Кіріспе
Америкалық саясаткер
Эд Фэллон – американдық белсенді, бұрынғы саясаткер, ток-шоу жүргізушісі, жазушы және Айова штатының қалалық фермері. Ол бұрын Айова штатының губернаторына және АҚШ Конгресіне демократтық кандидат болған, сондай-ақ 1993 жылдан 2006 жылға дейін Айова штатының Бас Ассамблеясының мүшесі болды.
Ерте өмір
АҚШ әскерінің мүшесінің ұлы Фэллон 1958 жылы Калифорния штатының Санта-Моника қаласында дүниеге келді, бірақ өзінің ересек өмірінің көп бөлігін Массачусетс штатының Саугус қаласында өткізді. Вермонттағы Марлборо колледжінде екі жыл оқығаннан кейін бірнеше жыл Еуропа, Канада және Таяу Шығыста саяхаттап жүрді. Бір кезде қаржысы таусылып, қысқа мерзімге үйсіз қалғаннан кейін ол АҚШ-қа қайтып оралды. Саяхаттары барысында испан және француз тілдерін жетік меңгерді. АҚШ-қа оралғаннан кейін Айова штатына көшіп, 1985 жылдан 1987 жылға дейін Дрейк университетінде оқып, дінтану бакалаврі дәрежесін алды. Осы кезеңде Фэллон Айова азаматтық белсенділік желісі үшін далалық үгітші болып жұмыс істеді. Дрейк университетін бітіргеннен кейін ол Де-Мойн қаласындағы қауымдастықты ұйымдастырушысы болды, бұл президент Рональд Рейган және басқа консервативті республикашылардың сол кездегі басым саясатына наразылығының нәтижесі болды. 1986 жылы жаһандық ядролық қарусыздану үшін өткен Ұлы Бейбітшілік Шеруінің Айова бөлігін ұйымдастырғаннан кейін Фэллон Де-Мойн қаласында ядролық қарусыздану науқанын құрды, ол кейін бейбітшілік және қақтығыстарды шешу мәселелеріне бағытталған коммерциялық емес ұйым – Кларион Альянсына айналды.
Мемлекеттік заң шығарушы орган
1992 жылы ол сайлау саясатына қатысып, он жылдық тәжірибесі бар демократ штаттық өкілі Гэри Шерзанға қайта сайлану үшін күресті. Шерзан одан шамамен екі есе көп қаржы жұмсағанына қарамастан, Фэллон алғашқы сайлауда 63% дауыспен жеңіске жетіп, кейін жалпы сайлауда оңай жеңіс одісіді. 2000 жылғы президенттік сайлау кезінде ол штат бойынша танымал болды, себебі демократ Аль Гордың орнына Жасыл партияның үміткері Ральф Надерді қолдады, себебі Гор өзінің серігі ретінде Джо Либерманды таңдаған еді. 2001 жылы Фэллон халықтың Демократиялық партияға деген наразылығының негізді екенін мойындады, бірақ Надерді қолдау туралы шешімі қате болғанын айтты. Айова Демократиялық партиясының басшылары Фэллонның бұл әрекетіне ашуланып, оны Төменгі палатаның жергілікті басқару комитетіндегі жетекші мүшеліктен шеттетуге бел буды. Ол Полк округінің Демократиялық орталық комитетінен шығарылды және 2001 жылы штаттың сайлау округтері қайта бөлінген кезде оның бұрынғы сайлаушыларының 70% басқа округке көшірілді (бұл бейтарап процесте жүзеге асырылды). Іс жүзінде жаңа округте үш үміткердің қатысуымен өтетін сайлауда Фэллонның жеңіске жете алмайтыны күтілді. Бірақ, ол алғашқы сайлауда 68% дауыс жинап, алтыншы рет сайланды.
2006 жылғы губернаторлық жарыс
2002 жылдың қазан айында прогрессивті Миннесота сенаторы Пол Уэллстон ұшақ апатында қаза болғаннан кейін Фэллон өз штатының саясатына Уэллстонның тигізген әсерін қайталауға ұмтылып, губернаторлыққа кандидат болуға шешім қабылдады. Шамамен екі жарым жыл бойы мүмкіндіктерін зерделеп, сайлауға дайындықтан кейін, ол 2005 жылдың 9 сәуірінде Айова штатының Капитолийінде өткен митингте өзінің кандидатурасын жариялады, бұл ресми түрде кандидаттыққа түскен алғашқы адам болды. Сайлау барысында ол Мемлекеттік хатшы Чет Калвермен және бұрынғы штаттық экономикалық даму директоры, сондай-ақ конгрессмен Майк Блуинмен бақ сынасты. Фэллон өзінің сайлау науқанында халықтық мәселелерге баса назар аударатын кандидат ретінде беделді болды. Оның науқанының басты мәселесі – сайлауды ерікті түрде мемлекеттік қаржыландыру туралы уәде болды, ол саяси әрекет комитеттері мен лоббистерден қаржы қабылдаудан бас тартуымен және әр адамнан 2400 доллардан аспайтын мөлшерде өздігінен шектеу қоюымен нығайтылды. Ол сонымен қатар, жергілікті меншіктегі жаңаруға жарамды отын өндірісін құруды, барлық азаматтарға қолжетімді денсаулық сақтауды, Әлеуметтік қызметтер және Түзету департаменттерін реформалауды, ірі бизнеске мемлекеттік қолдау көрсетуді тоқтатуды және мемлекеттік білім беруге қаржыландыруды арттыруды қолдады. Ол қалалық кеңістіктердің тым жоғары дамуына, құмар ойындарды заңдастыруға, ірі фермаларға және «корпоративтік әл-ауқат» деп атаған көп миллиондық корпоративтік жеңілдіктер пакеті – Айова құндылықтары қорына қарсы болды. 2006 жылдың қаңтар және наурыз айларында оған қолдау білдірген делегаттар штаттық партиялық конвентке басқа кандидаттарға қарағанда көптеп сайланды. Егер ешбір кандидат алғашқы сайлауда 35% дауыс жинамаса, конвент делегаттары үміткерді тағайындауға тиіс болған. Мамыр айының соңында ол Айова Сьерра клубы мен Айова-Сити Пресс-Ситизеннің қолдауын алды, бұл ірі газеттен қолдау алған алғашқы кандидат болды. 2006 жылдың 6 маусымында өткен алғашқы сайлауда Чет Калвер 57 976 дауыспен (39,09%) жеңіске жетті, ал Фэллон төрт кандидаттың арасында үшінші орынды иеленді, ол 38 160 дауыс (25,73%) жинады. Бұл нәтиже Фэллон мен оның қолдаушылары күткен жеңіс болмаса да, жарыс басында сарапшылар болжаған 5-10% көрсеткіштен едәуір жоғары болды.
Саясаттағы үзіліс
2006 жылдың 10 қарашасында, Фэллон қолдаған кандидаттар губернатор, мемлекеттік хатшы, штат заң шығарушы органы мен АҚШ Конгресіне сайланған аралық сайлаудан үш күн өткен соң, ол қолдаушыларына электрондық пошта арқылы сайлау саясатынан үзіліс жасайтынын хабарлады. Осы үзіліс кезінде ол әлеуметтік әділдік, таза сайлау және жаһандық жылыну мәселесін шешу үшін жергілікті және штаттық деңгейдегі шараларды қолдауға бағытталған жаңа саяси белсенді ұйым құратынын мәлімдеді. 2006 жылдың 28 желтоқсанында Фэллон Де-Мойн қаласында Солтүстік Каролинаның бұрынғы сенаторы Джон Эдвардстың алғашқы ресми президенттік науқанына қатысып, билеттер сатумен және Эдвардстың науқаны туралы материалдарды таратумен айналысты. 2004 жылы Демократиялық партияның вице-президенттікке үміткері болған Эдвардс сайлау қаржысын реформалау және барлық азаматтарға қолжетімді денсаулық сақтау мәселелерінде Фэллонмен ұқсас пікірде болды, сондай-ақ кедейлікті жою және Ирак соғысынан дереу шығу қажеттігін айтты. 2007 жылдың 11 қаңтарында Фэллон қолдаушыларына "Айова үшін тәуелсіздік қозғалысы" немесе "I'M for Iowa" деп аталатын жеке кәсіпорын құрғанын хабарлады. Фэллонның сөзіне göre, бұл ұйым Айованың "арнайы мүдделердің сайлау үгітінен түскен қаржысынан"; "кедейлік, әділетсіздік және кемсітушілік"; "көмір және шетелдік мұнай"; "ірі бизнеске мемлекеттік субсидиялар"; және "адамдардың мүддесін ескермей, көбінесе жабық есіктердің артында, адалдық пен жауапкершіліксіз жұмыс істейтін мемлекеттік қызметкерлерден" "тәуелсіздігін" қамтамасыз етуді көздейді. 2007 жылдың наурыз айында "I'M for Iowa" ұйымының сайлау қаржы заңдарын сақтап, этикалық нормаларды бұзбай жұмыс істеп жатыр ма деген сұрақтар туындады.
2008 жылғы Конгресске үміткер
2008 жылдың 8 қаңтарында Фэллон Конгресске үміткер болу үшін Федералды сайлау комиссиясына ресми түрде өтініш берді. Ол 2008 жылдың 16 қаңтарында Дес-Мойн қаласында өткен баспасөз мәслихатында кандидатурасын ресми түрде жариялады. БАҚ хабарларында Фэллонның 2006 жылғы губернаторлық сайлаудың бастапқы кезеңінде 3-ауданда жеңіске жеткені айтылды. Сайлау нәтижелерін қарастырғанда, Фэллон қолдаған Джон Эдвардс, Босвелл қолдаған сенатор Хиллари Клинтоннан бұл ауданда жақсы нәтиже көрсеткені анықталды. Эдвардс аудандағы алты округте жеңіске жетті, ал Клинтон ешбір округте жеңіске жете алмады. Фэллон 2008 жылдың 3 маусымында Демократиялық партияның ішкі сайлауында Босвеллден 61-39 пайыздық аралықпен жеңілді.
" Occupy " қозғалысы
Фэллон 2011 жылғы 8 қазанда Айова штатының Капитолий алаңында полиция "Оккупай Дес Мойн" қозғалысының бір бөлігі болған "Оккупай Дес Мойн" лагерін таратып жіберген кезде басқа бірнеше адаммен бірге тұтқындалды. 2012 жылғы 9 наурызда сот алқасы Фэллонды жерге заңсыз кіруден бап тартты.
Климатты қорғау
2013 жылдың 1 наурызында Фэллон климаттың өзгеруіне қарсы әрекет етуге қоғамды шақыратын науқанның басталғанын жариялады. Фэллон команда жинап, «Климат үшін үлкен науқан» атты коммерциялық емес ұйым құрды. Оның Лос-Анджелестен Вашингтонға дейін ел бойынша жүздеген адамдарды шеруге шақыру жоспары, жалпы халықты да, сайланған лауазымды тұлғаларды да климаттың өзгеруі мәселесіне назар аударуға ықпал етті. 2015 жылдың 2 наурызында Фэллон Кеокук қаласындағы Дакота Access құбырының құрылысына қарсылық білдіріп, 400 мильдік қашықтықты жаяу жүріп өтті, сондай-ақ жоспардан зардап шеккен фермерлерге, жер иелеріне және жергілікті халыққа қолдау көрсетті. 2015 жылдың 18 мамырында Капитолий полициясы губернатор кеңсесіндегі тәртіпсіздікке байланысты шақырылды. Фэллон Дакота Access құбырына қарсы наразылық білдіргені үшін кеңседен кетуден бас тартты. Ол ғимараттан шығарылып, заңсыз кіру айыбы тағылды. Сол күні кешке ол кепілдік төледі. 2015 жылдың соңынан 2016 жылдың басына дейін Фэллон «Климаттық жұмылдыру» ұйымымен бірлесіп, Айова штатындағы сайлау кампаниясын жүргізіп жатқан президенттік үміткерлерге климаттық дағдарысқа қатысты одан да реалистік және амбициялық көзқарас қабылдауға шақырды, сондай-ақ Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі Американың күш-жігерімен салыстырылатын 100% таза энергияға және 2025 жылға қарай парниктік газдар эмиссиясын нөлге дейін төмендетуге бағытталған экономикалық жұмылдыруды ұсынды. 2016 жылдың қаңтарында Фэллон Айова штатындағы сайлау алдында «Климаттық төтенше жағдай каусусы» атты шара өткізді, ол Айова штатының 2016 жылғы Демократиялық партиясының президенттік праймериз сайлауын симуляциялады. Берни Сандерс қатысушылардың 67% дауысын алып жеңіске жетті. Фэллон Сандерсті президенттікке қолдады және Айова штатындағы сайлауға дейін оның жақтасы болды. 2016 жылдан бері Фэллон «Bold Iowa» ұйымының директоры болып жұмыс істеп келеді. «Bold Iowa» ұйымының мақсаты – климаттың өзгеруіне қарсы күресу үшін ауылдық және қалалық коалиция құру, сондай-ақ құбырлар салу үшін жеке меншікке тиесілі жерді заңсыз пайдалануды болдырмау. Фэллон 2018 жылы «Жүруші, Саяхатшы, Паломник» атты өзінің алғашқы кітабын жазды.
Қалалық шаруашылық
Қазіргі уақытта Эд Фэллон әйелімен бірге The Fallon Forum ток-шоуын жүргізуден, Bold Iowa және Climate March акцияларын ұйымдастырудан басқа, Des Moines қаласындағы Birds & Bees Urban Farm атты білім беру мақсатындағы коммерциялық емес қалалық шаруашылығын басқарады.