Pardus Linux: Даму тарихы мен ерекшеліктері

Кіріспе

Linux дистрибутиві

Pardus – Түркия үкіметінің қолдауымен әзірленген Linux дистрибутиві. Pardus негізгі назары кеңсе жұмысына, соның ішінде Түркия мемлекеттік органдарында қолдануға бағытталған. Оған қарамастан, Pardus бірнеше тілде таратылады. Оның қолданудың қарапайымдылығы және тегін қолжетімділігі әлем бойынша көптеген қоғамдастықтардың құрылуына себеп болды.

Даму

Pardus 2003 жылы Түркияның ғылыми-техникалық зерттеулер кеңесінің (TÜBİTAK) бөлімшесі – Түркияның ұлттық электроника және криптология ғылыми-зерттеу институты (UEKAE) тарапынан бастама көтерілді. Pardus-тың алғашқы тікелей CD нұсқасы 2005 жылы Gentoo Linux-тан жасалған. Қазіргі нұсқасы Debian unstable-дің түйіндемесі болып табылады және Ubuntu-ға ұқсас шығарылым процесін ұстанады.

Шығару тарихы

Версия күні жазбалары Live CD 1.0 2005 02 04 Linux ядросы 2.6.10 бар Gentoo-ның тірі CD-дегі форкі. Тірі CD 1.1 2005 05 05 Шағын жаңарту. 1.0 2005 12 26 Қатты дискіге орнатылатын алғашқы нұсқа. Ол K Desktop Environment 3.5.0, Linux ядросы 2.6.14.4 және PİSİ пакеттерді басқару жүйесін қамтыды. 2007 2006 12 18 K Desktop Environment 3.5.5 және Linux ядросы 2.6.18.5 бағдарламасымен. 2007.1 2007 03 16 K Desktop Environment 3.5.6 және Linux ядросы 2.6.18.8 бағдарламасымен. 2007.2 2007 07 12 K Desktop Environment 3.5.7 және Linux ядросы 2.6.18.8 бағдарламасымен. 2007.3 2007 11 19 Linux 2.6.18.8 ядросын, OpenOffice-ті қамтыды, интернет құралдары (браузер, электрондық пошта, жылдам хабар алмасу және т.б.), мультимедиа және графикалық құралдар (видео ойнатқыш, музыка ойнатқыш және т.б.), ойындар және көптеген басқа да қосымшалар кірді. COMAR (Pardus үшін конфигурация менеджері) – бұл үйден жасалған конфигурация менеджері, ал Tasma – K Desktop Environment жүйелік конфигурация құралы. 2008 2008 06 27 K Desktop Environment 3.5.9 және Linux ядросы 2.6.10-мен. 2008.1 2008 09 15 Linux 2.6.25.16 ядросын қамтыды. K Desktop Environment 3.5.10 нұсқасына жаңартылды, сондай-ақ басқа да маңызды инфрақұрылымдық компоненттер: Python 2.5, Java 6, Mozilla Firefox 3.0.1, OpenOffice.org 2.4.1. 2008.2 2009 01 31 K Desktop Environment 3.5.10 және Linux ядросы 2.6.25.9 бағдарламасымен. 2009 2009 07 18 2.6.30.1 ядросын қамтыды. Pardus 2009 KDE Plasma Desktop ортасын қолданды және OpenOffice 3.1, Python 2.6.2, Mozilla Firefox 3.5, Gimp 2.6.6 және Kontact, Kopete, Kaffeine, K3b және Amarok сияқты қосымшаларды қамтыды. 2009.1 2010 01 16 KDE Plasma Desktop 4.3.4 және Linux ядросы 2.6.31.11-мен бірге. 2009.2 2010 06 04 KDE Plasma Desktop 4.4.4 және Linux ядросы 2.6.31.13. 2011 2011 01 21 2.6.37 ядросын қамтыды. Pardus 2011 ең соңғы KDE бағдарламалық жасақтама жинағы, KDE SC 4.5.5 нұсқасымен бірге келеді. Базалық пакеттерде көптеген артқа қайтарулар мен түзетулер бар, олар сіздің жұмыс ортаңыздың тұрақтылығын айтарлықтай жақсартады. Сондай-ақ, Clementine, K3b, Kontact, Kopete кірді. Pardus 2011 Firefox 4.0 браузерімен бірге келді. 2011.1 2011 07 12 Linux Kernel 2.6.37.6, KDE Plasma Desktop 4.6.5, LibreOffice 3.4.1.3, Mozilla Firefox Web Browser 5.0, Xorg 1.9.5, Gimp 2.6.11, Python 2.7.1, GCC 4.5.3 және Glibc 2.12-ні қамтыды. Бұл нұсқада көптеген қателер түзетілді, 64 биттік Skype және Wine пакеттері енді 2011 жылғы тұрақты қоймада, YALI-де System Rescue режимі бар және 2009-2011 таратуды жаңарту интерфейсі жарияланды. 2011.2 2011 09 19 LibreOffice 3.4.3 нұсқасын қамтиды. PiSi пакеттерді басқару жүйесі арқылы соңғы рет шығарылған. 2013 2013 03 27 Debian қоймасына негізделген алғашқы нұсқа. TÜBİTAK ULAKBİM Pardus-тың Debian-ға көшкенін және болашақта Debian-ға негізделген дистрибутив болатынын хабарлады. 17.0 2017 07 06 17.1 2017 11 04 Жаңа нұсқада мақсатын көрсететін үш бөлек ISO суреті бар: Xfce, DDE (Deepin Desktop Environment) және Server. 17.2 2018 03 03 LibreOffice 6.0.1 нұсқасына жаңартылды, менюдегі навигациялық тіктөртбұрыш курсорды қадағаламауы, жаңартылған XFCE қолданбалары, XFCE қолданбаларындағы қате түрік тілі, соның ішінде пакеттерді жаңарту және қауіпсіздік түзетулері. Xfce 4.12 әдепкі жұмыс ортасы ретінде қолданылады. TLP батареяның қызмет ету мерзімін жақсарту үшін конфигурацияланған. 21.0 2021 08 21 Linux Kernel 5.10, LibreOffice 7.0.4, Firefox ESR 78.13, VLC 3.0.16, OpenJDK 17 Java RE, Thunderbird 78.13. Xfce 4.16 әдепкі жұмыс ортасы ретінде қолданылады. 21.1 2021 12 21 Linux Kernel 5.10.0 10, LibreOffice соңғы нұсқасы, Firefox ESR 91.4. 21.2 2022 03 29 Linux Kernel 5.10.0 13, Firefox ESR 91.7, Thunderbird Evolution-мен ауыстырылды. 21.3 2022 07 21 Linux Kernel 5.10.0 16, Firefox ESR 91.11, VLC 3.0.17. 21.4 2022 12 27 Linux Kernel 5.10.0 20, Firefox ESR 102.6, VLC 3.0.18. 21.5 2023 05 05 Linux Kernel 5.10.0 22, LibreOffice соңғы нұсқасы, Firefox ESR 102.10.

Version Date Notes Live CD 1.0 2005 02 04 Live CD only fork of Gentoo with Linux kernel 2.6.10. Live CD 1.1 2005 05 05 Minor update. 1.0 2005 12 26 First release that could be installed on hard drives. It included K Desktop Environment 3.5.0, Linux kernel 2.6.14.4, and PİSİ package management system. 2007 2006 12 18 with K Desktop Environment 3.5.5 and Linux kernel 2.6.18.5. 2007.1 2007 03 16 with K Desktop Environment 3.5.6 and Linux kernel 2.6.18.8. 2007.2 2007 07 12 with K Desktop Environment 3.5.7 and Linux kernel 2.6.18.8. 2007.3 2007 11 19 included the Linux 2.6.18.8 kernel, OpenOffice. org, internet tools (browser, e mail, instant messaging, etc. ), multimedia and graphics tools (video player, music player, etc. ), games, and many other applications. COMAR (Configuration Manager for Pardus) is the configuration manager developed in house, and Tasma is the custom K Desktop Environment system configuration tool. 2008 2008 06 27 with K Desktop Environment 3.5.9 and Linux kernel 2.6.10. 2008.1 2008 09 15 included the Linux 2.6.25.16 kernel. K Desktop Environment has been updated to 3.5.10, along with other important infrastructure components: Python 2.5, Java 6, Mozilla Firefox 3.0.1, OpenOffice. org 2.4.1. 2008.2 2009 01 31 with K Desktop Environment 3.5.10 and Linux kernel 2.6.25.9. 2009 2009 07 18 included the 2.6.30.1 kernel. Pardus 2009 used the KDE Plasma Desktop environment and included OpenOffice 3.1, Python 2.6.2, Mozilla Firefox 3.5, Gimp 2.6.6 and also applications like Kontact, Kopete, Kaffeine, K3b, and Amarok. 2009.1 2010 01 16 with KDE Plasma Desktop 4.3.4 and Linux kernel 2.6.31.11. 2009.2 2010 06 04 with KDE Plasma Desktop 4.4.4 and Linux kernel 2.6.31.13. 2011 2011 01 21 included the 2.6.37 kernel. Pardus 2011 comes with the latest KDE Software Compilation, KDE SC 4.5.5. The base packages also contains numerous backports and fixes which will improve the stability of your desktop experience significantly. Also included Clementine, K3b, Kontact, Kopete. Pardus 2011 came with Firefox 4.0 as the default browser. 2011.1 2011 07 12 included the Linux Kernel 2.6.37.6, KDE Plasma Desktop 4.6.5, LibreOffice 3.4.1.3, Mozilla Firefox Web Browser 5.0, Xorg 1.9.5, Gimp 2.6.11, Python 2.7.1, GCC 4.5.3, and Glibc 2.12. With this release numerous bugs have been fixed, 64 bit Skype and Wine packages are now in the 2011 stable repository, YALI has a System Rescue mode, and a 2009 2011 distribution upgrade interface was announced. 2011.2 2011 09 19 includes LibreOffice 3.4.3. Last release using PiSi package management system. 2013 2013 03 27 first release based on Debian repository. TÜBİTAK ULAKBİM announced that Pardus moved to Debian and will be a Debian based distribution moving forward.17.02017 07 0617.12017 11 04the new release offers three separate ISO images with distinct names that indicate the purpose Xfce, DDE (Deepin Desktop Environment) and Server.17.22018 03 03LibreOffice updated to 6.0.1 version, fixing the navigation rectangle in Menu not following cursor, updated XFCE apps, fixed incorrect Turkish in XFCE apps, including package updates and security patches.19.02019 08 03Linux Kernel 4.19.0, LibreOffice 6.1.5, Firefox ESR 60.8, VLC 3.0.7. Xfce 4.12 is used as default desktop environment. TLP is configured to provide better battery life.21.02021 08 21Linux Kernel 5.10, LibreOffice 7.0.4, Firefox ESR 78.13, VLC 3.0.16, OpenJDK 17 Java RE, Thunderbird 78.13. Xfce 4.16 is used as default desktop environment.21.12021 12 21Linux Kernel 5.10.0 10, LibreOffice latest, Firefox ESR 91.4.21.22022 03 29Linux Kernel 5.10.0 13, Firefox ESR 91.7, Thunderbird replaced by Evolution.21.32022 07 21Linux Kernel 5.10.0 16, Firefox ESR 91.11, VLC 3.0.17.21.42022 12 27Linux Kernel 5.10.0 20, Firefox ESR 102.6, VLC 3.0.18.21.52023 05 05Linux Kernel 5.10.0 22, LibreOffice latest, Firefox ESR 102.10.

YALI

YALI (Yet Another Linux Installer) – пайдаланушы Pardus жүйесімен алғаш танысатын бағдарлама. Ол негізінен аппараттық құралды анықтап, орнату ортасынан (яғни CD-ден) пайдаланушы таңдаған қатты дискінің бөліміне Pardus жүйесін орнатады. YALI дискідегі NTFS бөлімдерін өзгерту мүмкіндігін де ұсынады. "Ялы" – Босфор аймағында жиі кездесетін жағалаудағы сарай. Бұл жоба тоқтатылып, Debian негізіне көшуден кейін қолданылмайды.

КЕҢЕС

KAPTAN – жүйелік кіріс экраны, ол алғашқы жүктелу кезінде іске қосылады. Ол пайдаланушыға жұмыс үстелі тақырыбын, тышқанды, пернетақта мен тіл баптауларын, күнді және уақытты, KDE мәзірлерін, тұсқағазды, пакет менеджерін, smolt-ты, жұмыс үстелдерінің санын өзгертуге мүмкіндік береді. "Капитан" сөзі түрік тілінде "капитан" деген мағынаны білдіреді. Бұл жоба тоқтатылған және Debian негізіне көшуден бері қолданылмайды.

Қабылдау

Ladislav Bodnar, DistroWatch жасаушысы, өзінің 2006 жылғы Linux/*nix шолуында Pardus дистрибутивінің сол жылы оған ең әсерлі болып көрінгендердің бірі екенін жазды, "бірегей пакеттерді басқару идеялары, инновациялық жүктелу тізбегі және жалпы жұмыс үстелінің жақсы жай-күйі арқасында".

Linux User & Developer авторы Дмитрий Попов Pardus 2011 Beta туралы жазған шолуын "жылдың ең қызықты дистрибутиві" деп атады.

Әлеуметтік іс-шаралар мен қатысу

Пардус 2008 және 2009 жылдары Google Summer of Code бағдарламасына қатысты. Пардус 2006, 2008, 2009, 2010 және 2011 жылдары CeBIT Eurasia көрмесіне қатысты. Пардус 2022 және 2023 жылдары Teknofest-ке қатысты.

Деривативтер

2013 жылдың 12 сәуірінде Debian негізінде шығарылған Pardus Community Edition. Pisi Linux және Pardus Anka жобалары Pisi негізіндегі Pardus-тан таралды. Еріктілер тобы Pisi және Pardus-тың басқа да мүмкіндіктерін тәуелсіз түрде жалғастыруға ниеттеніп отыр. Pisi Linux екі жаңа нұсқасын жариялады. Бұл нұсқалар Pardus 2011.2 64bit нұсқасының тікелей жалғасы болып табылады және Pisi, Kaptan сияқты жаңартылған құрамдас бөліктерді қамтиды.