Кіріспе
Американдық кинорежиссер (1956 жылы туған)
Энтони Джозеф Гилрой (1956 жылдың 11 қыркүйегінде туған) – американдық кинорежиссер. Ол түпнұсқа "Борн" трилогиясының (2002–2007) сценарийлерін жазды және франшизаның төртінші фильмі "Борн мұрасы" (2012) фильмін жазып, режиссерлік етті. Сонымен қатар, ол "Майкл Клейтон" (2007) және "Дублицитет" (2009) фильмдерін жазып, режиссерлік етті, бұл фильмдер үшін "Ең үздік режиссер" және "Ең үздік түпнұсқа сценарий" номинацияларында "Оскар" сыйлығына ие болды. 2016 жылы Гилрой "Rogue One" фильмінің сценарийін қайта жазу және қайта түсіру үшін Lucasfilm компаниясымен келісім шарт жасасты. Кейіннен ол "Жұлдызды соғыстар" әлеміне "Андор" (2022 – қазірге дейін) сериалының шоураннері, бас сценаристісі және атқарушы продюсері ретінде оралды. Бұл Disney+ арнасында көрсетілетін саяси шпиондық драмалық сериал, ол "Жұмбақ бір" оқиғаларынан бұрынғы бес жылда Кассиан Андордың өмірі мен эволюциясын көрсетеді.
Жеке өмір
Гилрой Нью-Йорк қаласының Манхэттен ауданында, мүсінші және жазушы Рут Дороти (қызметтес аты Гейдос) мен жүлделі драматург, режиссер және кино өндіруші Франк Д. Гилройдың ұлы болып дүниеге келді. Ол 1965 жылы "The Subject Was Roses" пьесасы үшін "Тони" сыйлығын үздік пьеса және "Пулитцер" сыйлығын драма саласында жеңіп алды. Оның інісі – сценарист Дэн Гилрой, ал ағасы – редактор Джон Гилрой. Әкесінің тарапынан ол итальян, ирланд және неміс тегінен шыққан. Оның Сэм және Кэтрин есімді екі баласы бар, және ол Сьюзан Гилройға үйленген. Гилрой Нью-Йорк штатының Вашингтонвилл қаласында өсті. 16 жасында Бостон университетіне түсіп, екі жыл оқығаннан кейін музыкалық мансабына толыққандай көңіл бөлгендіктен оқуын тастады.
Жазу
Гилрой 1992 жылы "The Cutting Edge" киносының сценарийін жазудан бастап көптеген киносценарийлер жазды. Одан кейін 1995 жылы "Долорес Клейборн" және 1997 жылы "Шайтанның адвокаты" фильмдері жарық көрді. Ол Майкл Бейдің 1998 жылы ең көп табыс әкелген "Армагеддон" фильмінің бес сценарийшісінің бірі болды. Гилройдың келесі сценарийі 2000 жылы "Өмірдің куәлігі" болды. 2002, 2003 және 2007 жылдары ол "Борнның кім екенін анықтау", "Борнның басымдығы" және "Борнның соңғы шешімі" фильмдерінің сценарийлерін жазды, сондай-ақ "Борнның мұрасы" (2012) фильмдер сериясының келесі бөлімін жазып, режиссерлік етті. 2007 жылы ол "Майкл Клейтон" фильмінің сценарийін жазып, режиссерлік етті, ол "Ең үздік киносценарийі" үшін Эдгар сыйлығын жеңіп алды және бірнеше "Оскар" сыйлығына, оның ішінде үздік сценарий номинациясына ие болды. 2009 жылы Гилрой Клайв Оуэн, Джулия Робертс және Том Уилкинсон жұлдыздық құрамындағы "Қос ойын" романтикалық комедиялық шпиондық фильмін жазып, режиссерлік етті. Гилрой "Борнның соңғы шешімі" сценарийіндегі әріптесі Скотт З. Бернспен бірге EA Montreal ойын компаниясының ойыны негізінде түсірілген "Екі армия" фильмінің сценарийін жазуға кірісті. 2013 жылдың қыркүйегінде Гилрой BAFTA және BFI сценаристерінің лекциялық циклі аясында сценарий жазу бойынша лекция оқыды. 2018 жылы ол Остин кинофестивалінен "Ерекше сценарийші" сыйлығын алды.
Режиссерлік
Гилройдың режиссерлік дебюті 2007 жылы «Майкл Клейтон» фильмімен болды, оны оның ағасы Джон Гилрой монтаждаған. Фильм жеті «Оскар» сыйлығына ұсынылды, оның ішінде «Үздік фильм», «Үздік режиссер» және «Үздік актер» сыйлықтары бар еді. «Эдгар» сыйлығынан өзге, фильм «Ең үздік екінші пландағы әйел рөлі» үшін (Тилда Суинтон) бір «Оскар» сыйлығын жеңіп алды. Фильм прокатта сәтті болды, бүкіл әлем бойынша 92 миллион доллардан астам табыс тапты. Ол келесі фильмін өзі жазып, режиссерлік етті – «Дублицитет», ол 2009 жылдың 20 наурызында шықты, және оның басты рөлдерін Клайв Оуэн, Джулия Робертс және Том Уилкинсон сомдады. Содан кейін ол «Борн» сериясының келесі фильмінің режиссерлігін және сценарийін қосып жазды; «Борн мұрасы» фильмі 2012 жылдың 10 тамызында шықты, онда Джереми Реннер, Рейчел Вайс, Эдвард Нортон, Джоан Аллен және Альберт Финни түсті.
Жұлдыздар соғысы
2016 жылы Гилрой Гарет Эдвардс режиссерлік еткен «Родж Оун» ғылыми-фантастикалық соғыс фильмінің сценарийін жазды. Бұл 1977 жылғы «Жұлдызды соғыстар» классикасының алдынан баяндайтын туындысы болып табылады. Гилрой сценарий жазу жұмысын Крис Вейцпен бірге атқарды. 2019 жылдың қазан айында Гилрой «Жұлдызды соғыстар» франшизасына оралып, Disney+ саяси шпиондық драмасы «Андор» сериалының шоураннері болды, бұл қызметті бұрын Стивен Шифф атқарған. Гилрой сериалдың бірінші маусымындағы он екі эпизодтың бесеуін жазды және бастапқыда бірнеше эпизодты өзі режиссерлеуге жоспарлаған. Алайда, COVID-19 саяхат шектеулеріне байланысты осы эпизодтарды Тоби Хейнс режиссерледі. Көптеген кешігулерден кейін «Андор» 2022 жылдың 21 қыркүйегінде көрсетілімге шығып, сыншылардың жоғары бағасын алды. Сериал жалпы сегіз «Эмми» номинациясына ие болды, оның ішінде «Ең үздік драмалық сериал» және сценарий, режиссура, операторлық жұмыс, музыкалық қорасы бойынша номинациялар бар. Гилрой Кассиан Андор кейіпкерінің тарихын құруда Иосиф Сталиннің өмірінен шабыттанды. Сериалдың жұлдызы Диего Луна туралы Гилрой Rolling Stone журналына: «Жас Сталиннің суретіне қарасаңыз, ол қаншалықты тартымды емес пе? Ол Диегоға ұқсайды!» деді.