Кіріспе

Фатехабад ауданы – Үндістанның Харьяна штатының жиырма екі ауданының бірі. Фатехабадты Фируз Шах Туғлак құрған. Фатехабад ауданы 1997 жылдың 15 шілдесінде Хисар ауданынан бөлініп шықты.

Этимология

Фатехабад Фатех ханның құрметіне аталған, ол 1351-1388 жылдар аралығында Дели сұлтандығын билеген Туглак әулетінен шыққан мұсылман билеушісі Фируз Шах Туглақтың ұлы.

Тарих

Индоевропалық тілде сөйлейтін индуист санатани халқы алғаш рет Сарасвати және Драшдавати өзендерінің жағалауында қоныстанды, содан кейін Хиссар мен Фатехабадтың кеңірек аймағын қамтуға дейін кеңейді. Бұл аймақ Пандавалар патшалығы мен олардың мұрагерлерінің құрамында болуы мүмкін. Панини аймақтағы бірнеше қалаларды атап көрсетеді, оның ішінде Аисукари, Таушаяна және Рори, олар тиісінше Хиссар, Тохана және Роримен сәйкестендірілген. Пураналарға сәйкес, Фатехабад ауданы Нанда империясының бір бөлігі болып қала берді және Фатехабадтың нақты аты Дханагарх болды. Қаланың атын Нанада империясының патшасы болған Дхана Нанда берген. Оның аумағы Паталипутрадан солтүстіктегі Беас өзеніне дейін созылған. Сонымен қатар, Хиссар мен Фатехабадта Ашоканың бағаналарының табылуы осы аймақтың Маурья империясының бір бөлігі болып қала бергенін көрсетеді. Агроха аймағының халқы Индо-грек патшалығына қарсы соғыста Чандра Гупта Маурьяға көмектескен. Маурьялар мен Шунгалардың құлауынан кейін Агралар Яудхейялармен бірге өздерінің тәуелсіздігін жариялады. Агралар Барвала мен Агроханы қамтитын аймаққа қоныс аударды, онда олар монеталар шығарды. Ақша құймалары мен терракоталардың табылуы бұл аймақтың Кушан империясының бір бөлігі болғанын дәлелдейді. Анант Садашив Алтекардың айтуынша, Яудхейлер біздің заманымыздың 2-ші ғасырының соңында өздерінің отанын азат етуге және Кушандарды қууға сәттілікке жетіп, тәуелсіздікке екінші рет қол жеткізді. Бұл Агроха үйіндісінде табылған теңіз теңіздерімен расталады. 11-шы ғасырдың басында Ғазнавилер бұл аймаққа басып кірді. Сұлтан Масуд Агрохаға қарай жорықтар ұйымдастырды. Шохандар бұл аймақты моңғолдардың шабуылынан қорғау үшін арнайы шаралар қолданған сияқты. Агроха аймағы Тарайн шайқасының екіншісінде (1192) Притвирадж Чуахан III жеңілгеннен кейін Гуридтердің билігіне өтті. Тарайн шайқасынан кейін сұлтан Шихабуддин Мұхаммед Гури өзінің генералдарының бірін үнділік жорықтарға орналастырды. Бірақ, мағыналы бақылау орнатылмаған көрінеді. Бұл мүмкіндікті пайдаланып, Томар/Танвар раджпуттарының бір тармағы болып табылатын Джаттар кланы Фатехабад аймағында, соның ішінде Агрохада өз билігін кеңінен кеңейтті. Фируз (1351-88) осы аймақтарды танымал етті. Билеуші трактатқа (Хиссар) ерекше қызығушылық танытты. Ол Фатхабад пен Хиссар қалаларын құрды және екі каналды қайта салды; бірі Фуладтағы Гхаггардан басталып, Жоя өзенінің бағытымен Фатхабад қаласына дейін созылды. Фируз қайтыс болғаннан кейін (1388), хаос пен алауыздық барлық жерде тарады. 1398 жылы Тимурдың шабуылынан кейін жағдай одан әрі нашарлады. Тимур өзінің шабуылы кезінде Фатехабадқа шабуыл жасады, ол тұрғындарынан қарсылықсыз басып алынды. Соңында ол Тоханаға жетті, бірақ аймақта тұрақты билік орната алмады. Осы жерлерді тонап, Саманаға кетіп қалды. Фатехабад аймағы моғолдар Бабар мен Хумаюнның бақылауына түсті. Фатхабадта "Хумаюн" мешіті деп аталатын кішкентай мешіт бар. Аңыз бойынша, мешіттің құрылуына себеп - Шершах Суриден жеңілгеннен кейін Хумаюнның Фатехабадтан өткені. Фатхабад Ақбардың тұсында маңызды махалдардың бірі болды. 1760 жылға қарай бұл аймақтар солтүстік-шығыстағы мықты сикхтер, солтүстік-батыстағы баттилер және оңтүстіктегі мұсылман басшылары арасындағы үшбұрышты жекпе-жекке айналды. Алайда олардың ешқайсысы бұл аймақты тұрақты ұстай алмады, тек Фатхабад парғанасының иелері болған Бхаттилер ғана. 1774 жылы Патиаланың Махаражасы Амар Сингх өзінің атақты министрі Деван Нанумалмен бірге Фатехабадтың жанындағы Бигхар бекінісін қоршауға алды, ол көп ұзамай құлады. Содан кейін Раджа Фатхабад пен Сырсаны басып алды және Бхаттилердің қол астындағы Ранияға шабуыл жасады. Тохананы да Патиаланың басшысы басып алды. Бірақ 1781 жылы Жинд келісімінен кейін Фатхабад пен Сырса Бхаттилерге берілді, ал қалған аумақтарды сикхтерге сақтауға рұқсат етілді. 1798 жылы Агроха мен Тохана Джордж Томас бақылауындағы маңызды парғаналар болды. Джордж Томасты мұнда маратхалар Сикхтер конфедерациясы қуып шыққанда, француз офицері, лейтенант Буркиан, маратхалар атынан осы аймақтарды бақылады. Ол Тохана мен Хиссар қалаларын қайта тұрғызды. Кейін бұл аймақтар Хансидің моғол абыройы Ильяс Бегтің қарамағына берілді. 1884 жылдың қарашасында Сырса ауданы жойылды және ауылдарды бөлуден кейін Сырса тәсілі құрылды. 1889 жылы 15 ауылды құрайтын Будхлада деп аталатын блок Кайталдан Фатхабад...

Тілдер

2011 жылғы Үндістан халық санағы кезінде халықтың 35,57%-ы хинди, 29,72%-ы пәнджәби, 20,81%-ы харьяни және 11,56%-ы багри тілдерін туған тіл ретінде атаған. Хинди ауданның ресми тілі, ал багри және харьяни тілдерінде халықтың көп бөлігі сөйлейді. Пәнджәби тілі қосымша ресми тіл болып табылады.

Азаматтық қызмет

Электр қуатын "Дақшин Харьяна Биджли Витран Нигам" (DHBVN) компаниясы қамтамасыз етеді. Барлық ірі қалалар мен ауылдарға құбырлы сумен қамтамасыз ету жүйесі орнатылған. Тұщы сулы аймақтардағы қалалар мен ауылдар құбыр желісі арқылы су алады. Ал қалғандары канал негізіндегі жүйемен қамтамасыз етіледі. Әнші, продюсер және композитор.