Кіріспе

Chrysler компаниясы 1963-1964 жылдары турбиналық қозғалтқышпен қозғалатын автомобиль өндірді. Турбиналық конструкцияны жетілдіргеннен кейін, әсіресе жылу алмасу мәселесін шешу үшін регенераторды жасау арқылы, Chrysler командасының күш-жігері 1954 жылғы Plymouth Belvedere машинасына турбинаны орнатумен алғашқы нәтижеге жетті. Турбиналық қозғалтқышпен автомобильді жобалауда жылу беру, салқындату және шығарындылар – басты инженерлік қиындықтардың бірі болды. Сапар барысында тек екі ұсақ жөндеу қажет болды (олардың екеуі де қозғалтқышқа қатысты емес). Жағалаудан жағалауға жасалған сапардың сәттілігі Chrysler-ді турбиналық бағдарламаның көлемін екі есеге арттыруға және оны Хайленд Парк зауытынан Детройттегі Гринфилд Роудтағы үлкен нысанға көшіруге итерді. Бағдарлама 1957 жылы бірнеше патенттік өтінімдерді тудырды, бұл негізінен металлург Амеди Рой мен инженер Джованни Савонуццидің еңбегінің нәтижесі болды. Chrysler турбиналық қозғалтқышының келесі нұсқасы (екінші буын қозғалтқышы) 1959 жылғы Plymouth машинасына орнатылды, ол Детройттан Вудбриджге (Нью-Джерси штаты) саяхаттады. Бұл көрсеткіш 1956 жылы Нью-Йорк пен Лос-Анджелес арасындағы сапарда бірінші буын турбинасымен алынған көрсеткіштен әлдеқайда жоғары болды. 1961 жылы Chrysler бұрынғы есепші Линн Таунсендті жаңа президент етіп тағайындағаннан кейін, компания 28 ақпанда үшінші буын турбиналық қозғалтқышын таныстырды; CR2A – Chrysler турбиналық қозғалтқыштарының ресми түрде аталған алғашқы үлгісі болды. Бұрынғы, тәжірибелік үлгілерінен айырмашылығы, CR2A шығындар мен өндіріс әдістерін ескере отырып жобаланды. 1960 жылдың мамыр айында қозғалтқыш әзірленген кезде Хьюбнер оның өзінің айналым моментін түрлендіргіш ретінде қолданатынын, үдеуде 1,5 секундтық кешігу болатынын (алдыңғы үлгіде 9 секунд болған), және салыстырмалы өлшемдегі поршенді қозғалтқыштан жеңіл болатынын мәлімдеді. Үшінші буын турбиналары әртүрлі көліктерге орнатылды, соның ішінде 2,5 тонналық 1960 жылғы Dodge жүк көлігі мен Chrysler Turboflite концепт-автомобилі. Жақсартылған CR2A турбиналары 1962 жылғы Dodge Dart және Plymouth Fury машиналарына орнатылды; Dart 1961 жылдың желтоқсанында Нью-Йорктан Лос-Анджелеске дейін жүрді, ал Fury 1962 жылдың қаңтарында Лос-Анджелестен Сан-Францискоға сапар жасады. Хьюбнер Лос-Анджелеске Dart машинасымен келгеннен кейін екі сағат бойы журналистерге турбиналық қозғалтқышпен қозғалған автомобильде тегін сапар ұсынды. 1962 жылдың ақпан айына қарай Chrysler Солтүстік Америка, Еуропа және Мексикадағы дилерлерге турбиналық автомобильдер паркін көрсетті, 90 қалаға барып, 14000-ға жуық адамды мінгізіп, миллиондаған адамның назарына іліктірді. Үшінші буын турбиналық бағдарлама 1962 жылғы Чикаго автосалонында аяқталды, онда компания турбиналық автопаркін көрсетті. Салон ашылғанға дейін Chrysler компаниясы төртінші буын турбиналық қозғалтқышты жариялады, оны 50-75 автомобильдің шектеулі партиясында орнатуды жоспарлады, олар 1963 жылдың соңында халыққа тегін беріледі, бұл шешім негізінен турнеге көрсетілген жұртшылықтың ынтасымен байланысты болды.

Қозғалтқыш

Chrysler Turbine Car-ге Chrysler-дің төртінші буын турбиналық қозғалтқышы A 831 қуат береді. Оның алдыңғы үлгісі CR2A-дан ең басты айырмашылығы – газдандырғыштың екі жағына орнатылған екі регенераторды пайдалануы (біреуі газдандырғыштың әр жағында). Бұл конструкция A 831-дің CR2A-ның салмағынан азайтуына және оны салыстырмалы түрде жеңіл етуіне көмектесті. Құрылысы бойынша қозғалтқыштарға антифриз, салқындату жүйесі, радиатор, поршень білігі немесе коленвал қажет болмады. A 831 дизель отыны, қорғасынсыз бензин, керосин және JP 4 авиациялық отынымен жұмыс істей алады; қорғасынды бензин оған зиян келтірді. Chrysler-дің мәлімдемесіне сәйкес, ол пеш майынан, парфюмерия майынан бастап, жеміс және соя майына дейін әртүрлі ерекше отындарды жағуға қабілетті. A 831 компрессорының қысым коэффициенті 4:1, ал тиімділігі 80% болды; оның жану камерасы 95% тиімділікпен жұмыс істеді. Дәстүрлі поршенді қозғалтқыштармен салыстырғанда, турбиналық қозғалтқыштарға азырақ күтім қажет, олар ұзақ қызмет етеді және суық жағдайда оңай іске қосылады; A 831 температурасы - төмен болғанда да жақсы іске қосылды. A 831 алғаш рет Плимут Фьюри машинасына орнатылды. Ghia компаниясы құрастырған турбиналық машинада қозғалтқыш 0-ден 12 секундқа дейін разгон жасады. Қозғалтқыштарды жасау үшін қажетті экзотикалық материалдар мен қатаң талаптар, сондай-ақ оларды жасау үшін қолданылған инвестициялық құю әдісіне байланысты A 831-ді өндіру өте қымбат болды; Chrysler олардың нақты құнын жарияламады.