Кіріспе

Жердегі стандартты гравитациялық үдеу Еркін құлаудың стандартты үдеуі немесе стандартты үдеу, көбінесе жай ғана стандартты гравитация деп аталады және ɡ0 немесе ɡn арқылы белгіленеді, бұл Жер бетіне жақын вакуумдағы дененің номиналды гравитациялық үдеуі. Бұл мән салмақтар мен өлшемдер жөніндегі 3-ші жалпы конференцияда (1901, CR 70) белгіленген және дененің стандартты салмағын оның массасы мен осы номиналды үдеудің көбейтіндісі ретінде анықтау үшін қолданылады. Жер бетіндегі дененің үдеуі Жердің айналуынан туындаған гравитация мен центробегтік үдеудің біріктірілген әсерінен (бірақ соңғысы көптеген мақсаттар үшін елеусіздей кішкентай); жалпы (көрінетін гравитация) полюстерде экватордағыдан шамамен 0,5%-ға жоғары. ɡ символы кейде стандартты гравитация үшін қолданылса да, ɡ (қосымша белгісіз) сонымен қатар жергілікті гравитация мен центробегтік үдеуге байланысты жергілікті үдеуді білдіре алады, ол Жердегі орналасуына байланысты өзгереді (Жердің гравитациясын қараңыз). ɡ символын G, гравитациялық тұрақты немесе g, грамм символымен шатастыруға болмайды. ɡ кез келген үдеу түрінің бірлігі ретінде де қолданылады, оның мәні жоғарыда көрсетілгендей; g күшін қараңыз. Жоғарыда анықталған ɡ0 мәні Жердегі номиналды орташа мән болып табылады, ол бастапқыда теңіз деңгейінде 45° геодезиялық ендікте еркін құлаудағы дененің үдеуіне негізделген. Жер бетіндегі еркін құлаудың нақты үдеуі орналасуына байланысты өзгеретін болса да, жоғарыда келтірілген стандартты көрсеткіш әрқашан метрологиялық мақсаттарда қолданылады. Атап айтқанда, ол килограмм күші мен килограммның арақатынасы болғандықтан, оның сандық мәні, үйлесімді СИ бірліктерімен көрсетілгенде, килограмм күші мен Ньютонның арақатынасына тең, бұл күштің екі бірлігі.

Тарих

Халықаралық өлшемдер мен салмақтар комитеті (CIPM) құрылғанның алғашқы күндері-ақ судың қайнау температурасын пайдаланып, стандартты термометриялық шкаланы анықтауға кірісті. Қайнау температурасы атмосфералық қысымға байланысты өзгеретіндіктен, CIPM стандартты атмосфералық қысымды анықтау қажеттігіне келді. Олар таңдаған анықтама 760 мм биіктігіндегі сынап бағанасының салмағына негізделген. Бірақ бұл салмақ жергілікті гравитацияға байланысты болғандықтан, оларға стандартты гравитацияны да анықтау қажет болды. 1887 жылғы CIPM отырысында төмендегі шешім қабылданды:

Стандартты гравитацияның сандық мәнін алу үшін енді Халықаралық бюрода гравитация күшінің өлшенуі қажет еді. Бұл міндет француз армиясының Географиялық қызметінің қызметкері Гилберт Этьен Деффоржға жүктелді. Ол 1888 жылдың наурыз және сәуір айларында жасаған өлшемдерге сүйене отырып, 9.80991(5) м⋅с−2 мәнін тапты. Бұл нәтиже әлі күнге дейін қолданылып келе жатқан стандартты гравитация мәнін анықтауға негіз болды. 1901 жылы өткен үшінші жалпы салмақтар мен өлшемдер конференциясы төмендегі қаулыны қабылдады:

ɡ0 үшін қабылданған сандық мән, 1887 жылғы CIPM декларациясына сәйкес, сол кезде кең қолданылған cgs жүйесіндегі Деффоржтің 980.991 см⋅с−2 нәтижесін 1.0003322-ге бөлу арқылы алынды, нәтижедегі белгісіздікті ескере отырып, қажеттінен артық таңбалар алынбады.