Кіріспе

Тууомбаның қазіргі тарихы 19 ғасырда басталады. Еуропалықтар 1816 жылдан бастап аймақты зерттеп, қоныстануды бастады. 1840 жылдардың соңына қарай Тууомба маңындағы құнарлы жерлер ауыл шаруашылығына пайдаланыла бастады. 1849 жылы Дрейтон жерінде 12 қалалық учаске зерттелді. Шағын сауда орындары өсіп, мектептер мен шіркеулер салынып жатты. Бірінші кеңес сайлауы 1861 жылы өтті, ал Брисбенмен телеграф байланысы 1862 жылы орнатылды. 1868 мен 1886 жылдар аралығында Тууомбадан бірнеше жаңа теміржол желілері ашылды. 21 ғасыр бойы қала дамып, жаңа ауруханалар, ірі өнеркәсіптік ғимараттар мен білім беру мекемелері салынды. Тууомба Веллкамп әуежайы 2014 жылы ашылды.

1800-1820 жылдар

1816 жылы ағылшын ботанигі және саяхатшысы Аллан Каннингэм Бразилиядан Австралияға келді, ол онда Джозеф Бэнкс үшін ботаникалық нусқаларды жинап жүрген. Ол бүгінде Тууомба деп аталатын аймаққа барған алғашқы еуропалық болды.

1820-1840 жылдар

1827 жылы маусым айында Каннингэм көптеген саяхаттары үшін сыйлық алды – ол 4 миллион акр (16 000 км²) құнарлы егіншілік және мал жаюға жарамды жерді ашты. Бұл жердің шығысы Үлкен Бөліну Жотасымен шектесіп, Моретон шығанағынан (кейіннен Брисбен қаласы болған) батысқа қарай 160 шақырым (100 миль) қашықтықта орналасқан. Каннингэм ашқан жерін Ральф Дарлинг (кейіннен сэр Ральф) есімімен, сол кездегі Жаңа Оңтүстік Уэльс губернаторының құрметіне Дарлинг Даунс деп атады. Бірақ 13 жыл өткен соң ғана Джордж және Патрик Лесли Тууомбадан оңтүстік-батысқа қарай 90 шақырым жерде Тулбурра станциясын құрды, сонда ғана алғашқы қоныс аударушылар Даунсқа келді. Томас Альфорд сияқты басқа да қоныс аударушылар олардан кейін тез арада келіп, бірнеше қолөнершілер мен кәсіпкерлер қоныстанды және "Спрингс" деп аталған, кейіннен Дрейтон деп өзгертілген, ағаш қабықтарынан салынған дүкендердің шағын қалашығын құрды.

1840-1860 жылдар

1840-шы жылдардың соңында Дрейтон өзінің газет дүкені, дүкені, сауда бекеті және Уильям Хортон салған, әлі күнге дейін тұрған Royal Bull's Head тавернасына ие болды. Хортон Тоуумбаның нағыз негізін қалаушы деп есептеледі, бірақ ол онда тұңғыш еуропалық емес еді. 1849 жылдың басында Хортон өзінің екі адамын, Уильям Гурни мен Уильям Шаттлвудты, бұрын сотталған адамды, бірнеше шақырым қашықтықтағы, Дрейтоннан ешкім бармаған батпақты аймақтағы қамысты кесуге жіберді. Гурни мен Шаттлвуд, болашақ қалалық кеңес мүшесі, келген кезде қамыс арасында тігілген шатырды көріп таң қалды. Шатырдың иесі – шабыншы Жосия Дент, ол "Батпақта" тұңғыш тұрған адам еді. Осы ерекше жаңалық Дрейтон қаласында бірнеше апта бойы басты тақырып болды, және адамдар "Батпақты" пайдалы егістік жер ретінде дамытуға қызығушылық танытты. 12-20 акр (49000-81 000 м²) жерге шаруашылықтар құру жоспарлары жасалды (кейін сусызданып, Тоуумбаның негізіне айналады), мақсаты – жерді игеруге және қаланы дамытуға көбірек адамдарды тарту еді. Екі жылдан кейін адамдар жерді сатып ала бастады, бірақ жаңа қоныс аударушылар болған жоқ. Жаңа шаруашылықтар Дрейтоннан сатып алушыларды тартты. 1850 жылы жердің бір акры 4 фунт стерлингке (988 фунт стерлинг/км²) сатылатын. Малшылар мен керуеншілер Тоуумбадағы жаңа қоныс туралы хабар таратуда. 1858 жылы Тоуумба тез өсіп келе жатты. Онда 700 тұрғыны, үш қонақ үйі және көптеген дүкендер болды. Жердің бір акры 150 фунт стерлингке (37000 фунт стерлинг/км²) сатылатын. 1851 жылы Дрейтонда Ұлттық мектеп ашылды, ол кейін Дрейтон мемлекеттік мектебіне айналды. 1852 жылдың 29 тамызында қаланың жалғыз шіркеу адамы, 1848 жылдан бері Дрейтонда тұратын пастор Бенджамин Гленни, Альфорд үйінде екі баланы крещение рәсімінен өткізді. Бұл Тоуумбада өткен Англия шіркеуінің алғашқы қызметі және "Тоуумба" сөзінің қоғамдық құжатқа алғаш рет жазылған күні еді. 1853 жылы Квинсленд үкіметі Джеймс көшесі мен Хьюм көшесінің оңтүстік-батыс бұрышында, қазіргі Шығыс Тоуумбада, пресвитериан шіркеуі, мектебі және пасторлық үйі үшін мемлекеттік жер берді. 1858 жылдың мамыр айында ағаштан салынған шіркеуді салуға тендерлер жарияланды. 1858 жылдың қыркүйегінде құрылыс басталды, бірақ ғимаратты аяқтау үшін жеткіліксіз қаражат болғандықтан тоқтатылды. 1859 жылдың наурыз айында Ипсвичтегі пресвитериан пасторы Уильям Ламби Нельсон Тоуумбаға сапар шегіп, бір апта бойы шіркеуді аяқтау үшін қаражат жинады. Ғимарат 1859 жылдың 11 қыркүйегінде аяқталды және келуші пасторлар пайдаланды. 1863 жылға дейін Сент-Стефан қауымы ресми түрде құрылмады, ол кезде Нельсон Тоуумбада ферма сатып алуға (қазіргі Габбинбар) шешім қабылдады және Тоуумбадағы пресвитериан пасторы болды, алғашқы қызметін 1863 жылдың 6 желтоқсанында өткізді.

1880-1900 жылдар

1892 жылы Мемлекеттік жерлер жөніндегі хатшының орынбасары Туоумбаны және оны қоршаған аймақтарды қалашық деп жариялады. 1898 жылға қарай, қолданыстағы қала әкімдігі өсіп келе жатқан қауымдастықтың қажеттіліктерін қанағаттандыруға жеткіліксіз болды. Шілде айында Кеңес сол жылдың басында өрт салдарынан қираған Өнер мектебі орнында жаңа муниципалдық ғимараттар мен қала әкімдігін салуға келісті, бұл Рим-католик шіркеуіне ескі қала әкімдігін 2000 фунт стерлингке сатудан туындады.

1900-1920 жылдар

Кеңес ең үздік жобаға 25 гинея сыйлық тағайындады. Архитектор Уиллоуби Пауэллдің жобасы бірінші орынды жеңіп алды, ал ғимаратты салуға жасалған £10,000 тұратын келісім-шарт кейін қала әкімі болып сайланған Александр Мейске берілді. Жаңа ғимарат 1900 жылы ашылды және осы күнгейін Рутвен көшесінде тұр. 1996 жылы 3,4 миллион долларға жөндеу жұмыстары аяқталды және Кеңес отырыстары қайтадан онда өткізіледі. «Труветан» атты бір цилиндрлі автомобиль Туумбада жасалды. 1904 жылғы 20 қазанда сағат 12-де Тоуомбаның қалашық мәртебесі қала мәртебесіне өзгертілді, осы қуанышты оқиғаны тойлау үшін барлық қоңыраулар мен дабылдар жарты минут бойы соғылды. 1917 жылғы мамыр айында қала маңындағы теміржол қозғалысы басталды, ол 10 миль (16 км) қашықтықтағы Уайримаға дейін жүрді. 1918 жылы ол Камбуя және Уиллоубернге дейін ұзартылды. Олар шамамен 1923 жылы тоқтатылды.

1920-1950 жылдар

Даунлендс колледжі 1931 жылы ашылды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде американдық және австралиялық әскерлер көптеп келіп, саябақтар мен ірі ғимараттарды демалыс, госпиталь және оқу-жаттығу мақсатында пайдаланды.

1950-2010 жылдар

1950 жылдан бері Тууомба сауда, ауыл шаруашылығы және білім беру орталығы ретіндегі дәстүрлі рөліне жоғары білім беру қызметтерін, әскери нысандарды, мемлекеттік қызмет бөлімдерін қосты. Квинсленд штатының тұңғыш әйел қала әкімі Нелли Э. Робинсон 1961 жылы Тууомба қаласына сайланды. 1967 жылы Тууомбада жоғары білім беру орталығы – QITDD құрылды. 1971 жылы ол Даринг Даунс жоғары білім беру институты (DDIAE) болып дербес оқу орнына айналды; 1990 жылы университет колледжі (UCSQ), ал кейіннен Оңтүстік Квинсленд университеті (USQ) болды. Соңғы жылдары Тууомбада халық пен экономикалық өсімді көрсететін алғашқы биік ғимараттар салынды. 2011 жылдың қаңтар айында қала су тасқынынан қатты зардап шекті. Гоури ағысы бойындағы орталық бизнес ауданының бір бөлігі ерекше зардап көрді және бірнеше адам қаза тапты. 2013 жылы жергілікті құрылыс компаниясы «Вагнерс» Австралиядағы жекеменшік құрылған, реактивтік ұшақтарды қабылдай алатын және қала тарихындағы алғашқы әуежай – Тууомба Веллкамп әуежайын салды. 2014 жылы Федералдық үкімет Квинсленд тарихындағы ең ірі аймақтық инфрақұрылымдық жоба – көптен күткен Тууомба екінші жол бойынан өтуді жариялады.