Кіріспе

1971 жылғы британдық фильм, режиссері Рой Уорд Бейкер

"Доктор Джекилл және Хайд әпке" – Роберт Луис Стивенсонның 1886 жылғы "Доктор Джекилл және мистер Хайдтың ерекше жағдайы" повесі негізінде Рой Уорд Бейкердің режиссерлік еткен 1971 жылғы британдық қорқыныш фильмі. Фильмді британдық Hammer Film Productions студиясы түсірді және бұл студияның "Ұсақ қаз" және "Доктор Джекилдің екі жағы" фильмдерінен кейін осы оқиғаның үшінші бейімделуі болды. Фильмнің ерекшелігі – Джекилдің әйел Хайдқа айналуын көрсетуі, сонымен қатар тарихи Джек-Жарқау және Берк пен Хэр істерінің сюжеттік элементтерін де қамтиды. Басты рөлдерді фильм жұлдыздары Ральф Бейтс және Мартин Бесвик ойнады.

Сюжет

Доктор Генри Джекилл өмірін барлық белгілі ауруларды емдеуге арнады; алайда, оның әуесқой досы профессор Робертсон Джекиллдің тәжірибелерінің толыққанды ашылуына көп уақыт кететінін, ал ол ештеңеге қол жеткізбейтін уақытта қайтыс болатынын айтады. Осы сөздің әсерінен Джекилл оқуын тоқтатты және өмірлік эликсирді іздеуге ерекше ден қоя бастады. Ол Бёрк пен Хейрден алынған жаңадан өлген денелерден алынған әйелдер гормондарын пайдаланды, себебі әйелдердің өмірі әдетте еркектерден ұзақ болып, күшті жүйелері бар деп есептеді. Джекиллдің үстіндегі пәтерде бір отбасы тұрады: қарт ана, оның қызы Сьюзан Спенсер және Сьюзанның ағасы Говард. Сьюзан Джекиллге қызығушылық танытады, ол да оған жақсы көреді, бірақ ол жұмысына тым берілгендіктен, жақындасуға батыл болмайды. Әйелдер гормондарын сарысуға қосып ішкеннен кейін Джекиллдің жынысы өзгере бастайды. Сьюзан осы құпия әйелдің пайда болуынан қызғанышқа толады, бірақ Джекиллмен бетпе-бет келгенде, оның әйелдік alter ego-сының кенеттен пайда болуын түсіндіру үшін, оны миссис Эдвина Хайд деп атайды, ол жесір қарындасы екенін және онымен бірге тұруға келгенін айтады. Говардтың Гейд ханымға деген құштарлығы оянады. Джекилл сарысуының әсерін сақтау үшін әйелдер гормондарының үнемі жеткізілуін қажет ететінін, демек, жас қыздарды өлтіруге тура келетінін біледі. Бёрк пен Хейр оның қажеттіліктерін қамтамасыз етеді, бірақ олардың қылмыстық әрекеттері ашыққа шығады. Бёрк наразылық білдірген халық тарапынан өлтіріледі, ал Хейр әкпен соқыр болады. Дәрігер мәселені өз қолына алып, Жезқазғыш Джекке тағайындалған кісі өлтірулерді жасайды. Джекилл бұны жек көреді, бірақ миссис Хайд өлтіруден ләззат алады, тіпті профессор Робертсонды сұраққа алып, оны өлтіру туралы сұрағанда әуесқойлықпен өлтіреді. Миссис Хайдтың күші арта түскен сайын, екі тұлға үстемдік үшін күресе бастайды. Джекилл Сьюзанды операға шақырады; алайда, сыртқа шығуға дайындалғанда, ол өз киімдерінің орнына Гейд ханымның көйлегін шкафтан алып, өзгеру үшін сарысуды ішудің қажеті жоқ екенін түсінеді. Сьюзанның Жеккилл оны операға алып бармағанына қатты ренжіп, жалғыз баруға шешім қабылдайды. Алайда, миссис Хайд Джекиллдің денесін толық бақылауға алу үшін таза, күнәсіз Сьюзанның қанының қажет екенін шешеді. Ол Сьюзанды қараңғы көшелерде қуалайды, бірақ Джекиллдің еркі Миссис Хайдтың Сьюзанды өлтіру әрекетін тоқтатуға мүміндік береді. Ол өзінің жағдайын тұрақтандырудың жолын табу үшін соңғы кісі өлтіруді жасайды, бірақ полиция Хейрдің түсініктемесінен кейін Джекиллдің өліктердегі бұрынғы тәжірибелері мен Жезқазғыш Джек кісі өлтірулерінің ұқсастығын байқайды. Джекилл ғимараттың сыртына көтеріліп қашуға тырысқанда, ол миссис Хайдқа айналып, жерге құлайды – еркек және әйелдің бірігуі ретінде қайтыс болады.

Сыни қабылдау

Time Out фильмін "қатты әсер ететін көңіл көтеру" және "ескі тақырыпты жаңаша өңдеудің тамаша сәтті әрекеті" деп атады. DVD Drive In-нен Джордж Р. Рейс фильмге жағымды баға беріп, "Осы дәуірдегі көптеген режиссерлер үшін мұндай гендерлік ауытқу тақырыбы максималды пайдалану тактикасын қажет ететін, бірақ Hammer студиясы үшін бұл жағдай емес. Клеменстің сценарийі өзін тым маңызды санамайды, бірақ Стивенсонның басты кейіпкері туралы аңыздарды Жек Жаратушы және қабір қазушылар Берк пен Харэмен дұрыс үйлестіреді". Рейс фильмдегі актерлік шеберлікті және Бейкердің режиссерлік жұмысын жоғары бағалады. Variety журналы фильмді "керемет қиялға толы" деп сипаттап, былай деп жазды: "Режиссер Рой Уорд Бейкер жақсы қарқынды ұстады, жақсы шиеленіс жасады және бәрін шынайы көрсетті. Ол қорқынышты жағдайларды және қылмыстарды әдемі әзіл-қалжыңмен толықтырды. Бейтс пен Бесвик, күшті және тартымды тұлғалар, бір-біріне ұқсас келіп, көріністердің ауысуын толық сенімді етеді". Starburst журналынан Джон Хиггинс фильмге 8/10 жұлдыз берді, Бесвиктің ойынын және сценарийді мақтады.

Үй медиасы

Фильм алғаш рет 2001 жылы Anchor Bay компаниясы АҚШ-та «The Hammer Collection» жинағының бір бөлігі ретінде DVD форматында шықты, содан бері ол басқа елдерде де DVD форматында жарық көрді. Фильм 2018 жылы Blu-ray форматында шықты.