Кіріспе

Атлант мұхитындағы дауыл маусымы

2007 жылғы Атлант мұхитындағы дауыл маусымы 2003 жылдан бері маусымның ресми шегінен бұрын да, кейін де тропикалық белсенділік көрсеткен алғашқы маусым болды. Маусымда 15 атаулы дауыл болды, бұл орташа көрсеткіштен жоғары, алайда көптеген дауылдар әлсіз және қысқа өмір сүрді. Бұл 5-санатты дауылдың құрлыққа бірден көп соққан алғашқы тіркелген маусым болды. Мұндай жағдай 2017 жылға дейін қайталанбады. Маусым 17 тропикалық циклон, 15 тропикалық дауыл, 6 дауыл және 2 үлкен дауыл туғызды. Ол ресми түрде 1 маусымда басталып, 30 қарашада аяқталды, бұл күндер дәстүрлі түрде Атлант мұхитында тропикалық циклонның көпшілігі пайда болатын кезеңді белгілейді. Алайда, мамыр айының басында Андреа субтропикалық дауыл мен желтоқсанның басында Ольга тропикалық дауыл көрсеткендей, тропикалық циклонның пайда болуы жылдың кез келген уақытында мүмкін. Бірінші жүйе, Андреа субтропикалық дауыл, 9 мамырда пайда болды, ал соңғы дауыл, Ольга тропикалық дауыл, 13 желтоқсанда тарады. Ең күшті дауыл Дин сол кезде Атлантикада құрлыққа соққан үшінші ең күшті дауыл болды. Бұл Атлантикадағы Феликс және Тынық мұхитының шығысындағы Хенриетте дауылдарының бір күні құрлыққа соққан екінші жағдай болды. Қыркүйек айында 8 дауыл тіркелді, бұл сол кездегі рекордтық көрсеткіш еді, бірақ 2020 жылы бұл көрсеткіштің артынан басып өтті. Алайда, көптеген дауылдардың күші мен ұзақтығы төмен болды. Колорадо мемлекеттік университетінің маусым алдындағы болжамы бойынша 14 атаулы дауыл және 7 дауыл болады деп күтілді, оның үшеуі үлкен дауыл статусына жетеді деп болжанды. Ұлттық мұхит және атмосфера басқармасы (NOAA) кейіннен бастапқы болжамын жариялады, онда 13-17 атаулы дауыл, 7-10 дауыл және 3-5 үлкен дауыл болжалды. Дауылдар санын бірнеше рет қайта қарағаннан кейін, NOAA және CSU маусымның ортасында болжамдарын төмендетті. Бірнеше дауыл құрлыққа соқты немесе тікелей әсер етті. Дин және Феликс дауылдары 5-санаттағы күшпен құрлыққа соқты, Мексика мен Орталық Американың кейбір аймақтарында ауыр зардаптарға әкелді. Екі дауылдың да атаулары, сондай-ақ Кариб теңізіне әсер еткен Ноэль дауылдың аты Атлант мұхитындағы дауылдар тізімінен алынып тасталды. АҚШ бес циклонның әсеріне тап болды, бірақ дауылдар көбінесе әлсіз болды: үш тропикалық депрессия және тек екі тропикалық дауыл, Барри мен Габриэль, сондай-ақ бір дауыл, Хамберто елге соқты. Басқа аймақтарда үш дауыл Канадаға тікелей әсер етті, бірақ ешқайсысы ауыр зардаптарға әкелмеді. Дауылдар салдарынан кем дегенде 478 адам қаза тапты және шамамен 3,42 миллиард доллар (2007 жылғы USD) көлемінде зиян келтірді.

Маусым алдындағы болжамы

2006 жылдың 8 желтоқсанында Клоцбахтың командасы 2007 жылғы маусымға арналған алғашқы ұзақ мерзімді болжамын жариялады, ол орташадан жоғары белсенділікті күткен (14 атаулы дауыл, жеті қызыл дауыл, 3 немесе одан жоғары санаттағы үш). Болжамның өсуі Эль-Ниньо құбылысының жылдам әлсіреуімен байланысты болды. Команда сонымен қатар Ла-Ниньяның бейтарап немесе әлсізден орташаға дейінгі күйде болады деп болжады және теңіз бетінің температурасы орташа көрсеткіштен әлдеқайда жоғары екенін атап өтті. АҚШ-та кем дегенде бір үлкен қызыл дауылдың болу ықтималдығы 74 пайызға дейін артты; Шығыс жағалауы үшін 50 пайызға, ал Флорида Панхендлінен батысқа қарай Браунсвиллге дейін, Техас штатында 49 пайызға өсті. 2007 жылдың 3 тамызында Клоцбахтың командасы маусымдық болжамын 15 атаулы дауылға төмендетті, олардың сегізі қызыл дауылға, ал төртеуі үлкен қызыл дауылға айналуы күтілді. Команда мүшелері жыл басындағыға қарағанда дауылдар үшін жағдайдың сәл нашарлағанын атап өтті. Теңіз беті температурасының аномалиясы төмендеді, ал бірнеше Сахаралық ауа қабатының әсері тропикалық циклонның дамуын тежеді. Эль-Ниньо-Оңтүстік тербелісі (ENSO) жағдайларының да сәл салқындағаны байқалды. 2007 жылдың 9 тамызында NOAA маусымдық болжамын 13-16 атаулы дауылға дейін сәл төмендетті, олардың жетісінен тоғызына дейін қызыл дауылға, ал үштен бесеуіне дейін үлкен қызыл дауылға айналуы мүмкін еді. Алайда, агенттік Атлант мұхиты мен Кариб теңізінің кейбір аймақтарындағы қалыптыдан жоғары теңіз температурасы мен маусымның шыңында Ла-Нинья құбылысының болу ықтималдығын атап, орташадан жоғары маусым болжамын растады.

Маусымдық жиынтық

Осы маусымда тек екі ірі дауыл – 3-ші санатты немесе одан жоғары күшті дауылдар пайда болды, бұл 1997 жылғы маусымнан бері ең аз көрсеткіш, бірақ 2006 және 2002 жылғы маусымдармен бірдей. Аталған дауылдар маусым бойы 33,50 күн бойы белсенді болды, бұл 1994 жылғы маусымнан бері белсенді күндердің ең төмен саны. Белсенді дауылдардың саны 11,25 күн ғана құрады, бұл 2002 жылғы маусымнан бері ең төмен көрсеткіш. Осыған қарамастан, ірі дауылдардың болған күндерінің саны ұзақ мерзімді орташа көрсеткіштен асып түсті. Жыл ішінде АҚШ-та төрт аталған дауыл құрлыққа шықты, бірақ олардан келген залал шамамен 82 миллион долларды құрады (2007 жылғы АҚШ доллары); бұл АҚШ үшін 1990 жылғы Атлантика мұхитының дауыл маусымынан бері ең аз залал болды. ACE – дауылдың күші мен оның қанша уақытқа созылғанының көбейтіндісі, сондықтан ұзаққа созылған және әсіресе күшті дауылдардың ACE көрсеткіші жоғары болады. ACE тек 34 теңіз шақырымы (39 миль/сағ, 63 км/сағ) немесе тропикалық дауыл күшіне жеткен тропикалық жүйелер туралы толық хабарламалар үшін есептеледі. Ресми түрде Андреа, Габриэль, Джерри және Ольга сияқты субтропикалық циклондар есептен шығарылса да, көрсетілген мәнге дауылдардың субтропикалық фазада болған кезеңдері де кіреді.

Субтропикалық дауыл Андреа

Маусымның алғашқы бураны, Андреа субтропикалық бураны, 6 мамырда Атлант мұхитының орталық жағалауында пайда болған ірі экстратропикалық циклоннан туындады. Ол Флорида арқылы өткен суық фронт бойымен тұрақты түрде күшейді. Жүйе бароклиникалық қолдауын жоғалтқанда, Багама аралдарының жанындағы жылы суларға жылжығанша дамуі тоқтады. Дегенмен, солтүстіктегі күшті жоғары қысымдық жүйе мен төменгі қысым арасындағы өзара әрекеттесу жүйеде дауылдық желдерді тудырды. Тік желдің жылдамдығының төмендеуі дауылға орталыққа жақын терең конвекцияны қалыптастыруға мүмкіндік берді. Андреа әлсіреген кезде субтропикалық фазасын бастады және желдің жоғары жылдамдығы бар ортаға оңтүстікке қарай жылжуын жалғастырды. 11 мамырға дейін Андреа барлық маңызды конвекциясын жоғалтып, қалдық төмен қысымдық жүйеге айналды. Конвекцияның үзілістік күркіреуін жасаса да, Андреаның қайта жандану мүмкіндігі алға жылжыған суық фронт оны солтүстікке қарай итеріп, содан кейін жүйеге сіңірілген кезде жойылды. Алайда, Андреа құрлыққа ешқандай жерде шықпағандықтан, туындаған зиянның көп бөлігі үлкен толқындармен, қалыптыдан жоғары толқындармен, жағалау су тасқынымен және дауылдың салдарынан болған жағажай эрозиясымен байланысты болды. Барри 2 маусымда тарап кетті. Флоридада жаңбыр салдарынан жолдар сырғанап, екі адам жол апаттарынан қаза тапты, ал бір әйел күшті толқындардан жарақат алды. Шанталь Ньюфаундлендтің Авалон түбегі арқылы өтіп, су тасқыны байқалды. Аймақтағы сақтандырылған зиян 5,8 миллион долларды құрады (2007 CAD; 5,5 миллион 2007 USD$).

Дин дауылы

11 тамызда тропикалық толқын Африканың батыс жағалауынан жылжыды, қолайлы жағдайларға тап болып, тез арада Төртінші тропикалық депрессияны тудырды, ол Кабо-Вердеден шамамен 520 миль (835 км) батыс-оңтүстік-батысқа қарай орналасқан. 14 тамызда "Дин" тропикалық дауылға дейін күшейтілді. 16 тамызда ол маусымның алғашқы дауылы болды. Кариб теңізінің жылы суларында "Дин" жылдам түрде 5-санатты дауылға айналды. Бұл оны "Вильма" дауылынан бергі ең күшті Атлантика дауылы етті және ол барлық уақыттағы ең күшті Атлантика дауылдарының жетіншісіне теңестірілді. "Дин" дауылының көз қабырғасын алмастыру циклі оны әлсіретті, содан кейін ол Ямайканың оңтүстігінен 4-санатты дауыл ретінде өтті. 20 тамызда "Дин" 5-санатты қайта алды және 21 тамызда Мексиканың Юкатан түбегінде Коста-Мая маңында жерге түсті. Испаньола аймағында "Дин" 15 адамның өмірін қиып, жүздеген үйді қиратты. "Дин" Мартиникада 616 миллион доллар (2007 жылғы АҚШ доллары), ал Гваделупада 154 миллион доллар (2007 жылғы АҚШ доллары) көлемінде зиян келтірді. Мексикада "Дин" дауылы 21 тамызда Юкатан түбегіне 5-санатты дауыл ретінде соқты. Барлық жолы бойы "Дин" 44 адамның өмірін қиып, бірнеше миллиард долларлық зиян келтірді.

Эрин тропикалық даулы

Эрин тропикалық даулы 16 тамызда Мексика шығанағындағы тұрақты конвекция аймағынан пайда болды. 19 тамызда Оклахома штатына кіргеннен кейін Эриннің қалдықтары күрт күшейіп, Оклахома қаласының батысындағы шамалы жерде максималды жел жылдамдығы 60 миль/сағ (95 км/сағ) жетті. Дауыл 40-тан астам үй мен кәсіпорынды су басты. Орталық штаттар арқылы өткен жолында Эрин 16 адамның өліміне себеп болды – тікелей 9 адам қаза тапты – және жалпы зиян 25 миллион долларға (2007 жылғы АҚШ доллары) бағаланды.

Феликс даулы

31 тамызда Желдеткіш аралдарының шығысындағы ауа райының бұзылуымен байланысты аймақ 6-шы тропикалық депрессия деп белгіленді. 1 қыркүйекте ол Феликс тропикалық дауылы деп аталды және сол күні күшейіп, дауылға айналды. Батысқа қарай жылжу барысында ол тез 5-ші санатқа дейін күшейді, күшінің өзгеруінен кейін Никарагуаға соқты. Феликс салдарынан кем дегенде 133 адам қаза тауып, 50 миллион доллардан астам (2007 жылғы АҚШ доллары) шығын келтірді. Феликс 2007 жылғы Атлантикалық дауыл маусымын 5-ші санатта құрлыққа соққан екі дауылды қамтиған бірінші маусым деп тануға мүмкіндік берді; 2017 жылғы Атлантикалық маусымда Ирма және Мария дауылдары да 5-ші санаттағы қарқынмен құрлыққа соқты. Феликс жолымен Дин дауылына ұқсас болды, бірақ оның әсері одан аз болды; Тобагодағы шығын 250 000 долларға (2007 TTD; 40 000 2007 USD $, USD) бағаланды. Феликс 4 қыркүйекте Никарагуа мен Гондурас шекарасының оңтүстігінде, тарихи Москито жағалауы деп белгілі аймақта 160 миль/сағ (260 км/сағ) желмен 5-ші санаттағы дауыл ретінде құрлыққа соқты. Барлығы, Феликс кем дегенде 130 адамның өмірін қиды. Келесі он екі сағат бойы жүйенің ең күшті желдері мен нөсерлері орталықтан бөлініп тұрды. 8 қыркүйекте жаңа конвекция орталықпен бірігіп, Габриэльдің тропикалық дауылға айналуына себеп болды. Габриэль солтүстік-батысқа қарай Солтүстік Каролина және Вирджинияға қарай жылжығанда біртіндеп күшейді. Дауыл Кеп-Лукаутқа жеткенше сағатына 60 миль (95 км) жылдамдыққа жетті, бірақ күшті желдің қиылуы конвекцияның және жер бетіндегі желдің көп бөлігін теңізден шығарды. Габриэль құрлықта әлсіреп, 10 қыркүйекте Атлантикаға қайта оралды. Айналым одан әрі нашарлап, келесі күні Жаңа Шотландияның оңтүстік-батысына тарады. Дауылдың алдында жауын-шашын мен нөсер жауды, бірақ басқа жерлерде жауын-шашын аз болды. Жағалауда биік толқындар, кернеу ағындары және дауылдық су көтерілісі тіркелді. Жеңіл жергілікті су тасқыны туралы хабарламалар келіп түсті. Желдің зақымдануы туралы хабарланбады, бірақ қатты желдер болды. Жалпы алғанда, зақым аз болды және қаза болғандар жоқ. Желдің қиылуы біртіндеп әлсіреп, 12 қыркүйектің басында 8-ші тропикалық депрессия Кіші Антиль аралдарынан шығысқа қарай 1125 миль (1815 км) қашықтықта пайда болды. Жүйе солтүстікке қарай батысқа қарай жылжи бастады. 13 қыркүйекте Ингрид тропикалық дауылға айналды, желдің жылдамдығы 45 миль/сағ (75 км/сағ) жетті. Ингрид 15 қыркүйекке дейін тропикалық дауыл болып қала берді, содан кейін жоғары қиылу салдарынан тропикалық депрессияға дейін әлсіреді. Ингрид 16 қыркүйекте қысқа уақытқа қайта ұйымдасты, одан әрі әлсіреп, 17 қыркүйектің басында ашық толқынға айналды. Қалдықтары төменгі деңгейлі басқару ағыны ішінде солтүстік-батысқа қарай бұрылып, 18 қыркүйекте қайта жаңартылмастан тарады. Ингридке байланысты зақымдар мен зардап шеккендер туралы ешқандай хабар жоқ, өйткені дауыл құрлыққа қауіп төндірмеді. Хумберто тез әлсіреп, 13 қыркүйекте түстен кейін тропикалық дауыл ретінде Луизиананың оңтүстік-батысына кірді және келесі күні тарады. Хумберто Хай-Айлендте құрылымдық зақымдарға және Бомонт-Порт-Артур аймағында кең таралған ағаштар мен электр желілеріне зақым келтірді. Электр энергиясының үзілуі Бомонттағы төрт мұнай өңдеу зауытының өндірісін тоқтатты. Дауылдың салдарынан бір адам қаза тапты, Бридж-Ситидегі тұрғын үйінің алдындағы автокөлік апатынан қаза тапты. Зыян 50 миллион долларға бағаланды. Бұл 2005 жылғы жойқын дауыл маусымынан және Катрина дауылынан кейін Нью-Орлеан аймағын қорқытқан алғашқы тропикалық циклон болды. Циклонның жалпы әсері аз болды және көбінесе жаңбыр жауды. Алайда, Флорида штатының Эустис қаласында бұрқасын пайда болып, 20 үй қирады, тағы 30 үй зақымдалды. Зыян 6,2 миллион долларға бағаланды. 23 қыркүйектің басында спутниктік бағалаулар мен QuikScat деректері, жақсы анықталған ішкі ядроның болмауына қарамастан, депрессияның Джерри субтропикалық дауылға күшейгенін көрсетті. Дауыл жақсы анықталған жылы ядроны қоса, тропикалық сипаттамаларды біртіндеп иеленді және сол күні кешке Джерри шағын радиустағы 65 км/сағ желмен әлсіз және шашыраңқы тропикалық дауылға айналды. Ол теңіздің температурасы 24°C төмен салқын сулар үстінде солтүстік-шығысқа қарай жылдамдады. 24 қыркүйекте ол күшті суық фронт алдында тропикалық депрессияға дейін әлсіреді, жүйеде терең конвекция аз қалды. Сол күні кешке QuikScat мәліметтері Джерри үлкен фронтальдық жүйеге сіңіп бара жатқанын көрсетті. Ол 25 қыркүйектің басына дейін толыққандай тарады. Джерри өмірі бойы құрлыққа жақындаған жоқ және зақымдар мен қазалар туралы хабарламалар түскен жоқ. Алты сағаттан кейін депрессия Карен тропикалық дауылына дейін күшейтілді. Кареннің ұйымдасуы мен қарқындылығы келесі күні тұрақты болды. Алайда, 26 қыркүйектің басында дауыл күрт күшейді. Кейіннен жүргізілген талдаулар көрсеткендей, циклон шамамен он екі сағат бойы дауыл күшіне жеткен. Осы уақытта дауыл солтүстікке қарай жылжи бастады және үзіліссіз терең конвекцияны бастан кешірді. Алайда, үзділіссіз желдің қиылуы жүйенің айналымын әшкереледі, одан кейін ол 29 қыркүйекте Атлантиканың ортасында тарады. Кареннің қалдықтары келесі бірнеше күн бойы Ливард аралдарының жанында қалды, бірақ жүйе тікелей құрлыққа әсер етпеді. Нәтижесінде Каренмен байланысты зақымдар мен қазалар туралы хабарламалар түскен жоқ. Дауыл Кариб теңізін кезіп өтіп, 21 қыркүйекте Юкатан арқылы өтті. Бұзылыс 24 қыркүйекте Оңтүстік-Батыс Мексика шығанағында еркін қозғалғанда кішкентай жер беті төмен қысымы пайда болды. 25 қыркүйек кешінде дауылды зерттеу ұшағы төмен қысымның тропикалық депрессияға сай екенін анықтады. Әлсіз басқару тогының әсерімен депрессия оңтүстікке және оңтүстік-батысқа қарай жылжыды, Кампече шығанағына кішкентай циклондық айналым жасады. Жоғарғы қабаттағы желдер депрессияның үстінде антициклонға жол берді, ал жүйе 27 қыркүйекте Тукспанның шығысында Лоренцо тропикалық дауылына айналды.

Мелисса тропикалық дауыл

26 қыркүйекте тропикалық толқын Африкадан шығып, тез арада төмен қысым аймағы пайда болды. Конвекцияның артуы және жақсы анықталған шығыс ағысынан кейін, 28 қыркүйекте оңтүстік Кабо-Верде аралдарынан 185 шақырым (115 миль) батыс-оңтүстік-батысқа қарай 14-ші тропикалық депрессияға айналды. Депрессия субтропикалық жотадан оқшауланғандықтан, батыс-солтүстік-батысқа қарай инертті қозғалыс жасады. Бірақ конвекцияның күшеюінен кейін, депрессия 29 қыркүйекте Мелисса тропикалық дауылына өсті. Бұрынғы дауылдар Ингрид пен Карен сияқты, тропиктің терең қабаттарындағы жоғары жел жылдамдығының айырмашылығы Мелиссаның дамуына кедергі келтірді, және оның ең жоғары жел жылдамдығы 65 шақырым/сағат (40 миль/сағат) ғана болды. 30 қыркүйекке қарай, желдің айырмашылығы мен судың салқындауы Мелиссаны нашар анықталған орталықпен тропикалық депрессияға дейін әлсіретті. Жүйе терең конвекциясын жоғалтты, және сол күні Мелисса қалдық төмен қысымға айналды. 5 қазанға дейін ол батыс-солтүстік-батысқа қарай жалғасты, ара-арада конвекция тудырып, Кіші Антиль аралдарының солтүстік-шығысындағы фронт оны сіңіріп алды. Мелиссамен байланысты зардаптар немесе қаза болғандар туралы хабарламалар түспеді. Жүйе баяу ұйымдасты, 8 қазанда Түркс және Кайкос аралдарының солтүстік-шығысында төмен қысым пайда болды. Дауылмен байланысты конвекция төмен қысым солтүстік-шығысқа қарай жылжыған сайын тұрақты түрде артты. 11 қазанға қарай, төмен қысым Бермудадан 1190 шақырым (740 миль) оңтүстік-шығысқа қарай 15-ші тропикалық депрессияға ұйымдасты, конвекция шамамен 12 сағатқа созылды. Батыстағы жоғары атмосфералық төмен қысым күшті оңтүстік-батыс желдің айырмашылығын тудырды, бұл дамуды тежеді. Дауылдың орталығы ашық болды, өйткені терең конвекция орталықтан солтүстікке қарай бірнеше шағын ошақтармен шектелді. Сол күні депрессия қалдық төмен қысымға айналды. Қалдық төмен қысым келесі бірнеше күн бойы сақталып, жылдамдығын арттырып, солтүстік-шығысқа қарай біртіндеп бұрылды. 14 қазанда төмен қысым экстратропикалық циклонға айналды және күшейді, Азор аралдары арқылы дауылдық желмен өтті. Ол 85 шақырым/сағат (50 миль/сағат) жел жылдамдығына жетті, содан кейін 18 қазанда үлкен экстратропикалық дауыл сіңіріп алды. Кариб теңізінде Ноэль дауылы ауыр зардаптарға әкелді. Дауылдың салдарынан болған нөсерлі жаңбыр мен таулы жерлердегі көшкіндер Доминикан Республикасында кем дегенде 87 адамның, ал Гаитиде кем дегенде 73 адамның өмірін қиды.

Зейнеткерлік

2008 жылдың 13 мамырында Дүниежүзілік метеорологиялық ұйымның IV аймақтық ассоциациясының Дауылдар комитетінің 30-шы сессиясында WMO Дин, Феликс және Ноэль аттарын Атлантика мұхитындағы дауылдар тізімінен шығарып тастады, және бұл аттар енді Атлантика мұхитындағы дауылдарға қайта қолданылмайды. Олардың орнына 2013 жылғы маусымда Дориан, Фернанд және Нестор аттары қосылды.

Маусымдық әсерлер

Бұл 2007 жылғы Атлантикалық маусымда пайда болған барлық дауылдардың тізімі. Онда олардың атауы, соқтығысу ұзақтығы, ең жоғары санатталуы мен қарқындылығы, әсер еткен аймақтар, келтірген зиян және қаза болғандардың саны көрсетілген. Қаушақтағы өлімдер қосымша және тікелей емес (мысалы, жол апаты тікелей емес өлімге жатады), бірақ бәрібір сол дауылға байланысты. Зиян мен қаза болғандардың саны дауыл экстратропикалық аймаққа өткенде, толқынға айналғанда немесе қысым төмендегендегі көрсеткіштерді де қамтиды, ал барлық зиян сомасы 2007 жылғы АҚШ долларымен есептелген.