеді немесе Орегон қаласында аяқталады. Алғашқы екеуі қаланың орталық бөлігіне, соңғысы Орегон қаласының оңтүстік аймақтарына қызмет көрсетеді.

Темір жол

Union Pacific Railroad магистралі қаладан өтеді. Қалада Amtrak станциясы да бар, оған Amtrak Cascades пойыздары Портленд пен Юджин, Орегон қалалары арасында күнделікті екі рет әр бағытта тоқтайды. Coast Starlight (Сиэтл – Лос-Анджелес) пойызы қаладан өтеді, бірақ тоқтамайды.

Ауа

Қала ішінде қоғамдық әуежайлар жоқ. Орегон қаласының оңтүстігінде Beavercreek Road бойында шағын жеке аэродром бар. Орегон қаласы Портленд халықаралық әуежайымен, солтүстікке қарай 24 шақырым (15 миль) қашықтықта, сондай-ақ Муллино қаласындағы жалпы авиациялық әуежай – Портленд Муллино әуежайымен, оңтүстікке қарай шамамен 24 шақырым (15 миль) қашықтықта байланысты.

Су

Орегон қаласындағы Уилламет өзені шағын қайықтар үшін жүзуге қолайлы, және Орегон қаласында балық аулау мен демалыс қайықтары саласы дамып келеді. Уилламет сарқырамасындағы шлюздер бұрын қайықтарға сарқыраманың айналасымен өтуге мүмкіндік берді. Клаккамас өзенінің тек ең төменгі бөлігін қоспағанда, кеме жүруге жарамсыз.

Жаппай көлік

Үлкен Портленд қалалық аймағының бір бөлігі ретінде Орегон қаласына аймақтық көлік органы TriMet қызмет көрсетеді, бірнеше автобус бағыттары Орегон қаласының көлік орталығында бірігеді. 1958 жылға дейін, қазір құлаған Портленд Тракция компаниясы басқарған қалааралық троллейбус желісі Орегон қаласын Портлендпен байланыстырды; осы желінің іздері әлі де көрінеді (мысалы, Клакамас өзені арқылы салынған тасталып қалған көпір, OR 99E көпірінің шығысында). Соңғы жылдары қала жаз айларында, негізінен туризм қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін «тарихи троллейбус» қызметін ұсынды, бірақ пайдаланылған көліктер нағыз троллейбустар емес, троллейбустардың көшірмелері болды. 2013 жылы осы қызметті тоқтату және көлік құралдарын сату туралы шешім қабылданды. Орегон қаласында TriMet-тің қызметін толықтыратын тағы екі мемлекеттік мекеме көлік қызметін ұсынады. Оңтүстік Клакамас көлік ауданы (SCTD) Орегон қаласының оңтүстік-шығыс шетіндегі Клакамас қауымдастық колледжі мен Орегонның 213-ші бағытындағы Молалла арасындағы маршрутты басқарады, қашықтығы шамамен 18 миль (29 км). Канби аймақтық транзиті (CAT) Орегон қаласының көлік орталығы мен Канби арасындағы 99E Орегон жолы бойынша тұрақты қызмет көрсетеді. SMART, Оңтүстік метрополитен аймақтық транзиті, Уилсонвиллге қызмет көрсетеді және Канбидегі CAT-ке қосылады. CAT-тің Вудбернге де қатынайтын бағыты бар. Dial a Ride қызметін TriMet жүзеге асырады, бірақ CAT Орегон қаласының шегінде CAT қызмет аймағында басталатын немесе аяқталатын сапарлар үшін де жұмыс істейді. Егер TriMet және CAT арасында ауысу қажет болса, ол Орегон қаласының көлік орталығында (OCTC), 11-ші және Мейн көшелерінің қиылысында жүзеге асырылады, ол қала орталығының солтүстік-шығыс жағында орналасқан.

2010 жылғы санақ

2010 жылғы халық санауы бойынша қалада 31 859 адам, 11 973 үй шаруашылығы және 8 206 отбасы тұрды. Халық тығыздығы 12 900 тұрғын үйден тұрды. Қала тұрғындарының нәсілдік құрамы: 91,1% ақ нәсілді, 0,6% афроамерикалық, 0,9% американдық үндістер, 1,7% азиялық, 0,2% Тынық мұхиты аралдарынан, 2,3% басқа нәсілдерден және 3,1% екі немесе одан көп нәсілді. Кез келген нәсілдегі испан немесе латын американдықтар халықтың 7,3% құрады. 11 973 үй шаруашылығының 36,5%-ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрды, 50,7%-ы бірге тұратын жұбайлар, 12,4%-ы күйеуі жоқ әйелдер, 5,4%-ы күйеуі жоқ еркектер және 31,5%-ы отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 23,5%-ы жеке адамдардан тұрды, ал 8,3%-ында 65 жасқа толған немесе одан асқан жалғыз адамдар тұрды. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,61 адамды, ал отбасының орташа мөлшері 3,07 адамды құрады. Қаладағы орташа жас 36,3 жас болды. Тұрғындардың 25,5%-ы 18 жасқа дейін, 8,8%-ы 18 мен 24 жас аралығында, 28,8%-ы 25 пен 44 жас аралығында, 25,7%-ы 45 пен 64 жас аралығында және 11,2%-ы 65 жасқа толған немесе одан асқан. Қала тұрғындарының жыныстық құрамы: 49,3% еркек және 50,7% әйел.

2000 жылғы халық санағы

2000 жылғы халық санауы бойынша қалада 25 754 адам, 9 471 шаруашылық және 6 667 отбасы тұрды. Халық тығыздығы құрады. 10 110 тұрғын үй болды, орташа тығыздығы құрады. Қала тұрғындарының нәсілдік құрамы: 92,44% ақ нәсілді, 1,12% азиялық, 1,08% американдық үндістер, 0,58% афроамерикандық, 0,11% Тынық мұхиты аралдарынан, 2,15% басқа нәсілдерден және 2,53% екі немесе одан көп нәсілдерден. Кез келген нәсілге жататын испан немесе латын американдықтары халықтың 4,98% құрады. 9 471 шаруашылықтың 36,6%-ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрды, 53,0%-ы бірге тұратын некедегі жұбайлар, 12,3%-ы күйеуі жоқ әйелдер басқаратын үйлер, ал 29,6%-ы отбасы емес. Барлық шаруашылықтың 22,4%-ы жеке адамдардан тұрды, ал 7,8%-ы 65 жасқа толған немесе одан асып кеткен жалғыз тұратын адамдардан құралды. Шаруашылықтың орташа мөлшері 2,62 адамды, ал отбасының орташа мөлшері 3,06 адамды құрады. Қала тұрғындарының жас бойынша таралуы: 18 жасқа дейінгілер 27,0%, 18-24 жас аралығындағылар 10,3%, 25-44 жас аралығындағылар 32,5%, 45-64 жас аралығындағылар 20,5% және 65 жасқа толған немесе одан асып кеткендер 9,7%. Орташа жас 33 жас болды. Әр 100 әйелге 96,8 еркек шамасында келді. 18 жастан асқан әр 100 әйелге 94,7 еркек шамасында келді. Шаруашылықтың орташа табысы 45 531 доллар, ал отбасының орташа табысы 51 597 доллар құрады. Ер адамдардың орташа табысы 38 699 доллар, ал әйелдердің орташа табысы 29 547 доллар болды. Жан басына шаққандағы орташа табыс 19 870 долларға тең. Отбасылардың 6,5%-ы және халықтың 8,9%-ы кедейлік шегінен төмен тұрды, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 11,0%-ы және 65 жастан асқандардың 7,5%-ы.