Кіріспе
Американдық бизнесмен (1835-1872) Джеймс Фиск-кіші (1835 жылдың 1 сәуірінен 1872 жылдың 7 қаңтарына дейін), "Биг Джим", "Диамант Джим" және "Юбилей Джим" деп аталатын американдық қор брокері және корпоративтік атқарушы, ол "Gilded Age" "қарақшы барондарының" бірі деп аталады. Фиск Нью-Йорк пен Эри темір жолының жұмысшы сыныбының құрметін алғанмен, ол 1869 жылы Қара жұма күніне қатысқан рөлі үшін көп жаман атақ алды, онда ол және оның серіктесі Джей Гулд Нью-Йорктегі алтын нарығын қоршауға арналған схемада Президенттің жақсы атын пайдалану үшін күдіксіз Президент Улисс С. Грантпен достыққа түсті. 1872 жылы 7 қаңтарда Фиск Нью-Йоркте өзінің бизнес-әрекеттеріне байланысты өлтірілді.
James Fisk Jr. (April 1, 1835 – January 7, 1872), known variously as "Big Jim", "Diamond Jim", and "Jubilee Jim" – was an American stockbroker and corporate executive who has been referred to as one of the "robber barons" of the Gilded Age. Though Fisk was admired by the working class of New York and the Erie Railroad, he achieved much ill fame for his role in Black Friday in 1869, where he and his partner Jay Gould befriended the unsuspecting President Ulysses S. Grant in an attempt to use the President's good name in a scheme to corner the gold market in New York City. On January 7, 1872, Fisk was assassinated in New York City, in relation to his business dealings.
Ерте өмір
Фиск 1835 жылы Беннингтон округінің Вермонт штатының Поунал ауылында дүниеге келген. Мектепте қысқа уақыт оқығаннан кейін, ол 1850 жылы қашып кетіп, Ван Амбергтің Мамонт циркіне қосылды. Кейін ол қонақ үйде официант болып жұмыс істеді, ақырында әкесі саудагер болғандықтан, оның бизнесімен айналысты.
Іскерлік іспен айналысу
Фиск циркте алған білімін сауда-саттыққа қолдана отырып, әкесі бизнесін кеңейтті. Кейін ол Бостонның құрғақ тауарлар фирмасы Джордан Марш-тың сатушысы болды. Саудагер ретінде сәтсіз аяқтаған ол 1861 жылы Вашингтонға үкіметке мата сату үшін жіберілді. Азамат соғысы кезінде әскер келісімшарттарымен және жау шекарасынан мақта контрабандасымен айналысқан, бұл ісінде ол әкесінің көмегін алды. Ол байлықты жинады, бірақ көп ұзамай ол оны жолақыға салады. Соғыс соңында ол Петербург қоршауының аяқталғанын біліп, байлық құрды, бұл Конфедерацияның жеңілісіне кепілдік берді және жаңалық келгенге дейін мүмкіндігінше көп Конфедерация облигацияларын қысқарып, жылдам қайыққа Лондонға агент жіберді.
Қаржылық банкир
1864 жылы Фиск Нью-Йоркте қор брокері болды және темір жол тонаушы барон Дэниел Дрю сатып алушы ретінде жұмысқа орналасты. Ол Дрюға Эри теміржолын басқару үшін Корнелиус Вандербильтке қарсы Эри соғысында көмектесті. Бұл Фиск пен Джей Гулдтың Эри дирекциясының мүшелері болуына әкелді, ал кейін жақсы жоспарланған рейд Фиск пен Гулдтың теміржолды бақылауына әкелді. Гулдпен қарым-қатынас Фиск қайтыс болғанға дейін жалғасты. Фиск пен Гулд қаржы пираттығын шектен тыс деңгейге жеткізді: олардың бағдарламасына Нью-Йорк саясаткері Босс Твидпен ашық одақ, заң шығарушы органдарды көтерме саудада пара беру және судьяларды сатып алу кірді. Олардың алтын нарығын иеленуге тырысуы 1869 жылы 24 қыркүйекте болған қара жұма күніне ұласты. Көптеген инвесторлар құрып кеткенмен, Фиск пен Гулд жазадан да, елеулі қаржылық зияннан да құтылды.
Жеке өмір
Фиск Люси Мурға 1854 жылы үйленді, ол 19 жаста, ал ол 15 жаста еді. Люси жетім бала еді, оны Спрингфилдте (Массачусетс штаты) тұратын ағасы тәрбиелеген. Ол Фисктің некеден тыс көптеген қатынастарына төзімділік танытты, мүмкін ол Бостондағы өзінің сүйіктісі Фанни Харродпен бірге өмір сүруден бақытты болғандықтан. Дегенмен олар жақын болып қалды, Фиск онымен бірнеше апта сайын кездесіп, жазды және демалысты мүмкіндігінше бірге өткізді. Нью-Йоркте Фиск Джози Мэнсфилдпен қарым-қатынаста болды. Кейбіреулер Мэнсфилдті Викториялық әйелдердің сұлулық стандарттарына сәйкес нәзік сұлу деп санайды. Фиск Мансфилдті Эри темір жолының батыс 23-ші көшесіндегі штаб-пәтерінен бірнеше есікті төмен орналасқан пәтерде орналастырды және штаб-пәтердің артқы есіктерін және оның пәтер ғимаратын байланыстыратын жабық жол салдырды. Фиск пен Мэнсфилдтің қарым-қатынасы Нью-Йорк қоғамын дүр сілкіндірді. Мансфилд ақырында Фисктің іскер серіктесі Эдвард Стайлз Стоуксқа (1840-1901) ғашық болды, ол өзінің жақсы көрінісімен танымал болды. Стоукс әйелі мен отбасын тастап кетті, ал Мэнсфилд Фиске.
Өлім
Менсфилд пен Стоукс ақша үшін Фискке Фисктің заңсыз әрекеттерін дәлелдейтін Менсфилдке Фиск жазған хаттарды жариялаумен қорқытып, Фискке шантаж жасауға тырысты. Құқықтық және қоғамдық қатынастар күресінен кейін, Фиск Мэнсфилдке ештеңе төлеуден бас тартты. Өсе түсіп, банкроттықпен флирт жасады, 1872 жылы 6 қаңтарда Нью-Йорктегі Гранд-Сентрал қонақ үйінде Стокс Фиске қарсы шығып, қолына және ішке екі рет атып өлтірді. 36 жастағы жас жігіт Фиск келесі күні таңертең, Стоксты өлтіруші деп танығаннан кейін, іш жарақаттан қайтыс болды. Стокс өзін-өзі қорғау деп мойындады, ол өте қарама-қайшы жағдайларды пайдаланды. Ол қылмысты жасаған кезде эмоциялық күйзелістен зардап шеккенін мәлімдеді. Фисктің өлімін оның өлімге әкелетін жарақатын емдеген дәрігерлер медициналық абайсыздық деп айыптады. Кейіннен Стоукс Фискті өлтіргені үшін үш рет сотталды. Бірінші сатыдағы адам өлтіру қылмысы бойынша айып тағылғанда, алқасы екіге бөлінген, ал қазылар алқасының мүшелері параға түскен деген хабарлар тарады. Екінші сот оны бірінші дәрежелі кісі өлтіруге кінәлі деп тапты және өлім жазасына кесілді, ал үкім апелляциялық шағымда өзгертілді. Үшінші сотқа қатысқанда, Стокс адам өлтіргені үшін айыпты деп танылып, Синг-Синг түрмесінде алты жылға сотталған. Фисктің денесі өзінің меншігіндегі "Гранд Опера" театрында көпшілік назарына ұсынылды. Оларға 20 мыңдай адам келіп, құттықтау айтты. Ал көшеде кіруге үміттенгендер саны бес есе көп болды. Фисктің Мэнсфилдке жазған 39 хаты оның өлімінен бір апта өткен соң "Нью-Йорк геральд" газетінде жарияланды. Бұл хаттар еркек пен оның сүйікті әйелінің арасындағы әдеттегі қарым-қатынас еді.
Танымал мәдениетте
Фисктің өмірі Эдвард Арнольдтың Фиск ролімен "Нью-Йорк тосты" (1937) биофильміне кеңінен көркемделген. Колт Хаус Револьвері коллекционерлер арасында Джим Фиск моделі немесе Джим Фиск тапаншасы ретінде белгілі, өйткені оны Эдвард Стайлз Стоукс (Нед Стоукс) өзінің өлтіруінде қолданған. Оның өлтірілуін қоршап тұрған жағдайлар 1953 жылы 29 маусымда "Жеймс Фиск полковнигінің шатастырған өмірі мен кенеттен өлімі" атты эпизодта CBS радиосының "Қылмыстық классика" бағдарламасында драматизацияланды.