Кіріспе

Австралиялық спортшы Джон Уорралл (20 маусым 1861 – 17 қараша 1937) – австралиялық футболшы, VFA лигасындағы «Фицрой» футбол клубында ойнаған және Тесттік крикетші. Ол екі спорт түрінде де белгілі жаттықтырушы және журналист болған. Кішкентай, мығым денелі, кең иықты, қызғылт беті мен терең қоңыр көздері бар Уорралл – 19 ғасырдағы Австралияның ең талантты спортшыларының бірі. Ол көптеген жылдар бойы австралиялық футбол және крикеттің жоғары деңгейінде ойнады. Ойнауын тоқтатқаннан кейін екі спорт түрінің де жаттықтырушысы болды және австралиялық футбол жаттықтырушылығының «әкесі» деп есептеледі. Уорралл спорт журналистикасында ұзақ қызмет етті және 1937 жылы қайтыс болғанға дейін баспасөз орталығының өте құрметті мүшесі болды. Ол дау-жанжалға бейім еді, ал оның тікелей мінезі өмірі бойы көптеген спорттық пікір қақтығыстарына себеп болды.

Ерте өмір

Викториялық алтын кендерінде, Тимор мен Мэриборо арасындағы Чайнаманс Флэтте туған Уорралл, ирланд туған ата-анасы Джозеф пен Энннің жетінші баласы болды. Ол Мэрибородағы мемлекеттік мектепке барып, жиырма жасында Балларатқа көшті. Сол жерде ол ағылшын командасына қарсы крикет ойнағанда көзге түсіп, 1883 жылы Виктория құрамасына шақырылды. Оңтүстік Балларат футбол клубына қосылғаннан кейін Уорралл өте жақсы мүмкіндіктерді көрсетті және 1884 жылы Мельбурнға көшіп, жаңа құрылған Фицрой клубында ойнауға көндірілді. Осы кезде Фицрой Виктория футбол қауымдастығына (VFA) қабылдануға қол жеткізді. Уорралл Фицройдың күшті командаға айналуына зор үлес қосты. Жазда ол Фицрой крикет клубында ойнады. 1884 жылдың 27 қыркүйегінде, сенбі күні Уорралл Альберт Паркте крикет матчында ойнап жатқанда, Фицрой футбол клубы ойыншы жетіспегендіктен, Уорраллды 1884 жылғы Фицройдың соңғы матчында (Уорралдың сол клубтағы алғашқы маусымы) Оңтүстік Мельбурнға қарсы матчта олардың құрамында ойнауға сұрады. Уорралл Фицрой үшін "ақ фланель" киіп, матчтың барлық уақытын ойнады! Фицройға көшу Уорралдың екі спорттағы мүмкіндіктерін едәуір жақсартты. Ол 1884-1885 жылдар маусымында өзінің алғашқы Ashes сынақ матчын ойнады, ол ойын үшін ұсынылған төлем туралы қаржылық дауға түскен ойыншыны алмастыру үшін соңғы сәтте құрамаға шақырылды. Осы кезде Уорралл орташа деңгейдегі соққышы, орташа жылдамдықпен доп беретін ойыншы болды. Ол тест командасының тұрақты құрамына іліге алмады және Виктория құрамасына әрқашан да ілікпейтін.

Чемпион футболшы және Тест матчтағы табысы

Уорралдың футбол ойыны крикеттен гөрі тұрақтырақ болды. Команданың капитаны болған Уорралл ровер ретінде ойнады. Ол шебер, батыл, екі аяғымен де соққы бере алатын және бойына қарағанда өте жақсы жоғарыдан ұстауға ие болды. Виктория құрамасына үнемі шақырылатын, ол Викторияны екі спорт түрінде де өкілдік еткен санаулы адамдардың бірі. Келесі қыста футбол тоқтатылды, себебі ол Австралия крикет құрамасымен Англияға сапарға шықты. Көптеген командаластарымен бірге Уорралл ылғалды ағылшын жазында күресіп, өзінің беделін арттыра алмады. Мельбурнға оралғаннан кейін, 1890 жылы ол "The Argus" газетінің "Жыл ойыншысы" атанды және сол жылдары Фитцройдың маңызды ойыншысы болды. 1892 жылы жарақат алғаннан кейін футболдан зейнеткерлікке шықты, бұл оған жазғы ойынға назар аударуға мүмкіндік берді. Келесі жылы ол Фитцройде Агнес Маккалумға үйленді. Ол Карлтон крикет клубына өтті және 1896 жылы Университетпен өткен матчта "Blues" үшін 417 ұпай соғып, Австралия рекордын жасады. Ол өзінің стилін өзгертіп, жиі бастапқы құрамда шығатын, бірақ енді доп тастамайтын, агрессивті ойыншыға айналды. Сонымен қатар, ол алаңдағы шабытты көшбасшы болды және оның көшбасшылық қасиеттері Виктория құрамасының 16 рет капитаны болуымен мойындалды. Штат үшін өткізген бірнеше маңызды ойындар оны жоғары жетістіктерге үміттендірді. Оның талантының кеш гүлденуі 1899 жылы Англияға жасалған турға іріктелуімен аяқталды, ол кезде ол 38 жасқа толды. Аңызға айналған Виктор Трумпермен бірге барлық бес тест матчында бастапқы құрамда ойнаған Уорралл Хединглидегі тест матчында 76 ұпай соғып, Австралияның жеңісіне жол ашты. Алайда, оның шамадан тыс жасы осының оның соңғы тест сериясы болғанын білдірді, бірақ ол 1902 жылға дейін Виктория құрамасында ойнады, ол кезде ол 40 жасқа толды. 140 бірінші сыныптық матчта ол 20.99 орташа ұпаймен 4660 ұпай жинады, 23.10 орташа ұпаймен 105 қақпа алды, 101 рет допты ұстады және жеті жүздік соқты.

Бірінші көлігі

Карлтон, 1870 және 1880 жылдардағы элиталық австралиялық футболдың алғашқы жылдарындағы қуатты клубтардың бірі, 1892 жылы құлдырауға ұшырады. Ойыншылардың қанағатсыздығы мен ішкі келіспеушіліктердің салдарынан негізгі ойыншылардың көп бөлігі, негізінен Фицрой мен Коллингвуд клубтарына көшті. Бұл 1894 жылы «ағаш қасыққа» (соңғы орын) ие болумен аяқталды, ал клуб 1895 жылдан 1901 жылға дейін VFL-де (1897 жылы құрылған) тұрақты түрде соңғы екінші орынды алды, Сент-Килдамен бірге жарыс басталғанда қиын жағдайға түсті. 1902 жылы Карлтон крикет клубының хатшысы Уорралл футбол клубының да сол лауазымына тағайындалды. Осыған дейін австралиялық футболшылардың дайындығы жартылай кәсіби спорт ретінде ұйымдастырылған ойынның деңгейіне сәйкес, жүйесіз жүргізілді, ресми төлемдерге тыйым салынған, бірақ жасырын түрде төленген. Уорралл дереу жаттығуларды жүргізуге, ойыншыларға нұсқау беруге, тактикалық жоспарларды жасауға және таланттарды іздеуге кірісті, бұл бүгінгі таңда танылған клубтық жаттықтырушы рөлін қалыптастырды. Бірнеше жыл бойы ол жиі клубтың «менеджері» немесе «хатшысы» деп аталды, бірақ «жаттықтырушы» термині кеңінен қолданысқа енгенше. Карлтонның жылдам жақсаруы және билікке қайта оралуы басқа VFL клубтарын жаттықтырушы тағайындауға ынталандырды, ал олар Уорраллды үлгі етіп алды. «Сияқтар» жылдам өркендеп, 1903, 1904 және 1905 жылдары финалға шықты, бірақ жеңіске жете алмады. Уорралдың бұрынғы клубы Фицрой осы кездегі бәсекелестіктің стандарт белгісі болды және 1904 жылғы Ұлы финалда жеңіске жеткеннен кейін 1905 жылы Карлтонды финалдан шығарды. Уорралл жетістікке жету үшін дұрыс құрамды табуға тырысып, ойыншыларды үнемі ауыстырып отырды. Ақырында ол ұзын пас беруді ұнататын, ойынды жабық түрде жүргізіп, топтар құрастырып, физикалық күшін пайдаланатын үлкен, мықты команда құрды. Уорралл үшін физикалық дайындық маңызды болды: ол өз командасы қарсыластарынан жақсы жаттығуын қадағалады. Соңғы ақырда, 1906 жылы Карлтон Фицройды Ұлы финалда рекордтық 49 ұпаймен жеңді, бұл рекордтық көрсеткіш болды, ал футбол әлемін бағындырған жас команда 1887 жылдан бері клубтың алғашқы премьер-лигасын жеңіп алды. Бұл жетістік 1907 және 1908 жылдары келесі екі премьер-лига жеңісімен жалғасты, VFL тарихында клубтың алғашқы үштік жеңісі. 1908 жылғы көрсеткіш Уорралдың жаттықтырушылық мансабының шыңы болды: «Сияқтар» сол жылы тек бір ойында жеңілді (өтте лайлы жерде және Эссендонға қарсы жаңбыр астында 13 ұпаймен), бұл VFL/AFL тарихында теңестірілген, бірақ ешқашан жеңілмеген рекорд, ал команданың 19-1 есебі VFL/AFL маусымындағы ең жақсы көрсеткіш болып қала берді (2000 жылға дейін теңестірілді). Алайда, ойыншылар аптасына 30 шиллинг (3 доллар) ғана алатын, бірақ кәсіби деңгейде жаттығатындықтан, керісінше, шиеленіс туды. Ойыншылардың қанағатсыздығын арттырған нәрсе – Карлтонның кірісі Уорралл тағайындалғаннан бері екі есеге өскеніне байланысты ойынға түскен ақшаның көбеюі болды. Уорралдың кейде адамдармен қарым-қатынастағы тікелей көзқарасы және алкогольге қатысты қатаң ұстанымы жағдайды одан әрі ушықтырды. 1909 жылдың басында Карлтон ойыншылары ақша мен Уорралдың тәртіптік талаптарына наразылық білдірді, жеті ойыншы Университет командасына қарсы алғашқы турда алаңға шығудан бас тартты – бұл команданың екінші VFL маусымындағы барлық ойыншылары әуесқойлар болған. Басқаша айтқанда, бес негізгі ойыншысының қатыспауына қарамастан, Университет Карлтонды таңғажайып жеңіспен 15 ұпаймен ұтып, Карлтонды матчтың бірінші жартысында гол соғудан тоқтатты. Бұл мәселе бірнеше апта бойы жалғасты, шағын топ ойыншылар Уорралл отставкаға кеткенше күтіп, кетіп қалумен қорқытты, ол 29 шілдеде отставкаға кетті. Ол хатшы лауазымын сақтап қалды, бірақ маусым соңында, үйлесімсіздік әлі де шешілмегендіктен, осы лауазымнан да кетті. Бұрынғы жаттықтырушыны қолдаған бірнеше ойыншылар Принс Парктен ымырасыздықпен кетіп қалды. VFL төрешілерінің жаттықтырушысы болғаннан кейін, 1911 жылы Уорралл Эссендонға шақырылды. Мұнда ол талантты, бірақ бұрын нашар өнер көрсеткен команданы өзінің алғашқы маусымында премьер-лигаға жеткізді; және 1912 жылы ол жарақаты бар Эссендон командасын 1912 жылғы Ұлы финалдағы фавориттер Оңтүстік Мельбурнды жеңіске жеткізді. Бес толық маусым бойы Уорралл бес премьер-лига командасын жаттықтырды. Бірақ Эссендон одан кейін тез құлдырады және 1916-1917 жылдары Бірінші дүниежүзілік соғысқа байланысты үзіліске түсті. Ойнауды қайта бастағаннан кейін, оның жетістігі жақсармады, 1918-1920 жылдар аралығында 46 ойынның тек он бесінде ғана жеңіске жетті, бұл Уорралдың зейнеткерлікке шығуына себеп болды. Команда 1918 жылы соңғы орын алғандықтан, Уорралл премьер-лига жеңімпазы мен соңғы орын алған команданы жаттықтырған алғашқы адам болды. 1922 жылы ол өзінің бұрынғы командасы Фицройда Вик Белчердің көмекшісі ретінде қысқа ғана уақытқа қайта оралды, ол Коллингвудтан жеңіске жетті.

Журналистика және басқа да жетістіктер

Уорралл 1905 жылы Австралия футбол кеңесін (АФК) құрудың бастамашысы болды. Австралия футболының бас ұйымы ретінде құрылған бұл кеңес бастапқыда ойын ережелерін қабылдап, 1908 жылы Австралия штаттары мен Жаңа Зеландия арасындағы алғашқы штаттартаралық фестивальді ұйымдастырды. Уорралл Виктория штатынан сайланған делегаттардың бірі болды. 1909 жылы Виктория крикет қауымдастығы (ВКА) Уорралды штаттың жас командасының бапкері етіп тағайындады. Бұл команда аудандық деңгейде өнер танытып, жас дағдыларды дамытуға бағытталған еді. Крикеттен зейнеткерлікке шыққаннан кейін «Сидней төрешісі» газетінде журналистік қызметін бастаған Уорралл, 1916 жылы «Эссендонның» VFL-ден үзіліске кеткен кезде баспасөз саласындағы қызметін кеңейтті. Ол «The Australasian» газетіне қатысып, спорт туралы мақалалар жазды. Джон Ричи Австралиялық биографиялық сөздікте оның жазу стилін былай сипаттады: «Жыйырма жылдан астам уақыт бойы оның мақалалары салмақты сөйлемдермен және бай лексикамен ерекшеленді. Оның жазуындағы партиялық көзқарасқа қарамастан, тікелей стильде жазылған мәтіндері салыстырулармен, естеліктермен және болжамдармен толығып, оқиғаға қызығушылық тудыратын әсер берді». 1930 жылдары ол баспасөз орталығындағы ең тәжірибелі журналист болды, ал «Бодилайн» терминін (1932-1933 жылдардағы Австралияға жасаған Англия құрамасының боулинг тактикасын сипаттау үшін қолданылған) Уорралл ойлап тапқан деседі көптеген адам. Ол 1937-1938 жылдардағы крикет маусымының басында Мельбурн қаласының Ферфилд ауданында қайтыс болды. Оның құрметіне, оның көптеген спорттық жеңістеріне куә болған MCG стадионындағы тулар Шеффилд Шилд матчы кезінде жартылай төмен түсірілді. Оның Хайдельбергтегі жерлеу рәсіміне бұрынғы футболшылар, крикетшілер, журналистер мен әкімшілердің көпшілігі жиналды. 1996 жылы Уорраллдың Австралия футболына қосқан зерек үлесі мойындалып, ол Австралия футбол Даңқы залына ойыншы ретінде енгізілді.

Даулар

1892 жылы Фицрой крикет клубымен дауға байланысып, ол Карлтон клубында ойнауға кетті. 1902 жылы Англияға гастрольдегі екі австралиялық ойыншының күмәнді доп тастау техникасы туралы мақала жазды; жауап ретінде VCA Ворраллды маусым қалған бөлігінде Виктория үшін ойнаудан шеттетуге ұйғарды. 1904 жылғы маусымға дайындық кезеңінде Карлтон футбол клубының қаржысындағы тәртіпсіздіктер анықталғаннан кейін Ворралл Карлтонның бас жаттықтырушысы лауазымынан алынды. Тергеуден кейін Ворралл қандай да бір құқық бұзушылықта кінәлі емес деп танылды және лауазымына қайта орналастырылды. 1909 жылы Карлтон ойыншыларының жаттығу жағдайлары мен еңбекақысына наразылық білдіруі оның Карлтонның бас жаттықтырушысы лауазымынан кетуіне себеп болды.