Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Австралияның Оңтүстік Квинсленд аймағы
Region in southern Queensland, Australia
Оңтүстік-Шығыс Квинсленд еуропалықтар алғаш қоныстанған және зерттеген Квинслендтің бөлігі болды. Алғашқы қоныстар Брисбен және Ипсвич аймақтарында пайда болды, содан кейін еуропалық иммигранттардың қызметі барлық бағытта тарады. 1840 жылдардан бастап аймақта ағаш кесу және ауыл шаруашылығы сияқты түрлі салалар қарқынды дамыды. Оңтүстік-Шығыс Квинслендтің әртүрлі жер бедері көлік байланыстарының қалыптасуына әсер етті. Оңтүстік-Шығыс Квинсленд экономикасы ауыл шаруашылығының, өндірістің, сауданың және туризмнің көптеген салаларын қолдайды және оларға тәуелді. Аймақта Translink деп аталатын біріккен қоғамдық көлік жүйесі бар. Жалпы ішкі өнім 170 миллиард долларды құрайды.
South East Queensland was the first part of Queensland to be settled and explored by Europeans. Settlements initially arose in the Brisbane and Ipswich areas with activity by European immigrants spreading in all directions from there. Various industries such as timber cutting and agriculture quickly developed at locations around the region from the 1840s onwards. Transport links have been shaped by the range of terrain found in South East Queensland. The economy of South East Queensland supports and relies on a wide diversity of agricultural manufacturing industries, commerce and tourism. The region has an integrated public transport system, Translink. The gross domestic product is $170 billion.
Тарих
Оңтүстік-Шығыс Квинслендте британдықтардың келуіне дейін шамамен 20 000 абориген тұрған. Аймақтың жергілікті тайпалары: Орталық Брисбен аймағындағы Югарапул тайпасы; Логан өзенінің оңтүстігінен Твид өзеніне дейін, және батысқа қарай Макферсон жоталарына дейінгі жерлерді мекендеген Югамбех халқы; Мортон шығанағы аралдарынан Брисбен өзенінің сағасына дейін, Тингальпаға және оңтүстікке қарай Логан өзеніне дейінгі аумақтарды қамтитын Quandamooka халқы; сондай-ақ Пайн өзенінің солтүстігінен Буррум өзеніне дейін, және батысқа қарай Конондейл жотасына дейінгі жерлерде мекендеген Губби Губби халқы. Тарих зерттеушілерінің мәліметінше, келесі 60 жыл ішінде аборигендердің саны шамамен 10 000-ға дейін азайды. Аймақты алғаш зерттегендердің қатарында Мэтью Флиндерс, Аллан Каннингэм, Джон Оксли және Патрик Логан болды. 1839 жылға таман еуропалық қоныс аударушылар бұл аймаққа көшіп келді. Алғашқы дамыған өнеркәсіп – орман шаруашылығы болды. Квинслендте салынған алғашқы темір жол 1865 жылы Грандчестер мен Ипсвичті 1067 мм енді тараммен байланыстырды. Оңтүстік-Шығыс Квинсленд 1843-1855 жылдары абориген тайпаларының одағына қарсы соғыс ошағына айналды. 1893, 1974, 2011 және 2022 жылдары ірі су тасқындары болды. 2005 жылы аймақ тарихындағы ең ауыр құрғақшылыққа тап болды.
South East Queensland was home to around 20,000 Aboriginals prior to British occupation. The local tribes of the area were the Yugarapul of the Central Brisbane area; the Yugambeh people whose traditional lands ranged from South of the Logan River, down to the Tweed River and west to the McPherson Ranges; the Quandamooka people whose traditional lands encompassed the Moreton Bay Islands to the mouth of the Brisbane River to Tingalpa and south to the Logan River; and the Gubbi Gubbi people whose traditional lands were known to exist north of the Pine River, to Burrum River in the north, and west to the Conondale Range. According to history researchers the Aboriginal population declined to around 10,000 over the next 60 years. Early explorers in the area including Matthew Flinders, Allan Cunningham, John Oxley and Patrick Logan. Around 1839, European settlers were able to move into the region. Logging was the first industry to develop. The first railway built in Queensland linked Grandchester to Ipswich in 1865 along a narrow 1067 mm gauge. South East Queensland became the scene of war against the coalition of Aboriginal tribes from 1843 to 1855. Major floods were experienced in 1893, 1974, 2011 and 2022. In 2005, the region suffered its worst drought in recorded history.
География
Квинслендтің бесінші ең биік шыңы – Супербус тауы – аймақтың оңтүстігінде орналасқан. Каннингэм тас жолы Каннингэмс Gap арқылы оңтүстік-батыстан Дарлинг Даунсқа дейін өтеді. Брюс тас жолы, Уоррего тас жолы және Тынық мұхиты автожолы сияқты бірнеше тас жолдар көршілес аймақтарға байланысады. Аймақ таулы келеді. Макферсон жотасы, Тевиот жотасы, Д’Агилар жотасы, Кіші Ливерпуль жотасы, Блэколл жотасы, сондай-ақ Спрингбрук платосы және Тамборин тау платосы бар. Мұгера түбектері мен Шыны үй тауларында оқшауланған жанартау шыңдары кездеседі. Жағалау бойында Бриби аралы, Моретон аралы және Солтүстік Страдброк аралы сияқты бірнеше ірі аралдар мен Моретон шығанағында көптеген кіші аралдар орналасқан. Мұнда сумен жабдықтау және су тасқынының алдын алу үшін бірнеше ірі бөгеттер салынған. Оңтүстік-Шығыс Квинслендтегі құрғақшылықтың салдарымен күресу үшін SEQ су желісі, Батыс дәлізіндегі қайта өңделген су жүйесі және Алтын жағалаудағы тұзсыздандыру орнатылысы құрылды. Жердің жартысынан астам бөлігі мал жаюға пайдаланылады. Оңтүстік-Шығыс Квинсленд су тасқынына бейім.
Queensland's fifth highest peak, Mount Superbus, is located in the south of the region. The Cunningham Highway passes southwest to the Darling Downs via Cunninghams Gap. Several highways including the Bruce Highway, Warrego Highway and the Pacific Motorway link to the adjoining regions. The region is mountainous. McPherson Range, Teviot Range, D'Aguilar Range, Little Liverpool Range, Blackall Range as well as the Springbrook Plateau and Tamborine Mountain Plateau. Isolated volcanic peaks are found at Moogerah Peaks and the Glass House Mountains. Along the coast are several large islands including Bribie Island, Moreton Island and North Stradbroke Island with many smaller islands in Moreton Bay. Several major water supply and flood mitigation dams have been constructed here. The SEQ Water Grid, Western Corridor Recycled Water Scheme and Gold Coast Desalination Plant were built to counter the effects of drought in South East Queensland. Just over half the land is used for grazing. South East Queensland is flood prone.
Үлкен қалалар
Аймақ – Брисбен қалалық аймағын және оны қоршаған бірнеше қалаларды байланыстыратын күрделі, аймақтық жаңа қосылыс.
The region is a complex, regional hybrid linking the Brisbane metropolitan area with several surrounding cities.
Әуежайлар
Брисбен әуежайы – аймаққа Калифорния, Азия, Океания және Таяу Шығысқа тікелей рейстер ұсынатын негізгі халықаралық қақпа. Голд-Кост әуежайы – екінші ірі қақпа, Жапония, Малайзия, Жаңа Зеландия, Сингапур және Индонезияға рейстер ұсынатын Австралияның ең қарқынды дамып келе жатқан әуежайларының бірі. Саншайн-Кост әуежайы – Сидней, Мельбурн және Аделаидаға рейстер ұсынатын әуежай, жазғы маусымда Жаңа Зеландияға халықаралық рейстер бар. Тувумба Уэллкамп әуежайы – елдегі жеке қаржыландырылған алғашқы ірі әуежай. Тувумба және айналасындағы Дарлинг Даунс аймағын қамтиды, сондай-ақ ірі халықаралық жүк тасымалы орталығына айналуды көздейді. Арчерфилд әуежайы – Брисбен қаласының оңтүстігінде орналасқан жалпы авиациялық әуежай. Редклифф әуежайы – Редклифф түбегінде, Брисбен қаласының орталығынан шамамен орналасқан жалпы авиациялық әуежай. RAAF базасы Амберли – Австралияның әуе күштерінің ең ірі операциялық базасы, Брисбен қаласының орталығынан оңтүстік-батысқа қарай орналасқан.
Brisbane Airport – The major international gateway to the region offering services direct to California, Asia, Oceania and the Middle East. Gold Coast Airport – The second major gateway is one of Australia's fastest growing airport offering services to Japan, Malaysia, New Zealand, Singapore and Indonesia. Sunshine Coast Airport – An airport offering services to Sydney, Melbourne and Adelaide, with international flights to New Zealand during the peak summer season. Toowoomba Wellcamp Airport – The first privately funded major airport in the country. Services the Toowoomba and surrounding Darling Downs region, with a view to becoming a major international freight hub. Archerfield Airport – a general aviation airport located approximately south of the Brisbane CBD. Redcliffe Airport – a general aviation airport located on the Redcliffe Peninsula approximately from the Brisbane CBD. RAAF Base Amberley – the largest operational base of the air force in Australia located in south western Ipswich approximately from the Brisbane CBD.
Өнеркәсіп
Өңір брокколи, пияз, қытай капустасы, тәтті жүгері және сельдерей сияқты бірнеше ауыл шаруашылығы өнімдерін экспорттайды. Локьер аңғарында маңызды көкөніс өнеркәсібі құрылған. Бұрын Оңтүстік-Шығыс Квинслендте ағаш кесу, кен өндіру және сүт шаруашылығымен қоса, түрлі ауыл шаруашылығы салалары гүлденген. Брисбеннің маңызды көлік және экспорт орталығы ретінде қызмет етуіне, Голд-Кост сияқты демалыс орындарының болуына және өнеркәсіп үшін жерге қолжетімділігіне байланысты туризм соңғы онжылдықтарда кәсіби қызметтер мен өндірістегі арнайы дағдылармен бірге өсті. Денсаулық сақтау және білім беру сияқты салалардағы жұмыс орындары көпшілік тұратын жерлерден қашықта орналасқан кезде көлік құралына тәуелділік артты. Брисбендегі жол көлігі көліктің басым түріне айналды. Аймақ халқының көп бөлігі қалалық жерлерде шоғырланған және жағалау бойында орналасқан. Брисбен, Голд-Кост және Саншайн-Кост – үш ірі халық орталығы, олар аймақ халқының 90 пайызын құрайды. 2020 жылдың маусым айына дейінгі кезеңде Ипсвич қаласы Квинслендтегі ең қарқынды өсіп келе жатқан жергілікті басқару аймағы болды.
The region exports a number of crop products including broccoli, onion, Chinese cabbage, sweet corn and celery. A sizeable vegetable industry is established in the Lockyer Valley. Timber cutting, mining and a range of agricultural pursuits including dairying were once prominent in South East Queensland. Tourism, in part due to Brisbane serving as major transport and export hub and destinations such as the Gold Coast and the availability of land for industry, has grown in recent decades together with specialised skills in professional services and manufacturing. Car dependency has a risen when the location of jobs in areas such as health and education are at distance from where the majority live. Road transport in Brisbane relies on the car as the dominant form of transport. The regional population is heavily urbanised and concentrated along the coast. The three largest population centres of Brisbane, Gold Coast and the Sunshine Coast account for 90 per cent of the region's population. In the year to June 2020, the City of Ipswich was the fastest growing local government area in Queensland.
Иммиграция және халық санының өсуі
Оңтүстік-Шығыс Квинсленд – Австралиядағы ең қарқынды өсіп келе жатқан аймақтардың бірі. Штаттың өсуіне негізінен оңтүстік штаттардан және шетелден көшіп келу себеп болып табылады. 2010 жылы Оңтүстік-Шығыс Квинслендтің халқы аптасына шамамен 1200 жаңа тұрғынға өсті. 1991 жылдан 2016 жылға дейін халық саны 1,9 миллионнан 3,3 миллионға дейін артты. 2031 жылға қарай Оңтүстік-Шығыс Квинслендте 4,4 миллион адам тұруы күтілуде. 2010 жылғы есеп аймақтың халқы 2051 жылға қарай 5,5 миллионға жетеді деген қорытындыға келді. Соңғы 20 жылдағы халық өсімі Квинслендтің қалған бөлігінен екі еседен астам болды. 1999-2019 жылдар аралығында штаттың халық өсімінің 80% -ден астамы Оңтүстік-Шығыс Квинсленд аймағында болды. 2021 жылы халық санының өсуі аймақтағы мектептер мен ауруханаларға үлкен жүктеме тудырды.
South East Queensland is one of the fastest growing regions in Australia. Growth in the state is fuelled principally by migration from the southern states and overseas. In 2010, South East Queensland's population grew by an average of about 1,200 new residents each week. Between 1991 and 2016 the population rose from 1.9 million residents to 3.3 million. South East Queensland is expected to be home to 4.4 million by 2031. A 2010 report concluded that the region will reach 5.5 million people by 2051. The population growth rate in SEQ was more than twice the rate of the rest of Queensland over the past 2 decades. More than 80% of population growth in the state between 1999 2019 occurred in SEQ. Population growth was putting pressure on schools and hospitals in the region in 2021.
Аймақтық жоспарлау
Оңтүстік-Шығыс Квинслендтің болашақ дамуы Квинсленд штатының үкіметі 2005 жылы жариялаған Оңтүстік-Шығыс Квинсленд аймақтық жоспарына тікелей байланысты. Аймақтық жоспар 2009–2031 жылдарды қамтиды және 200 шақырымдық қаланың пайда болуын болдырмау мақсатында жағалау бойындағы дамуды тежеуге, орнына батыс бағытында, әсіресе Спрингфилд және Бодесерт аймақтарында өсуді ынталандыруға бағытталған. Оңтүстік-Шығыс Квинслендтегі халықтың қарқынды өсуіне байланысты SEQ жоспары 2023 жылы қайта қарастырылды.
South East Queensland's future development will be heavily based on the South East Queensland Regional Plan, released by the Queensland state government in 2005. The regional plan covers the period from 2009–2031 and focuses on slowing development along the coast, in order to prevent creating a 200 km city, and instead aim for growth in the west, in particular around Springfield and Beaudesert. Shaping SEQ was reviewed in 2023 because of rapid population growth in South East Queensland.
Қоршаған орта
Қалалық жағалау орталықтарының батысында негізінен ауылдық жерлер орналасқан. Локьер аңғары – «Оңтүстік-Шығыс Квинслендтің салат тостағаны» деп аталатын маңызды ауыл шаруашылығы аймағы, ол Брисбеннен тысқары орналасқан. Дүниежүзілік мұра тізіміне енген жаңбырлы ормандардың көпшілігі аймақтың оңтүстік шекаралық қатарларында, «Сцендік жиек» деп аталатын аймақта орналасқан, мысалы Ламингтон ұлттық паркі және Мэйн-Рендж ұлттық паркі. Аймақ ішінде коала түрлері қауіпті жағдайда деп тіркелген. Оңтүстік-Шығыс Квинслендте коаланың тіршілік ортасының жойылуы, хламидиоз сияқты аурулар және үй жануарлары мен автокөліктерден туындаған өлім-жітімнің артуы оларды қорғауға қауіп төндіреді. Австралиялық Коала қоры бұл жануардың кен өндіру және жерді дамытудан қауіпте екенін айтады. Редленд қаласында соңғы жылдары саны күрт азайды. Мемлекеттік үкімет 2006 жылы «Коаланы сақтау жоспары» жобасын бастады. Жоспарға тазаланған жерлерді қалпына келтіру, үй итттерін бақылауда ұстау және коала туралы ақпараттық табельдер орнату кірді. Климаттық өзгерістер жөніндегі үкіметаралық комиссияның мәліметтері бойынша, SEQ – Австралияда климаттық өзгеріске ең осал аймақтардың бірі. Оңтүстік-Шығыс Квинслендте өрт құмырсқаларының таралуы байқалуда. 2022 жылы Брисбен, Моретон шығанағы және Сцендік жиек маңындағы 60 жаңа елді мекен ұлттық өрт құмырсқаларын жою бағдарламасының аясында биологиялық қауіпсіздік аймағына қосылды.
Predominantly rural landscapes lie to the west of the urbanised coastal centres. The Lockyer Valley, a major agricultural area referred to as "South East Queensland's Salad Bowl", lies outside Brisbane. Many World Heritage listed rainforests are located along the region's southern border ranges, an area known as the Scenic Rim, such as Lamington National Park and Main Range National Park. Within the region, the koala is listed as vulnerable. In South East Queensland the koala is threatened by habitat loss, disease such as chlamydiosis and increased mortality due to domestic animals and motor vehicles. The Australian Koala Foundation says the animal is threatened by mining and land development. Numbers in Redland City have seen a dramatic decline in recent years. The state government launched the Koala Conservation Plan in 2006. The plan involved the rehabilitation of cleared areas, domestic dogs containment and koala signage. According to the Intergovernmental Panel on Climate Change SEQ is one of Australia's regions most vulnerable to climate change. A fire ant outbreak is underway in South East Queensland. In 2022, 60 new suburbs around Brisbane, Moreton Bay, and the Scenic Rim were added to the biosecurity zone as part of a national fire ant eradication program.