Кіріспе

Атлант мұхитындағы дауыл маусымы

2008 жылғы Атлант мұхитындағы дауыл маусымы 2005 жылдан бері Атлант мұхитындағы ең қиратушы дауыл маусымы болды, оның салдарынан 1000-нан астам адам қаза тауып, шамамен 50 миллиард доллар (2008 жылғы АҚШ доллары) көлемінде зиян келтірді. Сол кезде бұл маусым ең қымбат үшінші маусым ретінде тіркелді, бірақ кейін тоғызыншы орынға түсті. Маусым орташа деңгейден жоғары болды, онда он алты атаулы дауыл болды, олардың сегізі дауылға, ал бесеуі ірі дауылға айналды. Маусым ресми түрде 1 маусымда басталып, 30 қарашада аяқталды. Бұл мерзім әдетте Атлант бассейнінде тропикалық циклондардың көп бөлігі қалыптасатын жылдың уақытын белгілейді. Алайда, «Артур» тропикалық дауылдың пайда болуы маусымның бір күн бұрын басталуына себеп болды. Солтүстік Атлант мұхитында шілдеден қарашаға дейінгі әр айда ірі дауыл болған жалғыз жыл осы жыл болды. «Берта» бассейндегі шілде айындағы ең ұзақ сақталған тропикалық циклон болды және 2008 жылы бірнеше ұзақ сақталған жүйелердің біріншісі еді. Бұл маусым Гаити үшін апатты болды, онда тамыз және қыркүйек айларында қатарынан төрт тропикалық циклон («Фей», «Густав», «Ханна» және «Айк») салдарынан, әсіресе «Ханна» даулының кесірінен 800-ге жуық адам қаза тапты. Осы төрт дауыл Гаитиде ғана шамамен 1 миллиард долларлық зиян келтірді. «Кайл» даулының алдындағы жағдайлар мен «Палома» даулының сыртқы жаңбыр белдеулері де Гаитиге әсер етті. Куба да «Густав», «Айк» және «Палома» дауылдарынан көп зиян шекті, «Густав» және «Айк» дауылдары елге ірі дауыл күшімен соқты, ал «Палома» елге соққанда 2-ші санаттағы дауыл болды. Одан 10 миллиард доллардан астам зиян және 8 адамның қаза болуына себеп болды. «Айк» маусымның ең қиратушы даулы болды, сондай-ақ ең төменгі барометриялық қысым бойынша ең күштісі болды. «Айк» Кубаны ірі дауыл ретінде қиратты және кейін Техас штатының Галвестон қаласының жанында 2-ші санаттағы үлкен дауыл ретінде құрлыққа соқты. 2008 жылы құрлыққа соққан барлық тропикалық циклондардың бірінен басқасы құрлыққа әсер етті. Дауылдардың көп саны Атлант бассейні тарихындағы ең қасіретті және қиратушы маусымдардың біріне әкелді, әсіресе «Айк» даулының салдарынан, оның жалпы зияны сол кездегі ең қымбат Атлант мұхитындағы дауылдардың екіншісіне айналды, бірақ кейін бірнеше дауылдар оны басып өтті.

Маусым алдындағы болжамы

2008 жылғы дауыл маусымы үшін алғашқы болжамды CSU 2007 жылдың 7 желтоқсанында жариялады. Ұйым өз есебінде 13 атаулы дауыл, 7 дауыл, 3 күшті дауыл және жылдық жинақталған циклон энергиясы (ACE) индексі 115 бірлік болатынын болжады. Кариб теңізінде және АҚШ жағалауында күшті дауылдың соғып түсу ықтималдығы орташадан жоғары деп күтілді. CSU болжамында Кариб теңізінде және АҚШ маңында күшті дауылдың соғып түсу ықтималдығы орташадан жоғары деп болжанды. 2008 жылдың 3 қаңтарында WSI 14 атаулы дауыл, 7 дауыл және 3 күшті дауылды болжады. Сәуір айында CSU, алдыңғы айда Атлант мұхитының беткі температурасының қолайлы жағдайына байланысты, көрсеткіштерін сәл өзгертті, болжамды сандарды 15 атаулы дауылға, 8 дауылға және 4 күшті дауылға жеткізді. TSR 7 сәуірде Атлант мұхитының температурасының желтоқсан айындағы болжамдармен салыстырғанда төмендеуіне байланысты санын аздап қысқартты. 23 сәуірде WSI дауылдар санын 7-ден 8-ге, күшті дауылдарды 3-тен 4-ке көтерді, атаулы дауылдар санын өзгеріссіз қалдырды. 22 мамырда NOAA-ның Климатты болжау орталығы 2008 жылғы маусымға арналған алғашқы маусымдық болжамын жариялады, онда 65 пайыздық мүмкіндікпен қалыптыдан жоғары маусым, 25 пайыздық мүмкіндікпен қалыпты маусым және 10 пайыздық мүмкіндікпен қалыптыдан төмен маусым болжалды. 12-ден 16-ға дейін атаулы дауыл, 6-дан 9-ға дейін дауыл, 2-ден 5-ке дейін күшті дауыл күтілуде, олардың әрқайсысының ықтималдығы 60-70 пайызды құрайды. CPC, TSR және CSU бірлесіп, Атлант мұхитындағы тропикалық циклон активтігінің күшеюінің бірнеше онжылдық кезеңін, Тынық мұхитындағы Ла-Нинья құбылысын және шығыс тропикалық Атлант мұхитындағы орташадан жоғары температураны болжамдарының негізі ретінде атап көрсетті.

Маусым ортасындағы перспективалар

3 маусымда CSU маусымның жаңартылған болжамын жариялады, бірақ сәуірдегі көрсеткіштерін өзгеріссіз қалдырды. Ұйым сәуір және мамыр айларындағы жағдайларды қарастырып, осыған ұқсас жағдайлар тіркелген дауыл маусымдарының тізімін жасады: 1951, 1961, 2000 және 2001 жылдар. TSR 5 маусымдағы жаңартуда санын сәл төмендетті, бірақ орташадан жоғары маусымды болжауды жалғастырды. Ал 18 маусымда UKMO маусымдық болжамын ұсынды, онда тропикалық дауылдар санының 10 мен 20 аралығында болу мүмкіндігі 70 пайыз деп бағаланды, ал 2008 жылы ең мүмкін көрсеткіш – 15 тропикалық дауыл болды. Дауылдардың, күшті дауылдардың немесе ACE (атмосфералық айналым индексінің) санына қатысты болжамдар келтірілген жоқ. 2 шілдеде WSI сәуірдегі болжамын сақтап қалды, бірақ сол айдың соңында атаулы дауылдар мен дауылдар санын сәл арттыруға мәжбүр болды. 4 шілдеде TSR болжамын сәл көтерді. Маусымның қарқынды басталуынан кейін CSU 5 тамыздағы жаңартуда болжамын жаңартты: 17 атаулы дауыл, 9 дауыл, 5 күшті дауыл және 175 бірлік ACE индексі. TSR сол күні маусымның соңғы болжамын жариялады, көрсеткіштерін 18.2 (±2.9) атаулы дауылға, 9.7 (±1.7) дауылға, 4.5 (±1.4) күшті дауылға және 191 (±42) бірлік ACE индексіне дейін көтерді. 7 тамызда NOAA-ның CPC орташадан жоғары маусымның ықтималдығын 65 пайыздан 85 пайызға дейін арттырды. Соңғы болжам бойынша, 14-18 атаулы дауыл, 7-10 дауыл және 3-6 күшті дауыл болуы мүмкін. Ал WSI 27 тамызда соңғы маусымдық болжамын жариялады, бұл өткен айдағы көрсеткіштерін растады.

Маусымдық жиынтық

2008 жылғы дауыл маусымы ресми түрде 1 маусымда басталды, бірақ «Артур» тропикалық дауыл бір күн бұрын қалыптасты. Маусымда шілде мен қараша айларында ірі дауылдардың алғашқы пайда болуы тіркелді. Тамыз айының басында төрт дауыл пайда болды, сонымен қатар маусымда үш дауылдың бір күні белсенді болуының ең ерте мерзімі тіркелді: «Берта» дауыл және «Кристобаль» және «Долли» тропикалық дауылдары 20 шілдеде бірдей белсенді болды. Бұл маусым тамыз айына дейін ірі дауылға айналған он атлантикалық дауыл маусымының бірі болды, сондай-ақ қараша айында ірі дауыл болған жеті атлантикалық маусымның бірі еді. Соңғы тропикалық циклон «Палома» 9 қарашада Куба үстінде төмен қысымды аймаққа айналды. «Айк» дауыл маусымның ең қиратушы және күшті дауылдарының бірі болды, ол Кубаны ірі дауыл ретінде қиратты, ал кейін Техас штатының Галвестон қаласының жанында 2-санатта (3-санатқа жуық) құрлыққа шықты. Дауылдың үлкен өлшеміне байланысты, бұл циклон АҚШ-тың батыс шығанағының жағалауында аса қауіпті дауыл толқынына әкеп соқты. «Берта» - маусымның басындағы Кабо-Верде типіндегі дауыл, ол Солтүстік Атлантикадағы шілде айындағы ең ұзақ сақталған тропикалық циклон рекордын жасады, бірақ ол аз ғана өлімге және шағын зиянға себеп болды. Ол кезде маусым рекордтық көрсеткіш бойынша үшінші орында тұрды, тек 2004 және 2005 жылдардан кейін. Алайда, қазіргі уақытта ол сегізінші орынға түсті. Басқа да ерекше дауылдарға «Фэй» тропикалық дауыл кірді, ол АҚШ-тың бір штатына 4 рет құрлыққа шыққан алғашқы Атлантикалық тропикалық циклон болды; сондай-ақ «Марко» тропикалық дауыл, Атлантикалық мұхитындағы ең кішкентай тропикалық циклон.

Артур тропикалық дауыл

Мамыр айының соңында батысқа қарай жылжыған тропикалық толқын және Шығыс Тынық мұхитынан келген "Алма" тропикалық даулының ортаңғы деңгейдегі қалдықтары Кариб теңізінің солтүстік-батысында бірікті. Бұл 31 мамырда 00:00 UTC-де "Артур" тропикалық даулының қалыптасуына әкелді. Циклон дамығаннан кейін алты сағаттан соң ең жоғары қарқынына жетті және 1 маусымда 09:00 UTC-де Белиз қаласы мен Юкатан түбегіндегі Четумалдың арасындағы жартылай бөлікке жағалауға шықты. Құрлыққа шыққаннан кейін "Артур" тез арада ұйымдасқандығын жоғалтып, 2 маусымда 00:00 UTC шамасында төмен қысымның қалдық аймағына айналды. Ол алты сағаттан кейін тарап кетті. "Алмамен" бірге "Артур" тропикалық даулы Белиздің аймақтарына мол жаңбыр жаудырып, жолдарды бұзды, көпірлерді шайып кетті және 714 үйге зиян келтірді. Жалпы зиян 78 миллион долларға бағаланды және бес адам қаза тапты.

Берта дауылы

1 шілдеде Африкадан анық байқалатын тропикалық толқын шығып, 3 шілдеде сағат 06:00 UTC-ге дейін тропикалық депрессияға айналды. Алты сағаттан кейін ол «Берта» тропикалық дауылға күшейді, бұл шілде айында Атлантика мұхитында тіркелген ең шығысқа қарай орналасқан тропикалық дауыл болды. Батыс-солтүстікке немесе солтүстік-батысқа қарай бағытталған «Берта» 7 шілдеде сағат 06:00 UTC шамасында дауыл күшіне жетті. Содан кейін циклон қарқынды күшею кезеңіне енді, нәтижесінде сол күні ол 3 санатты дауылға айналды. Құрылымдық өзгерістер мен қолайсыз ауа райы салдарынан дауыл Бермуда аралдарының шығысынан өтетін кезде қарқындылығы ауытқып отырды. 19 шілдеде дауыл экстратропикалық өзгеріске ұшырады, бұл процесті келесі күні таңертеңгі сағат 12:00 UTC-ге дейін аяқтады. Экстратропикалық дауыл солтүстік-шығысқа қарай жылжуын жалғастырып, 21 шілдеде Исландия маңындағы үлкен экстратропикалық төмен қысыммен бірікті. 17 күнге созылған «Берта» шілде айында Атлантика мұхитындағы ең ұзақ сақталған тропикалық циклон болды. Циклон Бермуда аралдарының шығысынан өтіп бара жатқанда, қатты жел соғып, желдің күші сағаттағы ең жоғары жылдамдыққа жетті. Ауыр жаңбыр Л.Ф. Уэйд халықаралық әуежайында жауды, нәтижесінде жолдар суға батты. Сонымен қатар, «Берта» АҚШ-тың шығыс жағалауында үлкен толқындар мен кернеулі ағыстарды тудырды, нәтижесінде Нью-Джерси жағалауында 3 адам қаза тапты және тек Атлантик-Ситиде 57 адам құтқарылды. Делавэр жағалауында 55 адам жарақат алды, ал Солтүстік Каролинада тағы төрт адам жарақаттанды. Атап айтқанда, Райтсвилл жағажайында 48 сағат ішінде кем дегенде 60 адам судан құтқарылды. 9 шілдеде басталған жеті күндік кезеңде дауыл Мэриленд штатының Оушен-Сити қаласында 1500-ге жуық теңіз құтқару операцияларына себеп болды. «Кристобаль» дауылдың алдындағы бұзылу Флоридада шамамен жаңбыр жауып, дауыл ағындарын бітеп, көшелерді су басуына әкелді. Марко аралында суға батқан көшелерден 35-40 автомобиль шығарылды, кейбір көліктер 1 метрге дейін су астында қалды. АҚШ-тың оңтүстік-шығысында жауын-шашынның жалпы көлемі салыстырмалы түрде аз болды, бірақ рекордтық тәуліктік жауын-шашын мөлшері Солтүстік Каролина штатының Уилмингтон қаласында шағын су тасқынына әкелді. Тропикалық циклоннан келген ылғал жақындап келе жатқан фронтальді жүйемен бірігіп, Бакаро, Новая Шотландияда ең көп жауын-шашын мөлшерін құрады. Жаңа Шотландияның Атлантика жағалауындағы жертөлелер суға батып, жолдар бұзылды.

Доли даулымы

11 шілдеде Африкадан тропикалық толқын пайда болды. Толқын Кариб теңізіне батысқа қарай жылжығанда, ол дауылдық желдерді тудырды және оның спутниктік суреті кейде тропикалық дауылға ұқсады. Дегенмен, жүйе 20 шілдеде сағат 12:00 UTC шамасында анық айналымға ие болғанша дамымады, сол кезде ол Кинтана-Роо штатының Четумал қаласының шығысында 310 миль (499 км) қашықтықта Долли тропикалық дауыл ретінде белгіленді. Солтүстік-батыс бағытта қозғалған циклон бастапқыда ұйымдаспады; алайда, Мексика шығанағындағы жағдайлар Доллиге 23 шілдеде сағат 00:00 UTC-ге дейін дауыл күшіне жетуіне және он екі сағаттан кейін 2-санатты дауыл ретінде ең жоғары деңгейге жетуіне мүмкіндік берді. Құрғақ ауа мен салқын сулар дауылдың көз айналасын ең жоғары қарқынынан кейін әлсіретті, бірақ Долли Техас штатының Оңтүстік Падре аралына 18:20 UTC-де шамамен желмен жетті. Екі сағаттан кейін Техас құрлығына екінші рет соқтығысты. Құрлыққа жеткен соң Долли 24 шілдеде тропикалық дауылға дейін әлсіреді және 26 шілдеде сағат 00:00 UTC шамасында қалдық төмендеуге дейін төмендеді. Қалдық төмендеу солтүстікке бұрылып, Мексика-АҚШ шекарасын өтті және 27 шілдеде Нью-Мексикода жоғалып кетті. Дауылдың бастапқы кезеңдерінде, Гватемаладағы қатты жаңбырдан туған тау жылаулары 21 адамның өміне қатер төндірді. Дауыл Юкатан түбегінен өткелгенде, Канкунда маңызды жағажай эрозиясын тудырды. Жағалауда балықшының денесі табылды, ал үш адам жоғалып кеткен. Флорида шығанағында бір адам толқынға шағылып қайтыс болды. Техаста, дауыл Оңтүстік Падре аралындағы үйлердің шатырларына орташа зақым келтірді, онда максималды жел жылдамдығы тіркелді. Төмен сапалы ғимараттар да қиын жағдайда болды. Камерон және Уиласи округтерінде ағаштар мен электр бағаналарына кең ауқымды зақым келтірілді. Алты әлсіз торнадо немесе су айдыны тіркелді, бірақ жалпы зиян аз болды. Оңтүстік Техаста кең ауқымды қатты жаңбыр жауды, оның көп бөлігі Харлингеннің жанында болды; бұл жаңбыр ауыр су тасқынына әкелді. Мексиканың оңтүстігінде, Матаморостан шығысқа қарай, Тамаулипас штатындағы дауыл зерттеу тобы желдің күшін тіркеді. Солтүстік Нью-Мексикода шамамен 350-500 ғимарат зақымдалды, жолдар мен көпірлер сумен шайылып кетті, ал бір адам Рио-Руидосо өзенінің тасқынында ағысып кетті. Техас штатының жақын маңдағы Эль-Пасо қаласында үйлер мен көшелерді су басып, бір адам суға түсіп, көлік жүргізушісі аунады. Жалпы, Долли кем дегенде 1,6 миллиард долларлық зиян келтірді, оның 1,3 миллиард доллары АҚШ-та, ал 300 миллионы Мексикада. Қатты толқындар мен кернеу ағындары Флорида штатының Панама Сити Бич қаласында үш адамның, Пердидо Киде төртінші адамның, Алабама штатының Ориндж Бич қаласында бесінші адамның және Миссисипи өзенінің сағасына жақын жерде алтыншы адамның өліміне әкелді. Техаста жауын-шашын Бейтаун маңында ең жоғары деңгейге жетті, ондаған үйді су басуы мүмкін. Бірнеше жолдар, соның ішінде 10-шы мемлекетаралық автокөлік жолының бөлігі, Чемберс және Харрис округтерінде жабылды. Жалпы, Эдуард шамамен 800 000 долларлық зиян келтірді, оның 350 000 доллары Луизианада, ал 450 000 доллары Техаста.

Фэй тропикалық даулы

Тропикалық толқын 6 тамызда Африкадан шығып, Атлантика мұхиты арқылы жылдам қозғалды. 15 тамызда сағат 12:00 UTC-де Пуэрто-Риконың солтүстік-батыс жағалауына жақын жерде тропикалық депрессияға айналды. Депрессия Фэй тропикалық дауылға күшейді, Гаитидің жағалауына соқты және Кейман ойысы арқылы Кубаның оңтүстік-орталық бөлігіне қарай жылжығанда минималды тропикалық дауыл статусын сақтады. Фэй солтүстікке бұрылып, Флорида штатын зигзаг тәрізді кесіп өтті, штабтың ішінде рекордтық төрт рет құрлыққа шықты. Бірінші рет 18 тамызда Ки-Уэст маңында, екінші рет 19 тамызда Кейп Романоның шығысында болды. Окихоби көлінің үстінен өтетін Фэй анық көзге көрінетін көзді қалыптастырып, желдің ең жоғарғы жылдамдығына жетті. Үшінші рет 21 тамызда Флаглер Бич маңында, ал соңғысы 23 тамызда Каррабеллдің оңтүстік-батысында болды. 24 тамызда Флорида штатының Панама аймағында дауыл депрессияға дейін әлсіреді, содан кейін Миссисипи штатына солтүстік-батысқа қарай жылжыды, келесі күні солтүстік-шығысқа қарай күрт бұрылды. 27 тамызда сағат 06:00 UTC шамасында фронталдық шекарамен бірігіп, экстратропикалық дауылға айналды. Бұл төмен қысымды жүйе Кентуккидегі үлкен экстратропикалық жүйеге ертесіне таңертең сіңірілді. Кариб бассейнінде Фэй кем дегенде 16 адамның өліміне себепкер болды: Гаитиде 10, Доминикан Республикасында 5. Өлімдердің көп бөлігі дауылдың мол жауын-шашынынан туындады, Доминикан Республикасы мен Кубаның көптеген метеостанцияларында жоғары жауын-шашын тіркелді; Кубаның Агабама қаласында жергілікті ең жоғары көрсеткіш тіркелді. Күшті жаңбыр мен желдің үйлесімі Доминикан Республикасында 2400-ден астам үйдің зақымдануына әкелді. Гаитиде, әсіресе Гонав аралында да осындай қиратулар болды. Фэй Флорида штатын кезіп өткенде, онда рекордтық жауын-шашын жауды, Мельбурн қаласындағы жиынтық жауын-шашын рекордтық деңгейге жетті. Судың ағып кетуі Окихоби көлі мен оны қоршаған су қоймаларын толтыруға көмектесті, кейбіреулерінде 2 метрге дейін су болды, ал канализация жүйелері толып кетті. Көптеген ағаштар құлап, электр сымдары үзілгендіктен, ондаған мың үй электр қуатынан айырылды. Фэй 5 штатта 81 торнадоның пайда болуына себепкер болды: Флоридада 19, Джорджияда 17, Солтүстік Каролинада 16, Алабамада 15 және Оңтүстік Каролинада 14. Олардың көпшілігі қысқа ғасырлық және әлсіз болды, Джорджияда және Алабамада бір-бір торнадо тіркелді. Фэй барлық зардап шеккен аймақтарда шамамен 560 миллион долларлық зиян келтірді. Доминикан Республикасында 1239-дан астам үй зақымдалып, оның 12-сі қирады, ал 50-ге жуық ауыл оқшауланды. Сегіз адам құлдыраудан қаза тапты. Көршілес Гаитиде шамамен 10 250 үй зақымдалып, оның 2100-і қирады. 85 адам қаза тапты. Жалпы, 140 электр бағанасы қирады, 1302 км электр желісі бұзылды, бұл аймақтың көп бөлігін электр қуатынан айырды. Оншама тұрғын жарақат алды, бірақ өлім-жітім болған жоқ. Дауылдың салдарынан келген шығын 2,1 миллиард долларға жуық болды. АҚШ-қа соққан кезде Густав көптеген ғимараттардың шатырлары мен терезелерін зақымдаған күшті желдерді және Луизиана жағалауындағы Нью-Орлеандағы бөгеттер мен су тасқыны қабырғаларын басып кеткен үлкен дауыл толқынын тудырды. Жаңбырдың күшеюі Луизианадан Арканзасқа дейінгі аймақтарда су тасқынына әкелді. Аймақ бойынша торнадолар тіркелді, оның ішінде Миссисипиде 21, Луизианада 11, Флоридада 6, Арканзаста 2 және Алабамада 1. Жалпы, Густав АҚШ-та 6 миллиард долларлық зиян келтірді және 53 адамның өліміне себепкер болды: Луизианада 48, Флоридада 4 және теңізде 1.

Ханна даулы

19 тамызда Атлантика мұхитына тропикалық толқын енді, осының салдарынан 28 тамызда сағат 00:00 UTC шамасында тропикалық депрессия пайда болды. Бұл депрессия Солтүстік Ливард аралдарының ең солтүстігінен шамамен 507 км (315 миль) қашықтықта орналасқан. 12 сағаттан кейін депрессия Ханна тропикалық дауылға айналды. Циклон мен жоғарғы қабаттағы төмен қысымның өзара әрекеттесуі Ханнаны бірнеше күн бойы тұрақты күйде ұстады, оның сыртқы түрі қысқа мерзімге субтропикалық дауылға ұқсады. Ал осы уақытта АҚШ-тың шығысында қалыптасқан биік қырат дауылды оңтүстікке қарай итеруге мәжбүр етті. Жоғарғы қабаттағы желдің басылуы Ханнаға 1 қыркүйекте сағат 18:00 UTC-де дауыл күшіне жетуіне және алты сағаттан кейін ең жоғары жел жылдамдығына қол жеткізуіне мүмкіндік берді. Бірақ, аталған биік қыраттан солтүстікке қарай жел соғысы басталып, циклонның күші әлсіреуіне себеп болды. Екінші төмен қысым Ханнаны Гаитидің солтүстігінде айналма қозғалыс жасауға мәжбүр етті, содан кейін ол субтропикалық қыраттың батыс жиегіне жетті. 6 қыркүйекте сағат 07:20 UTC-де Солтүстік Каролина және Оңтүстік Каролина штатының шекарасына жақын жерге соқты, желдің жылдамдығы болды. Құрлыққа енгеннен кейін ол солтүстік-шығысқа бұрылып, Оңтүстік Жаңа Англиядағы және Ньюфаундленд маңындағы суық фронтпен бірікті. Ханна Пуэрто-Риконың таулы аймақтарында қатты жаңбыр жаудырды, нәтижесінде таулы жерлерде су тасқыны мен көшкін жүріп, көпірлер мен жолдар зақымданды. Күшті жел ағаштарды және электр сымдарын құлатты. Түркі және Кайкос аралдарында дауылдан кейін келген зиян аз болды деп есептеледі, бірақ зиянды бағалау шектеулі болды, себебі Айк даулы бір аптадан кейін ғана пайда болды. Гиспаньола аралында жаңбыр су тасқынын одан әрі ушықтырды, бұл Фэй тропикалық дауыл және Густав даулы кезінде болған су тасқынынан да нашар болды. Тропикалық циклонның жылдам алмасуы салдарынан нақты қаза болғандардың саны анықталмады, бірақ күшті жел шығыс жағалауда электр қуатын өшірген ағаштар мен электр сымдарын құлатты. Дауыл және қатты жаңбыр су тасқынына себеп болды, әсіресе жазық жерлерде және Нью-Гэмпширде. Оңтүстік Каролина штатындағы дренаж арнасында бір адам суға батып қайтыс болды. Жалпы зиян 160 миллион долларға бағаланды. Гаитиде Айк Фэй, Густав және Ханна дауылдарынан кейін болған су тасқынын одан әрі ушықтырды. Елдің азық-түлік, баспана және көлік инфрақұрылымы қирады. Гаитиде кем дегенде 74 адам қаза тапты, ал Доминикан Республикасында тағы 2 адам қаза тапты. Түркі және Кайкос аралдарында Гранд-Тюрк аралындағы барлық үйлердің 95 пайызы зақымдалды, оның 20 пайызы ауыр зақымдалған. Оңтүстік Кайкос аралында да үйлердің шамамен бірдей үлесі зақымдалды, оның үштен бірі едәуір зақымдалған немесе қиратылды. Ауыл шаруашылығы және балық аулау салалары да елеулі шығынға ұшырады. Багам аралдарындағы зиянның ең көп шоғырланған жері Инагуа аралы болды, онда үйлердің 70-80 пайызы шатырларына зақым келтірді, оның шамамен 25 пайызы ауыр зақымдалған немесе қиратылды. Екі архипелагта да зиян 50-200 миллион долларға дейін бағаланды. Мексика шығанағы арқылы өте келе Айк-тың баяу жылғалысы және ерекше үлкен жел өрісі Техас жағалауын қиратып жіберген, шамамен 2200 метрден жоғары үлкен дауыл толқынына әкелді. Дауылдың ең үлкен зардабы Боливар түбегінде болды, онда барлық үйлер іргетасынан жылжып, қиратылды. Көптеген ағаштар мен электр сымдары құлап, Техас және Луизиана штатындағы 2,6 миллионға жуық тұтынушыға электр қуаты тоқтатылды. Жолдар су тасқынымен және құлаған заттармен тосылды. Айк экстратропикалық циклонға айналғанда, Огайо өзенінің аңғарында үлкен жел зардабын келтірді. Тек Огайо штатында ғана 2,6 миллион адам электр қуатынан айырылды. Сақтандырылған зиян 1,1 миллиард долларға жетті, бұл 1974 жылғы Огайо штаты тарихындағы ең қымбат табиғи апат ретінде Супер-Вайқынның Ксения торнадосымен салыстыруға болады. Огайо өзенінің аңғарында 28 адам, Арканзас штатында 1 адам қаза тапты. Дауылдың қалдықтары 12 қыркүйекте таңертеңгі уақытта Сент-Круаға әсер етті, бұл жергілікті қатты жаңбырды туғызып, жолдарды су басты.

Кайл дауылы

12 қыркүйекте Африканың батыс жағалауынан тропикалық толқын шықты. Батысқа қарай жылжыған бұл құбылыс 19 қыркүйекте Желді аралдардан өтіп, атмосфераның жоғары қабатындағы күшті ағыммен қарым-қатынасқа түсті, нәтижесінде конвекция күшейіп, айналма орталығы анық байқалды. Бағыттаушы ағындар бұл бұзылысты Атлантика мұхитының оңтүстік-батысына жетеледі, онда желдің күші әлсірегеніне байланысты 25 қыркүйекте сағат 00:00 UTC-де тропикалық депрессия пайда болды және алты сағаттан кейін Кайл тропикалық дауылға айналды. Циклон Бермуда аралдарынан батысқа қарай жылжығанда күшейе берді, 27 қыркүйекте сағат 12:00 UTC шамасында дауыл күшіне жетті және бір күннен кейін ең жоғары жел жылдамдығына ие болды. 29 қыркүйекте сағат 00:00 UTC-де Ярмуттың солтүстігінде, Нова-Скотияға құрлыққа шыққаннан кейін Кайл солтүстік-шығысқа қарай жылдамдығын арттырды. Дауыл фронталды құрылымға ие болды, себебі конвекция созылып, асимметриялық болды, бұл 29 қыркүйекте сағат 06:00 UTC-де оның экстратропикалық түрленуіне әкелді. Бір күннен кейін оны ірі экстратропикалық төмен қысымдық аймақ жұтып қойды. Кайл дауылға дейін болған бұзылыс Пуэрто-Рикода шамамен 400 мм жаңбыр жауып, көптеген су тасқындары мен балшық көшкіндеріне себеп болды, нәтижесінде алты адам қаза тапты. Жаңбырға ұшыраған Гаитиде қатты жаңбыр Орранжерс өзенінің арнасынан асып, Жакельдегі үйлерге ауыр зақым келтірді. АҚШ-тың Солтүстік-Шығысында Род-Айленд штатында үлкен толқындар екі адамның өмірін қиды. Массачусетс және Коннектикут штаттарында қатты жаңбыр су тасқынына әкелді. Кайл Нова-Скотияның оңтүстік-батыс жағалауында дауылдық желдерді тудырды, бұл ағаштарды құлатып, қайықтарға, пирске, жағажайларға және құрылыс жүріп жатқан ғимаратқа зақым келтірді. Лаура дауылдың қалдықтары Ұлыбританияның солтүстік-батысындағы суға тоңған топыраққа қатты жаңбыр жаудырып, дренаж жүйелерін толып, жолдарды жапты. Норвегияның шығысындағы қатты жел ағаштарды құлатып, жолдарға түсіріп, 10 000 үйдің электр қуатын өшірді.

Марко тропикалық даулы

Солтүстік-батыс Кариб теңізінде қыркүйек айының соңына дейін кең аумақты төмен қысым аймағы сақталды. 4 қазанда оңтүстік-батыс Карибке тропикалық толқын жетті, бұл Белиз маңында айналым орталығының қалыптасуына көмектесті. Төмен қысым Юкатан түбегі арқылы қозғалды және Лагуна де Терминос үстінде конвекция күшейгеннен кейін 6 қазанда сағат 00:00 UTC шамасында тропикалық депрессияға айналды. Жаңадан пайда болған циклон бірнеше сағаттан кейін Кампеше шығанағына еніп, Атлант мұхитында тіркелген ең кішкентай тропикалық дауылға дейін тез күшейді. Жоғарыдағы қолайлы антициклондық ағым тығыз оралған дауылдың одан әрі дамуына жағдай жасады, ал Марко 7 қазанның таңында ең жоғары жел жылдамдығына жетті, және сол күні сағат 12:00 UTC шамасында Мисантланың шығысында құрлыққа шыққанда бұл қарқындылығын сақтап тұрды. Марконың кішкентай айналымы құрлыққа енгеннен кейін тез әлсіреді және 8 қазанда сағат 00:00 UTC-ге дейін тарап кетті. Дауылдың салдары көбінесе шағын болды, бірақ кейбір жазық жерлердегі қалаларды қатты жаңбыр су басып кетті.

Нана тропикалық дауыл

6 қазанда Африканың батыс жағалауынан тропикалық толқын шықты, оны кең аумақты төмен қысым аймағы сүйемелдеді. Жүйе конвекциялық жолақтар орталыққа қарай бірігіп, 12 қазанда сағат 06:00 UTC шамасында тропикалық депрессияға айналды. Батыс-солтүстік-батыс бағытында жылжыған депрессия тез арада "Нана" тропикалық дауылына күшейді және ең жоғары жел жылдамдығына жетті. Күшті желдің әсері салдарынан одан әрі күшеюіне кедерес келді, 13 қазанда сағат 12:00 UTC-ге қарай дауыл тропикалық депрессия деңгейіне дейін әлсіреді және бір күннен кейін қалдық төмен қысымға айналды. Төмен қысым солтүстік-батысқа бұрылып, 15 қазанда тарап кетті.

Омар даулы

Тропикалық толқын 30 қыркүйекте Африкадан жылжыды және 9 қазанда Шығыс Кариб теңізіне жеткенге дейін едәуір күшеймеді. Сол жерде конвекцияның артуы 13 қазанда сағат 06:00 UTC шамасында тропикалық депрессияның қалыптасуына әкелді; ол он сегіз сағаттан кейін «Омар» тропикалық дауылына айналды. Циклонның солтүстік-батысындағы кең аумақты жоғары атмосфералық тропосфералық ойыс оның сағат тіліне қарсы бұрылып, солтүстік-шығысқа қарай жылдамдауына, сондай-ақ қарқынды күшеюдің ұзақ кезеңіне көмектесті. «Омар» 15 қазанда сағат 00:00 UTC шамасында дауыл күшіне жетті, ал бір күннен кейін Сент-Круа жанынан өте келе ең жоғары жел жылдамдығына ие болды. Ерекше жағдай, циклон қарқынды күшею кезеңінде орташа жел соққысымен күресті, ал жоғары атмосфералық желдің одан әрі күшеюі «Омардың» күрт әлсіреуіне себеп болды. Дауыл Анегада асуы арқылы солтүстік-шығысқа қарай және Атлант мұхитының орталық бөлігіне қарай жалғасты. «Омар» 18 қазанда сағат 00:00 UTC шамасында тропикалық дауылға дейін әлсіреді және он екі сағаттан кейін қалдық төмен қысым аймағына айналды. Төмен қысым аймағы екі күн бойы сақталды, содан кейін тарап кетті. «Омар» алғаш Нидерланд Антиль аралдарына соқтығысты, онда үлкен толқындар жағалаудағы инфрақұрылымға ауыр зақым келтірді. Желдің күші тропикалық дауыл деңгейіне жетпесе де, бірнеше үйдің шатырларына зақым келді, бірнеше ағаштар құлап түсті. Аруба аралындағы қатты жаңбыр су тасқынына әкелді. АҚШ-тың Виргин аралдарында Сент-Круаның шығыс бөліктері ғана дауылдық желге тап болды, ал айналасындағы аудандарда тропикалық дауылдық жел болды. Бұл күшті желдер ағаштар мен электр сымдарын құлатып, 94 кемені суға батырды. Көшкін жолдарға зақым келтірді. Сент-Круадағы жалпы зиян шамамен 5 миллион долларға бағаланды. Пуэрто-Рикода бір адам дауылдық жалюзилерді орнату кезінде жүрек тоқтасынан қайтыс болды. Сент-Китс және Невистегі жалпы зиян 19 миллион доллар, Антигуа және Барбудада 54 миллион доллар, ал Сент-Люсияда 2,6 миллион долларға бағаланды.

Тропикалық депрессия 16

27 қыркүйекте Африкадан шыққан тропикалық толқын 10 қазанда Кариб теңізінің оңтүстік-батысына қарай жылжыды, онда кең аумақты төмен қысым аймағы қалыптасты. Бұл төмен қысым бірнеше күн бойы Никарагуаның жағалауымен қатарласып, байланысты конвекция күшейді, нәтижесінде 14 қазан күні сағат 12:00 UTC шамасында тропикалық депрессия пайда болды. Дауыл өмір бойында нашар ұйымдасқан күйінде болды, төменгі деңгейдегі орталығы үлкен айналымның ішінде орналасып, орталықтағы дауылдық белсенділік аз болды. Барлау ұшағы желдің максималды жылдамдығын өлшеді, депрессия осы жылдамдықты сақтап, 15 қазан күні сағат 12:30 UTC шамасында Гондурасқа, Пунта-Патукадан батысқа қарай құрлыққа шықты. Ол батыс-оңтүстік-батысқа қарай жылжып, келесі күні сағат 06:00 UTC шамасында таулы аймақта ыдырады. Қазан айының ортасы мен соңында тропикалық депрессия тағы бір төмен қысым аймағымен және суық фронтпен бірігіп, Орталық Америкада құйындар тудырды. Бұл аймақтағы "Митч" даулынан бергі ең ауыр су тасқыны деп сипатталды. Егістерге өте зор зиян келді, ондаған мың үйлер қирады, ал ондаған адам қаза тапты. Депрессияның өзіне тікелей байланысты кем дегенде тоғыз адамның өлімі тіркелді. "Палома" Кайман аралдарындағы Кайман Брак аралына елеулі зиян келтірді, ондағы барлық құрылыстар зақымдалды немесе жойылды. Жақын орналасқан Кіші Кайман аралында ағаштар мен электр сымдары құлап, салыстырмалы түрде аз ғимараттар қирады. Кубада дауылдық жел, нөсерлі жаңбыр және жағалау бойындағы үлкен толқындар 12 159 үйге зақым келтірді, олардың 1453-і толығымен қирады. Жүздеген кәсіпорындар зардап шекті, ондаған электр тіректері құлап, оннан астам көпірлер зақымдалды. Аралдың ауыл шаруашылығы секторы үлкен шығынға ұшырады. Жалпы алғанда, "Палома" шамамен 300 миллион долларлық зиян келтірді. Дауылдың қалдықтары Флоридаға солтүстікке қарай жылжып, Таллахассиде күндізгі жауын-шашынның рекордтық деңгейін және айналасындағы аудандардағы қатты жаңбырды тудырды.

Зейнеткерлік

2009 жылдың 22 сәуірінде RA IV Дауылдар комитетінің 31-ші отырысында Дүниежүзілік метеорологиялық ұйым Густав, Айк және Палома аттарын олардың салдарынан болған өлімдер мен келтірген зиян санына байланысты Солтүстік Атлантика аймағының айналмалы тізімінен шығарып тастады. Олардың орнына 2014 жылғы маусымда тиісінше Гонзало, Исаиас және Полетт аттары қойылды.

Маусымдық әсерлер

Бұл 2008 жылғы Атлантикалық маусымда пайда болған барлық дауылдардың тізімі. Онда олардың атауы, соқтығысу ұзақтығы, ең жоғары санатталуы мен қарқындылығы, әсер еткен аймақтар, келтірген зиян және қаза болғандардың саны көрсетілген. Қаушақтағы өлімдер қосымша және тікелей емес (мысалы, жол апаты тікелей емес өлімге жатады), бірақ бәрібір сол дауылға байланысты. Зиян мен қаза болғандардың саны дауыл экстратропикалық, толқын немесе төмен қысымдық аймақ ретінде болған кездегі жалпы соманы қамтиды, ал барлық зиян сомалары 2008 жылғы АҚШ долларымен (USD) көрсетілген.