Кіріспе
Луизиана штатындағы тарихи үй, АҚШ. Оук-Аллея плантациясы – Миссисипи өзенінің батыс жағасында, Вашери қаласында, Сент-Джеймс приходында, Луизиана штаты, АҚШ-та орналасқан тарихи плантация. Оук-Аллея ерекше көзге түсетін визуалды ерекшелігі – аллея (француз тілінде allée) немесе көлеңкелі жолмен аталады. Бұл жол оңтүстікке есетін тірі емен ағаштарының екі қатарынан тұрады, ұзындығы шамамен 800 фут (244 метр) және қазіргі үй салынғанға дейін, 18 ғасырдың басында отырғызылған. Аллея немесе ағаш аллеясы үй мен өзеннің арасында жатыр. Мүлік архитектурасы мен ландшафты үшін, сондай-ақ 1846-1847 жылдары бағбан жүзеге асырған пекан ағаштарын қанау арқылы ауыл шаруашылығындағы жаңашылдығы үшін Ұлттық тарихи ескерткіш деп жарияланды. Алғашқыда ол «Бон Сежур» деп аталды. Оук-Аллея плантациясының құлы және бағбаны болған Антуан, бірнеше ағаштармен тәжірибе жасағаннан кейін, 1846 жылдың қысында тек қолмен жарылатын пекан сортының өсірілуіне қол жеткізді. Қабығы соншалықты жұқа болды, оған «қағаз қабықты» пекан деген ат берілді. Кейіннен, 1876 жылы Филадельфияда өткен Жүзжылдық көрмеде бәйгеге қатысып, жүлде алғаннан кейін ол «Жүзжылдық сорты» деп аталды. Бұл ағаштар Луизиананың оңтүстігінде кең таралған, онда пекан бір кезде маңызды ақшалай дақыл болған. Антуанның алғашқы ағаштары Азамат соғысынан кейін қант құрамын көбейту үшін кесілгенімен, жақын жердегі Нита плантациясына коммерциялық бау отырғызылды. Алайда, 1890 жылы Нита Крейвассе (өзеннің жарылуы) Нита плантациясын және түпнұсқа Жүзжылдық пеканның барлық қалдықтарын шайып кетті. Жак Роман 1848 жылы туберкулезден қайтыс болды, ал оның мүлкін әйелі Мари Тереза Жозефина Селина Пилие Роман (1816-1866) басқара бастады. Селинада қант плантациясын басқаруға қабілеті болмады және оның жомарт шығындары мүліктің банкротқа ұшырауына әкелді. 1859 жылы оның ұлы Генри мүлікті өз бақылауына алып, жағдайды жақсартуға тырысты. Американдық Азамат соғысы кезінде плантация физикалық зақым көрмеді, бірақ соғыстың экономикалық салдары мен құлдықтың тоқтатылуы оны экономикалық тұрғыдан тиімсіз етті. Генри негізінен отбасына қарызға батты. 1866 жылы оның ағасы Валькур Эйме және оның әпкелері Октави және Луиза плантацияны аукционға шығарды, ол Джон Армстронг пен Хуберт Бонзаноға 32 800 АҚШ долларына (~US$ ) сатылды.
Oak Alley Plantation is a historic plantation located on the west bank of the Mississippi River, in the community of Vacherie, St. James Parish, Louisiana, U. S. Oak Alley is named for its distinguishing visual feature, an alley (French allée) or canopied path, created by a double row of southern live oak trees about 800 feet (244 m) long, planted in the early 18th century — long before the present house was built. The allée or tree avenue runs between the home and the River. The property was designated a National Historic Landmark for its architecture and landscaping, and for the agricultural innovation of grafting pecan trees, performed there in 1846–47 by a gardener. It was first known as Bon Séjour. Antoine, a slave and gardener of Oak Alley Plantation, was a master of the techniques of grafting and after trial with several trees, succeeded in the winter of 1846 in producing a variety of pecan that could be cracked with one's bare hands; the shell was so thin it was dubbed the 'paper shell' pecan. It was later named the Centennial Variety when entered in competition at the 1876 Centennial Exposition in Philadelphia, where it won a prize. The trees may be found throughout southern Louisiana, where the pecan was once a considerable cash crop. Although Antoine's original trees were cleared for more sugar cane fields after the Civil War, a commercial grove had been planted at nearby Nita Plantation. Unfortunately, the Nita Crevasse (river break) of 1890 washed away Nita Plantation and all remains of the original Centennial pecans. Jacques Roman died in 1848 of tuberculosis and the estate began to be managed by his wife, Marie Therese Josephine Celina Pilié Roman (1816–1866). Celina did not have a skill for managing a sugar plantation and her heavy spending nearly bankrupted the estate. In 1859 her son, Henri, took control of the estate and tried to turn things around. The plantation was not physically damaged during the American Civil War, but the economic dislocations of the war and the end of slavery made it no longer economically viable; Henri became severely in debt, mainly to his family. In 1866, his uncle, Valcour Aime and his sisters, Octavie and Louise, put the plantation up for auction and it was sold for US$32,800 (~US$ in ) to John Armstrong and Hubert Bonzano.
Эндрю мен Жозефин Стюарт
Кезекті иелері күтімге қажетті шығындарды көтере алмады, ал 1920 жылдары ғимараттар құлдырап, тозығы жетті. 1925 жылы Эндрю Стюарт мүлікті әйелі Жозефинаға сыйлық ретінде берді, ол сәулетші Ричард Кохқа үйді кеңінен қалпына келтіруге және жаңғыртуға бақылау жүргізуді тапсырды. 1900 жылдардың басында вирустың салдарынан қант қамысы өндірісі құлдырағандықтан, Стюарттар Оук Алли плантациясын мал шаруашылығы ретінде басқарды. Жозефина Техастағы мал фермасында өскен және осы салада тәжірибелі болған. Қант қамысы егу 1960 жылдары плантацияға қайта енгізілді. Стюарттар осы үйде тұрған соңғы иелер болды. Жозефина Стюарт 1972 жылы қайтыс болғанда тарихи үй мен жерін Oak Alley Foundation-ға қалдырды, ол оларды жұртшылыққа ашты.
Сәулет
Бұл жоба грек жаңартылу архитектурасының стилінде салынған. Маңдай үйдің шаршы пішінді жоспары бар, ол екі қабаттың да алдыңғы жағынан артқы жағына дейін созылатын орталық дәліздің айналасында құрылған. Бөлмелерде жоғары төбелер мен үлкен терезелер бар. Сыртқы жағында барлық төрт жағында 28 дор колоннасынан тұратын жеке колоннада орналасқан, бұл аллеядағы 28 емен ағашымен сәйкес келеді. Мұндай емен ағаштары Миссисипи өзені аңғарындағы соғысқа дейінгі үйлердің әдеттегі ерекшелігі болып табылады. Құрылысында осы жерде жасалған кірпіштер қолданылған, қабырғалары 16 дюйм қалыңдығында, сырты штукатурмен жабылып, мраморға ұқсату үшін ақ түспен боялған, ал ішкі жағы сылатылған. Шатыры тақтатастан жасалған және бастапқыда төрт люк терезесі болған, олардың әрқайсысы жантайған шатырдың әр жағында орналасқан. 1920 жылдардағы қалпына келтіру жұмыстары кезінде бірінші қабаттың артқы бөлмелері бөлініп, ас үй ретінде пайдаланылды. Сонымен қатар, баспалдақ оңтүстік-батыс бұрышынан орталық дәлізға көшірілді, ал қара және ақ мрамор едендер ағаш едендермен ауыстырылды. Соңында, шатырдағы люк терезелерінің саны әр жағында үштен жетіге дейін артты.
Негіздер
Аумаққа Джозефин Стюарт салған, сарайды ескі гараждан бөліп тұратын ресми бақ кіреді. Ескі автокөлік гаражы уақытша «Қант қамысы театрының» орны болып табылады, онда қант қамысы өсіру тарихы бейнежазбалар мен көрмелер арқылы түсіндіріледі. Аумақта сондай-ақ ұстахана мен Стюарттардың зираты да бар.
Медиада
Плантация 1994 жылғы готикалық қорқыныш фильмі «Вампирмен сұхбат» және «Netherworld», «The Long Hot Summer» және «Hush Hush, Sweet Charlotte» сияқты фильмдерге түсірілім алаңы ретінде пайдаланылды.