Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тууомбаның қазіргі тарихы 19 ғасырда басталады. Еуропалықтар 1816 жылдан бастап аймақты зерттеп, қоныстануды бастады. 1840 жылдардың соңына қарай Тууомба маңындағы құнарлы жерлер ауыл шаруашылығына пайдаланыла бастады. 1849 жылы Дрейтон жерінде 12 қалалық учаске зерттелді. Шағын сауда орындары өсіп, мектептер мен шіркеулер салынып жатты. Бірінші кеңес сайлауы 1861 жылы өтті, ал Брисбенмен телеграф байланысы 1862 жылы орнатылды. 1868 мен 1886 жылдар аралығында Тууомбадан бірнеше жаңа теміржол желілері ашылды. 21 ғасыр бойы қала дамып, жаңа ауруханалар, ірі өнеркәсіптік ғимараттар мен білім беру мекемелері салынды. Тууомба Веллкамп әуежайы 2014 жылы ашылды.
The modern history of Toowoomba begins in the 19th century. Europeans began exploring and settling in the area from 1816 on wards. By the end of the 1840s the rich lands around Toowoomba were being used for agriculture. 12 suburban allotments at Drayton were surveyed in 1849. Small commercial settlements were growing with schools and churches also being built. The first council election took place in 1861 and the telegraph connection to Brisbane was established in 1862. Between 1868 and 1886, several new railway lines from Toowoomba were opened. Throughout the 21st century the city prospered with new hospitals, large industrial buildings and education facilities established. Toowoomba Wellcamp Airport was opened in 2014.
1800-1820 жылдар
1816 жылы ағылшын ботанигі және саяхатшысы Аллан Каннингэм Бразилиядан Австралияға келді, ол онда Джозеф Бэнкс үшін ботаникалық нусқаларды жинап жүрген. Ол бүгінде Тууомба деп аталатын аймаққа барған алғашқы еуропалық болды.
In 1816 English botanist and explorer Allan Cunningham arrived in Australia from Brazil where he had been collecting botanical specimens for Joseph Banks. He was the first European to visit the land known as Toowoomba today.
1820-1840 жылдар
1827 жылы маусым айында Каннингэм көптеген саяхаттары үшін сыйлық алды – ол 4 миллион акр (16 000 км²) құнарлы егіншілік және мал жаюға жарамды жерді ашты. Бұл жердің шығысы Үлкен Бөліну Жотасымен шектесіп, Моретон шығанағынан (кейіннен Брисбен қаласы болған) батысқа қарай 160 шақырым (100 миль) қашықтықта орналасқан. Каннингэм ашқан жерін Ральф Дарлинг (кейіннен сэр Ральф) есімімен, сол кездегі Жаңа Оңтүстік Уэльс губернаторының құрметіне Дарлинг Даунс деп атады. Бірақ 13 жыл өткен соң ғана Джордж және Патрик Лесли Тууомбадан оңтүстік-батысқа қарай 90 шақырым жерде Тулбурра станциясын құрды, сонда ғана алғашқы қоныс аударушылар Даунсқа келді. Томас Альфорд сияқты басқа да қоныс аударушылар олардан кейін тез арада келіп, бірнеше қолөнершілер мен кәсіпкерлер қоныстанды және "Спрингс" деп аталған, кейіннен Дрейтон деп өзгертілген, ағаш қабықтарынан салынған дүкендердің шағын қалашығын құрды.
In June 1827, Cunningham was rewarded for his many explorations when he discovered 4 million acres (16,000 km²) of rich farming and grazing land bordered on the east by the Great Dividing Range and situated 100 miles (160 km) west of the settlement of Moreton Bay (later became Brisbane). Cunningham named his find Darling Downs after Ralph Darling (later Sir Ralph), then Governor of New South Wales. It was not until 13 years later when George and Patrick Leslie established Toolburra Station 56 mile (90 km) south west of Toowoomba that the first settlers arrived on the Downs. Other settlers such as Thomas Alford quickly followed and a few tradesmen and businessmen settled and established a township of bark slab shops called The Springs which was soon renamed Drayton.
1840-1860 жылдар
1840-шы жылдардың соңында Дрейтон өзінің газет дүкені, дүкені, сауда бекеті және Уильям Хортон салған, әлі күнге дейін тұрған Royal Bull's Head тавернасына ие болды. Хортон Тоуумбаның нағыз негізін қалаушы деп есептеледі, бірақ ол онда тұңғыш еуропалық емес еді. 1849 жылдың басында Хортон өзінің екі адамын, Уильям Гурни мен Уильям Шаттлвудты, бұрын сотталған адамды, бірнеше шақырым қашықтықтағы, Дрейтоннан ешкім бармаған батпақты аймақтағы қамысты кесуге жіберді. Гурни мен Шаттлвуд, болашақ қалалық кеңес мүшесі, келген кезде қамыс арасында тігілген шатырды көріп таң қалды. Шатырдың иесі – шабыншы Жосия Дент, ол "Батпақта" тұңғыш тұрған адам еді. Осы ерекше жаңалық Дрейтон қаласында бірнеше апта бойы басты тақырып болды, және адамдар "Батпақты" пайдалы егістік жер ретінде дамытуға қызығушылық танытты. 12-20 акр (49000-81 000 м²) жерге шаруашылықтар құру жоспарлары жасалды (кейін сусызданып, Тоуумбаның негізіне айналады), мақсаты – жерді игеруге және қаланы дамытуға көбірек адамдарды тарту еді. Екі жылдан кейін адамдар жерді сатып ала бастады, бірақ жаңа қоныс аударушылар болған жоқ. Жаңа шаруашылықтар Дрейтоннан сатып алушыларды тартты. 1850 жылы жердің бір акры 4 фунт стерлингке (988 фунт стерлинг/км²) сатылатын. Малшылар мен керуеншілер Тоуумбадағы жаңа қоныс туралы хабар таратуда. 1858 жылы Тоуумба тез өсіп келе жатты. Онда 700 тұрғыны, үш қонақ үйі және көптеген дүкендер болды. Жердің бір акры 150 фунт стерлингке (37000 фунт стерлинг/км²) сатылатын. 1851 жылы Дрейтонда Ұлттық мектеп ашылды, ол кейін Дрейтон мемлекеттік мектебіне айналды. 1852 жылдың 29 тамызында қаланың жалғыз шіркеу адамы, 1848 жылдан бері Дрейтонда тұратын пастор Бенджамин Гленни, Альфорд үйінде екі баланы крещение рәсімінен өткізді. Бұл Тоуумбада өткен Англия шіркеуінің алғашқы қызметі және "Тоуумба" сөзінің қоғамдық құжатқа алғаш рет жазылған күні еді. 1853 жылы Квинсленд үкіметі Джеймс көшесі мен Хьюм көшесінің оңтүстік-батыс бұрышында, қазіргі Шығыс Тоуумбада, пресвитериан шіркеуі, мектебі және пасторлық үйі үшін мемлекеттік жер берді. 1858 жылдың мамыр айында ағаштан салынған шіркеуді салуға тендерлер жарияланды. 1858 жылдың қыркүйегінде құрылыс басталды, бірақ ғимаратты аяқтау үшін жеткіліксіз қаражат болғандықтан тоқтатылды. 1859 жылдың наурыз айында Ипсвичтегі пресвитериан пасторы Уильям Ламби Нельсон Тоуумбаға сапар шегіп, бір апта бойы шіркеуді аяқтау үшін қаражат жинады. Ғимарат 1859 жылдың 11 қыркүйегінде аяқталды және келуші пасторлар пайдаланды. 1863 жылға дейін Сент-Стефан қауымы ресми түрде құрылмады, ол кезде Нельсон Тоуумбада ферма сатып алуға (қазіргі Габбинбар) шешім қабылдады және Тоуумбадағы пресвитериан пасторы болды, алғашқы қызметін 1863 жылдың 6 желтоқсанында өткізді.
Towards the end of the 1840s,Drayton had grown to the point where it had its own newspaper shop, general store, trading post and the Royal Bull's Head Inn which was built by William Horton and still stands today. Horton is regarded as the real founder of Toowoomba, although he was not the first European to live there. Early in 1849 Horton sent two of his men, William Gurney and William Shuttlewood, a former convict, to cut away reeds in a marshy swampland area a few miles away that nobody from Drayton ever visited. When Gurney and Shuttlewood, a future Borough Alderman, arrived they were surprised to find a pitched tent among the reeds. The tent's owner was bush worker Josiah Dent who was the first man to live in "The Swamp". This extraordinary news was the main talking point in Drayton for weeks and people became interested in developing The Swamp as useful farming land. Plans were drawn for 12 to 20 acre (49,000 to 81,000 m²) farms in the swamp (later to be drained and become the foundation for the establishment of Toowoomba) in the hope of attracting more people to the area to support the land and build up the town. Two years later people began purchasing the land but not new settlers. The new farm holdings attracted buyers from Drayton. In 1850 land was selling at £4 an acre (£988/km²). Drovers and wagon masters spread the news of the new settlement at Toowoomba. By 1858 Toowoomba was growing fast. It had a population of 700, three hotels and many stores. Land now £150 an acre (£37,000/km²). 1851 saw the establishment of a National School at Drayton, which later became Drayton State School. On 29 August 1852 the town's only churchman, the Rev. Benjamin Glennie who had lived in Drayton since 1848, christened both children at the Alford home. It was the first Church of England service held in Toowoomba and the first day the word "Toowoomba" was written on a public document. In 1853 the Queensland Government granted of Crown land for a Presbyterian church, school and manse on the south west corner of James Street and Hume Street , now in East Toowooomba. In May 1858 tenders were called to erect a raised timber church of By September 1858 construction had commenced but halted due to insufficient funds to complete the building. In March 1859 the Presbyterian minister at Ipswich, William Lambie Nelson, visited Toowoomba, spending a week successfully collecting funds to finish the church. The church building was finally completed on 11 September 1859 and was used by visiting ministers. It was not until 1863 that the congregation of St Stephen's was officially established when Nelson decided to purchase a farm in Toowoomba (now Gabbinbar) and became the Presbyterian minister at Toowoomba, preaching the first service on 6 December 1863.
1880-1900 жылдар
1892 жылы Мемлекеттік жерлер жөніндегі хатшының орынбасары Туоумбаны және оны қоршаған аймақтарды қалашық деп жариялады. 1898 жылға қарай, қолданыстағы қала әкімдігі өсіп келе жатқан қауымдастықтың қажеттіліктерін қанағаттандыруға жеткіліксіз болды. Шілде айында Кеңес сол жылдың басында өрт салдарынан қираған Өнер мектебі орнында жаңа муниципалдық ғимараттар мен қала әкімдігін салуға келісті, бұл Рим-католик шіркеуіне ескі қала әкімдігін 2000 фунт стерлингке сатудан туындады.
In 1892 the Under Secretary of Public Land proclaimed Toowoomba and the surrounding areas as a township. By 1898, the existing Town Hall was inadequate for the demands of a growing community. In July, Council agreed that new municipal buildings and a Town Hall should be constructed on the site of the School of Arts which had been destroyed by fire earlier that year, pending the sale of the old Town Hall for £2,000 to the Roman Catholic Church.
1900-1920 жылдар
Кеңес ең үздік жобаға 25 гинея сыйлық тағайындады. Архитектор Уиллоуби Пауэллдің жобасы бірінші орынды жеңіп алды, ал ғимаратты салуға жасалған £10,000 тұратын келісім-шарт кейін қала әкімі болып сайланған Александр Мейске берілді. Жаңа ғимарат 1900 жылы ашылды және осы күнгейін Рутвен көшесінде тұр. 1996 жылы 3,4 миллион долларға жөндеу жұмыстары аяқталды және Кеңес отырыстары қайтадан онда өткізіледі. «Труветан» атты бір цилиндрлі автомобиль Туумбада жасалды. 1904 жылғы 20 қазанда сағат 12-де Тоуомбаның қалашық мәртебесі қала мәртебесіне өзгертілді, осы қуанышты оқиғаны тойлау үшін барлық қоңыраулар мен дабылдар жарты минут бойы соғылды. 1917 жылғы мамыр айында қала маңындағы теміржол қозғалысы басталды, ол 10 миль (16 км) қашықтықтағы Уайримаға дейін жүрді. 1918 жылы ол Камбуя және Уиллоубернге дейін ұзартылды. Олар шамамен 1923 жылы тоқтатылды.
Council offered a prize of 25 guineas for the best design. Architect Willoughby Powell's design was awarded first prize and the contract to erect the building at a cost of £10,000 went to Alexander Mayes who later was elected Mayor. The new building was opened in 1900 and still stands in Ruthven Street today. A refurbishment program was completed in 1996 at a cost of $3.4 million and Council meetings are once again held there. The Trevethan, a single cylinder automobile was built in Toowoomba. At noon on 20 October 1904 Toowoomba's status of a township was changed to a city and every bell and horn was sounded for half a minute to celebrate the event. A suburban rail motor service commenced in May, 1917, running to Wyreema, 10 mile (16 km) away. It was extended to Cambooya and to Willowburn in 1918. They ceased around 1923.
1920-1950 жылдар
Даунлендс колледжі 1931 жылы ашылды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде американдық және австралиялық әскерлер көптеп келіп, саябақтар мен ірі ғимараттарды демалыс, госпиталь және оқу-жаттығу мақсатында пайдаланды.
Downlands College was opened in 1931. World War II saw an influx of American and Australian troops who took over the parks and major buildings for recreational, hospital and training purposes.
1950-2010 жылдар
1950 жылдан бері Тууомба сауда, ауыл шаруашылығы және білім беру орталығы ретіндегі дәстүрлі рөліне жоғары білім беру қызметтерін, әскери нысандарды, мемлекеттік қызмет бөлімдерін қосты. Квинсленд штатының тұңғыш әйел қала әкімі Нелли Э. Робинсон 1961 жылы Тууомба қаласына сайланды. 1967 жылы Тууомбада жоғары білім беру орталығы – QITDD құрылды. 1971 жылы ол Даринг Даунс жоғары білім беру институты (DDIAE) болып дербес оқу орнына айналды; 1990 жылы университет колледжі (UCSQ), ал кейіннен Оңтүстік Квинсленд университеті (USQ) болды. Соңғы жылдары Тууомбада халық пен экономикалық өсімді көрсететін алғашқы биік ғимараттар салынды. 2011 жылдың қаңтар айында қала су тасқынынан қатты зардап шекті. Гоури ағысы бойындағы орталық бизнес ауданының бір бөлігі ерекше зардап көрді және бірнеше адам қаза тапты. 2013 жылы жергілікті құрылыс компаниясы «Вагнерс» Австралиядағы жекеменшік құрылған, реактивтік ұшақтарды қабылдай алатын және қала тарихындағы алғашқы әуежай – Тууомба Веллкамп әуежайын салды. 2014 жылы Федералдық үкімет Квинсленд тарихындағы ең ірі аймақтық инфрақұрылымдық жоба – көптен күткен Тууомба екінші жол бойынан өтуді жариялады.
Since the 1950s, Toowoomba has added the provision of tertiary services, military installations, public service departments to its traditional role as a commercial, agricultural and educational centre. Queensland's first female mayor, Nellie E. Robinson, was elected to the City of Toowoomba in 1961. A tertiary education centre, the QITDD, was established in Toowoomba in 1967. It became an autonomous college of advanced education, the Darling Downs Institute of Advanced Education (DDIAE) in 1971; a university college (UCSQ) in 1990 and subsequently the University of Southern Queensland (USQ). In the ensuring years the first highrises in Toowoomba are built reflecting the population and economical growth of the City. In January 2011, the city was severely affected by flash floods. Parts of the central business district along Gowrie Creek were particular hit and several people lost their lives. In 2013, local construction company, Wagners, build Australia's first privately built jet capable airport, and the first one in the city's history; Toowoomba Wellcamp Airport. In 2014 the Federal Government announce the long awaited Toowoomba Second Range Crossing, the largest regional infrastructure project in Queensland's history.