Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Порт-Олри – Вануатудың Санма провинциясындағы Эспириту-Санто аралында орналасқан шағын франкофондық ауыл. 2009 жылғы бағалау бойынша, халқы 1300 адамды құрайды. Жасыл төбелерімен, таза мөлдір суларымен және ақ құмды жағажайларымен әйгілі Порт-Олри ауылы туристерге су асты құмтөбесі арқылы, таяз су кезінде екі жергілікті табиғи қорыққа баруға мүмкіндік береді. Порт-Олриде католиктер көп, сондай-ақ католик миссиясы да бар. 1998 жылы Порт-Олриге «Зуман» тропикалық дауілі зор қиындықтар келтірді, бірақ ол одан кейін қалпына келді және ауылдағы тұрмыс деңгейі мен жағдай жақсарып, айқын өзгерістер байқалды.
Port Olry is a small Francophone village on the island of Espiritu Santo in the Sanma Province of Vanuatu, with a population of 1,300, as estimated in 2009. Known for its verdant green hills, crystal clear waters and white sand beaches, the village of Port Olry offers tourists access to two local nature reserve islands, via an underwater sandbar traversed at low tide. Port Olry has a large Catholic population, and is home to a Catholic mission. In 1998, Port Olry was hit hard by Tropical Cyclone Zuman, but it has since recovered, and living standards and amenities have noticeably improved in the village.
Экономика
Жергілікті экономика балық аулауға, дәстүрлі еркек кәсібіне көп тәуелді, ал көптеген әйелдер бау-бақша шаруашылығымен айналысады. Порт-Олриде сегізбалық, сиыр еті, копра және какао өндіріледі. Экономика еркектерге басымдық береді, әйелдерге күнделікті іскерлік мәмілелерде көбінесе сөз берілмейді және олар күйеулеріне сеніп өмір сүреді. Порт-Олри тұрғындарының өмір сүру деңгейі 2009 жылдан бері жақсарды, қазір олар электр қуаты, асфальтталған жолдар, медициналық қызметтердің жақсаруы (жаңадан жөнделген медициналық орталық, жаңа жабдықтармен), коммерциялық банк қызметтеріне қол жеткізу (NBV – Вануатудың өзінің банкінің филиалы), жаңа пошта бөлімшесі, орта мектептің күрделі жөнделуі, жаңа мейрамханалар, жағажай бойындағы шатырлар және көптеген сауда дүкендерімен қамтамасыз етілді. Луганвилл қаласына, аймақтың ең ірі қаласына көлік жүру әдетте такси және автобус арқылы жүзеге асырылады. Дегенмен, жергілікті тұрғындар көбінесе қалаға баратын жүк көліктеріне жол сұрап мінеді, көбінесе олар копра және басқа да нарыққа сатылатын өнімдермен толтырылған.
The local economy is heavily dependent on fishing, a traditional male role, while many females find work gardening. Port Olry produces octopus, beef, copra, and cocoa. The economy is male centric, women are usually not given a say in typical daily business deals, and rely on their husbands. Port Olry's standard of living has improved since 2009, and citizens now enjoy electricity, tar sealed roads, improved healthcare (a renovated health centre with new facilities), commercial bank access (NBV Vanuatu's own bank branch), a new post office branch, a renovation for its secondary school, new restaurants, bungalows along the beach, and more retail shops. Transportation to Luganville, the largest town in the area, is usually done by taxi and bus. However, locals often hitchhike on trucks travelling to the town, typically loaded with bags of copra and other market products.
Білім
Ауылдағы білім беру француз жүйесіне негізделген. Әдетте ата-аналар балаларын ауылдың Сент-Анн бастауыш және Сент-Анн орта мектептеріне жібереді. 6-сыныпты аяқтағанда жақсы нәтиже көрсеткен балалар орта білімін Сент-Анн филиалында немесе Санма провинциясының Луганвилл аймағындағы, тіпті елдің басқа жерлердегі мектептерде де жалғастыра алады. Порт-Олридің көптеген балалары жоғары білімге қол жеткізеді (14-сынып сертификаты, 13, 12, 10-сыныптар), ал аздағандары Оңтүстік Тынық мұхиты университетінен бакалавр дәрежесін алады. Университеттің кампустары Фиджидегі Сува қаласында және Вануатудың астанасы Порт-Вилада орналасқан.
Education in the village follows the French system. Parents usually send their children to the village schools, Saint Anne Primary and Saint Anne Secondary. Children who perform well in their Year 6 examinations can pursue their secondary studies in Saint Anne's branch, or choose to attend other schools around Luganville, Sanma Province, and even schools in other parts of the country. A lot of Port Olry children earn higher education qualifications (Year 14 certificates, Year 13, 12, 10), and a few earn bachelor's degrees from the University of the South Pacific, with campuses in Suva, Fiji, and Port Vila, Vanuatu's capital.
Циклон Зуман
1998 жылы Вануатуда "Зуман" тропикалық циклоны болды. Эспириту-Санто аралында 100-ден астам ғимарат қиратылды немесе зақымдалды, ал егіннің шамамен 60-70 пайызы жойылды. Порт-Орли қаласы қатты зардап шекті, ғимараттар мен бақтардың 95 пайызында қандай да бір зақым тіркелді. Апаттан зардап шеккендерге уақытша баспана ретінде қалаға 50 шатыр сыйға берілді.
In 1998, Tropical Cyclone Zuman hit Vanuatu. On Espiritu Santo Island, over 100 buildings were destroyed or damaged, and an estimated 60 70% of crops were destroyed. Port Orly was hit hard, with 95% of buildings and gardens reporting some sort of damage. As part of the relief effort, the town was donated 50 tarpaulins to provide shelter for those affected by the disaster.