Кіріспе

"Birthright" – Stargate SG 1 әскери ғылыми фантастикалық оқиғалар телешоуының жетінші маусымындағы 10-шы бөлім. Жалпы есепте 142-ші эпизод саналатын "Birthright" алғаш рет 2003 жылдың 15 тамызында АҚШ-тағы Sci fi арнасында көрсетілді. Эпизодтың авторы – Кристофер Джадж, ол шоудағы Тилк рөлімен танымал. Питер Вост режиссерлік жасады. Эпизодта SG-1 Хактл деп аталатын жаффалар тобымен кездеседі. Топ жетекшісі Ишта (Жолен Блалок) оларға Гоа'улд жүйесінің иесі Молок өзінің билігіндегі барлық жаңа туған қыз жаффаларды құрбандыққа шалуға бұйырғаннан бері Хактл тайпасы мүмкіндігінше көп қызды құтқарып келе жатқанын айтады. Қарсылық қозғалысы Гоа'улд симбиоттарына тікелей байланысты болғандықтан, SG-1 оларды Третонин деп аталатын дәрі арқылы басып тастауға болатынына сенімді. Бұл Кристофер Джадж жазған Stargate SG 1 эпизодтарының үшіншісі және грек мифологиясынан алынған амазонкалар туралы элементтерді, сондай-ақ ойдан шығарылған жаффа және гоа'улд тайпалары арасындағы сексизм мен әйелдерге жасалған зорлық-зомбылықты қарастырады. 8-ші маусымда осы эпизодқа жалғас ретінде "Құрбандықтар" атты бөлім де көрсетіледі, оның авторы да Кристофер Джадж.

Сюжет

Шетелдік планетада SG-1 командасына Гоа'улд Джаффалары шабуыл жасайды. Кенеттен алты әйел Джаффа жауынгері шабуылдаушыларды жеңіп, құлатты. Жауынгерлердің бірі Мала (Кристин Адамс) SG-1-ге оларды іздегендерін айтады және команданы Хак'тил деп аталатын бекініске қайтаруды сұрайды. SG-1 олардың басшысы Иштамен (Жолен Блэлок) танысады, ол Гоа'улд Молокқа қарсы күрестің мүшесі екенін түсіндіреді. Олар Молок өзінің билігінде туған барлық әйел Джаффаларды өлімге кесуге бұйрық бергенін біледі, себебі ол жау Гоа'улдтарға қарсы соғыста тек ер Джаффалар ғана жеңіске жете алады деп санайды. Ишта, Мала және Нейт (Кэтлин Дуборг), бәрі де Молокқа қызмет еткен, майор Саманта Картерге (Аманда Тэппинг) жаңа туған әйел Джаффаларды құпия түрде сақтап, оларды Хак'тилге контрабандалық жолмен жеткізіп отырғанын айтады. Ишта Картерден Гоа'улд симбиоттарын алуға көмектесуін сұрайды, ал Картер оларға симбиоттың орнына қолдануға болатын Третонин атты дәрі жасалғанын түсіндіреді. Бұл идея Нейтке ұнамайды, өйткені оның кіші қарындасы Неса симбиотқа мұқтаж болатын жасқа жақындап келеді. Тилк Иштаны іздейді, ол Третонин қолдану идеясына күмәнданады, соңында Тилк симбиотсыз және дәрі қолданып жүргенін біледі. Ишта өз халқына жаңалықты жеткізеді, Мала және тағы төрт ерікті дәріні сынау үшін Жұлдыздық қақпа командалығына барады. Неса (Кирстен Зиен) ерікті болғысы келеді, бірақ оның әпкесі Нейт оның баруына рұқсат бермейді. Хак'тил еріктілерін Жұлдыздық қақпа командалығында генерал Джордж Хаммонд (Дон С. Дэвис) қарсы алады, жақын арада доктор Джанет Фрейзер (Терил Ротери) дәріні сынауға кіріседі. Осы уақытта Хак'тилде Тилк пен Ишта жақын болып, түні бойы әңгімелеседі. Дэниел Джексон (Майкл Шенкс) Несаға дәрі оны қалай құтқаратынын айтады, бірақ содан кейін оның үлкен әпкесі Нейтпен бетпе-бет келеді. Жұлдыздық қақпа командалығында Мала Третонинге жауап бермейді, оның жағдайы нашарлайды. Ол симбиотты қайтадан қабылдамаса, қайтыс болады, бірақ ол оны қабылдаудан бас тартады. Планетаға оралған Нейт, басқалардың алаңдауына қарамастан, Иштаның басшылығына қарсы тұруды жоспарлайды.

Жазу және актерлік құрам

Көп жыл бұрын Кристофер Джадж, сондай-ақ Тилк кейіпкерін ойнайтын актер, сериалдың авторы Брэд Райттің шоуға сценарий жазуға шақыруын қабылдады. Джадж, Питер Делуиз бен Дамиан Киндлерден басқа, шоу сценаристтерінің Тилкке арналған жеке эпизодтар жасауға ықыласы жоқ екенін айтты, сондықтан ол көбірек эпизодтарды қаласа, өзі жазуы керек екенін түсінді. 2001 жылы 5-ші маусымда Джадж «Жұлдыздық қақпа SG 1» сериалында грек мифологиясынан алынған амазонкаларды зерттеу идеясын ұсынды, ол амазонкалардың «Жаффа мифологиясына өте жақсы үйлесетінін» мәлімдеді. Осы уақытта Джадж «Жауынгер» атты тағы бір эпизодтың идеясын ұсынды, ол сол кезде оның басты жұмысы болды. Келесі жылы Джадж сериалдың авторы Брэд Райтпен бірлесіп амазонкалар туралы әңгімесін дамытып, оқиғаның жаңа элементтерін ойлап тапты. Джаджтың 6-шы маусымдағы «Өзгеріс» эпизодында Тилк Гоа’улд симбиотын жоғалтқаннан кейін, ол 7-ші маусымда Тилкті «адамгершілікке қарай тағы бір қадам бастыруға» тырысты. Джадж Тилк үшін сүйікті қатынды дамытуға қызығушылық танытты, әзілдеп: «Тилк – толыққанды еркек. Оның кейде әйелдердің қомпаниасын қалауы заңды», – деді және «оның кейіпкері шоуда романтикалық қарым-қатынасқа түсуінің жалғыз жолы – оны өзі жазу» деп әзілдеді. «Туған құқық» эпизодын аяқтағаннан кейін Джадж Ишта мен Тилкке қатысты үш бөлімдік сюжет желісін құрды, бірақ оны әлі Куперге ұсынбаған. Рольге кастинг жасау кезінде Виктория Пратт та қарастырылды. Рольді құру кезінде Джаджтың басты мақсаты күшті Жаффа кейіпкерін жазу болды және оның жынысына мән бермеуге тырысты. Элизабет Вайнштейн мен Джули Хилл де Хак’тил кейіпкерлері Эмта мен Гинраны ойнады, сондай-ақ продюсер Майкл Гринбургтің әйелі Никки Смук Никтал рөлінде ойнады. Гринбург Смуктан ат тебу тәжірибесі бар екенін сұрады, өйткені өндіріске атқа мінуді білетін бірнеше актерлер қажет болды. Джаджтың сол кездегі қатыны да Хак’тилдің көрінетін мүшесі ретінде түсірілді. Түсірілім 2003 жылдың мамыр айында өтті, өндіріс екі жеке топты бір орналасқан жерден жұмыс істеді, бірі «Туған құқық» үшін, екіншісі «Батырлар» үшін. Екі әлем ретінде көрсетілгенімен, «Туған құқық» режиссері Питер Вост және «Батырлар» режиссері Энди Микита екі эпизодты да түсіру үшін сол жерде орнатылған «Жұлдыздық қақпаны» пайдаланды. Эпизодтың ең маңызды декорациясы – Хак’тил елді мекені, ол қолмен жасалған көлдің жанында салынды. Жауын-шашын жағдайы өндіріске 5 тонналық декорацияны орналасқан жерге жеткізуді қиындатты, сондықтан декорацияға дейін уақытша жол салуға тура келді. Көлдің айналасында ағаш платформалардағы шатырлар салынды, сонымен қатар студияда ішкі түсірілімдер үшін шатыр орнатылды. Өндіріс студиялық шатырды ағаш платформаға орнатуды ұмытып қалды, сондықтан эпизодта кіретін және шығатын адамдардың бейнесі сәйкес келмеді.

Эфирлер мен рейтингтер

"Birthright" сериалы алғаш рет 2003 жылғы 15 тамызда АҚШ-тағы Sci Fi арнасында көрсетілді. Эпизодтың көрсетілімі мен рейтингісіне 2003 жылғы Солтүстік-шығыс аймағындағы қараңғылық әсер етті, бірақ ол 1,5 Нильсен рейтингісіне ие болды деп хабарланды, оны шамамен 1,2 миллион үй шаруашылығы көрді. Ұлыбританияда бұл эпизод алғаш рет 2003 жылғы 1 желтоқсанда Sky One арнасында көрсетілді. Бұл бағдарлама сол аптада Sky One арнасының ең көп тамашаланған алтыншы бағдарламасы болды, оны 680 000 көрермен көрді. Канадада Space арнасы "Birthright" сериалын алғаш рет 2004 жылғы 11 қарашада эфирге шығарды.

Қабылдау

SFX үшін жазған Джейн Дирсли эпизодқа 5 жұлдыздың 3-ін берді, оны "жақсы актерлік ойынға толы қызықты эпизод, тартымды төбелес сахнасы" деп атады. Дирсли Блалокты "біздің ойлы Джаффа батырына өте сай" деп мақтады, сондай-ақ "Кристофер Джадж "Жұлдыздар қақпасы" сериалы үшін бір эпизод жазады, онда ол Джолин Блалокпен сүйісе алады", - деп атап өтті, әзілдеп: "Тилк бір рет өзінің қанатын жаюын қалағаны үшін жігітті кінәлауға болмайды". Сыншы, алайда, "барлық әйелдердің қастары әдеттегі американдық теледидарға сәйкес жұлып тасталған және макияждары мінсіз, тіпті олар орманда өмір сүрсе де" деп сынға алды. TV Zone үшін Jan Vincent Rudzki эпизодты жағымсыз қабылдады, оны "көптеген поздар, ренжіс, төбелес және логикаға қайшы көзқарастар, сондай-ақ "мен жауынгермін" деген бірнеше сөздер" деп сипаттады, бұл "мүлдем қызықты емес" екенін айтты. Винсент Рудзки Джолин Блалокты көбінесе сынға алды, оны "өте ірі дене бітімі бар деуге болмайтын әйел, ал қатаң монотонды Джаффа әйелі болуға тырысқанда, ол көбірек Вулканға ұқсайды" деп сипаттады. Сыншы эпизодқа 10-нан 3 балл берді. About.com үшін жазған Julia Houston сюжетті "таныс, бірақ әлі де қызықты" деп атады, эпизод "әр жаңа ғылыми-фантастикалық жазушы өздерінің "жан дүниесін" шығарып жатқанда ойлап табатын оқиға" болғанын айтты, бірақ автор Кристофер Джадж "бірнеше кәсіби тәсілдерді қолданады". Жазушы: "Бұл Амазонка әйелдерінің сценарийі, ерлердің барлық тілектерін орындайды. Жауынгер әйелдер әдемі, күшті, тартымды және ең бастысы - құтқарылуға мұқтаж", - деп 1987 жылғы "Айға Амазонка әйелдері" фильмімен салыстырды. Хьюстон судья жазушы ретінде тәжірибесіз болғанымен, Джек пен Дэниелдің Амазонка сценарийін бірден танып, оны әзілдегенін көргенімен, көрермендерді жақсы түсінетінін көрсеткенін атап өтті. Dreamwatch үшін Brigid Cherry эпизодты жағымды бағалады, оған 10-нан 8 балл берді, "драма кез келген әрекеттің жетіспеушілігін толықтырады" деп сендірді. Черри: "Бұл сексистік әзілге айналуы мүмкін еді, бірақ ол шебер және эмоционалды сценарий арқылы сақталды" деп жазды, сондай-ақ автор Кристофер Джаджті өзінің Тилк кейіпкеріне маңызды рөл бергені үшін мақтады, бұл "эгоизмге ұқсамайды". Sci fi Online үшін Darren Rea Блалоктың актерлік шеберлігін мақтады, содан кейін: "Бұл оның бетіне құлауы мүмкін еді, бірақ Блалок пен Джадж оны орташадан жоғары эпизодқа айналдыра алды" деп жазды. Den of Geek журналисі Juliette Harrisson эпизодқа ара-тура жауап берді, ол "оған әдемі әріптесімен махаббат тарихының мүмкіндігін беру арқылы шақырылған" деп сенді, Амазонка мифологиясын "ең ақылға сыймайтын түсінік" деп сынға алды. Алайда, жазушы Блалоктың Ишта кейіпкерін "аналық мейірімділікті айтарлықтай күшті төбелес шеберлігімен біріктіретін әйелдің еркек қиялын бейнелеу оңай емес, және Блалок оны жақсы орындайды" деп мақтады. PopMatters үшін талдау жасаған Marco Lanzagorta SG 1-дің Хактйлдерді Гоа'улдқа тәуелділіктен бас тартуға және оның орнына Жерде жасалған есірткіге сүйенуге көндіруін "галактикалық империализмнің" мысалы ретінде қарастырды, "басқа мәдениеттерге қазіргі АҚШ идеологиясын таңу". Жазушы "сериалдың мұндай көзқарас алаңдатарлық екенін білгені көрінеді" деп жалғастырды. Фансайт Gateworld-ті қарап шыққан Alli Snow 7-маусымда "Туған отан" эпизодының ең көп ұнағанын айтты. Сноу жазуды, әсіресе Ишта, Нейт және Мала кейіпкерлеріне берілген тереңдікті мақтады, олардың барлығына тез араласты. Сыншы сондай-ақ Джаджтың Тилк рөлін орындауын бағалады, эпизодтың "Джаджға эмоциялардың кең ауқымын көрсетуге мол мүмкіндік бергенін" айтты, сондай-ақ: "Бәлкім, "Жауынгерден" бері біз оны соншалықты тыныш немесе сөйлеуге дайын көрмеген шығармыз" деп атап өтті. Syfy Wire жазушысы Lisa Granshaw эпизодты "біраз клишелі" деп атады, алайда автор Иштаны спин-офф сериалында зерттеуге болатын кейіпкерлер тізіміне қосты.

Үй медиасы

Эпизод алғаш рет 2004 жылғы 29 наурызда "Авангер 2.0" эпизодтарымен және "Эволюция" эпизодының екі бөлігімен бірге "34-томдық" 2-аймақтық DVD-нің құрамында жарық көрді және сол аптада Ұлыбританияда екінші ең танымал DVD болды. Кейін ол 2004 жылғы 19 қазанда 1-аймақта және 2005 жылғы 28 ақпанда 2-аймақта 7-ші маусымның толық жинағының бөлігі ретінде шығарылды. Эпизод, сондай-ақ 7-ші маусымның қалған бөлігі 2008 жылғы қаңтарда iTunes және Amazon Unbox арқылы алғаш рет цифрлық форматта қолжетімді болды. Сериалдың барлық эпизодтарымен бірге, бұл эпизод АҚШ-та Netflix арқылы 2010 жылғы 15 тамызда алғаш рет көрсетілді. Режиссер Питер Вёстеге оператор Джим Менард және декораторлар Марк Дэвидсон мен Роберт Дэвидсон эпизодтың аудиокомментарийіне қосылды.