Малоґощ: Тарихы мен маңызды оқиғалары

Кіріспе

Малогощ – Польшадағы қала, Енджеев ауданының құрамында. Малогощ шайқасы, 1863 жылғы қаңтар көтерілісінің ең ірі шайқастарының бірі осы жерде болған. Малогощ Кіші Польша аймағына жатады; қаланың аты ежелгі поляк есімі Малогосттан шыққан.

Тарих

Малогощ Польша мемлекетінің құрылған шағында, ортағасырлық сауда жолдарының тоғысқан жеріндегі елді мекен ретінде пайда болған. Бұл ауыл туралы алғашқы жазба 1136 жылғы папалық бұйрықта кездеседі. 12 ғасырда Малогощ – аймақтық сауда және әкімшілік орталық болған. Малогост деп аталатын бұл қалаға Польша князьдары мен корольдері жиі келіп тұратын. 1140 жылы Польшаның герцогинясы Саломея Бергтік, ал 1273 жылы Польша ханшайымы Кинга осы жерге келді. 1259 жылы моңғол шапқындығы кезінде қаланың бекінісі қиратылды. 14 ғасырда король III Казимир Ұлы осы жерде қорғаныс құрылыстарын салды. 1408 жылы король Владислав II Ягеллоның бұйрығымен Малогощ қала мәртебесін алды. Бұл Польша Корольдігінің корольдік қаласы болып, әкімшілік жағынан Кіші Польша провинциясының Сандомирск воеводствосындағы Ченцинь округіне қарасты. 1582 жылғы маусымда король Стефан Баторий Варшаваға тағына отыру салтанатына жол тартқанда осы жерде бір түн демалды. Малогощ 16-шы ғасыр мен 17-шы ғасырдың басында гүлденді. 1591-1595 жылдары барокко стилінде шіркеу салынды, ал қала мата тоқу орталығына айналды. 1655-1660 жылдардағы (Ұлы су тасқыны) швед шапқыншылығынан бұрын қалада 180 үй және 1200 тұрғын болған. 1660 жылға қарай халық саны 700-ге дейін азайды. 1795 жылға дейін (Польшаның бөлінуіне қараңыз) Малогощ Кіші Польшаның Сандомирск воеводствосының құрамында болды. 1794 жылғы маусымда Костюшко көтерілісі кезінде Тадеуш Костюшко Щекоцины шайқасынан кейін осы жерде демалды. Польшаның үшінші бөлінісінен кейін ол Австрияға қосылды. 1809 жылғы Польша-Австрия соғысындағы поляктардың жеңісінен кейін поляктар оны қайтарып алып, қысқа ғасырлық Варшава Герцогтығының құрамына енгізді. Ал 1815 жылы Герцогтық таратылғаннан кейін ол Польшаның Ресейлік бөлігіне қарасты. 1863 жылғы 24 ақпанда қаңтар көтерілісінің ең ірі шайқастарының бірі – Малогощ шайқасы осы жерде өтті. Генерал Мариан Лангиевичтің штабы жергілікті шіркеу кешенінде орналасқан, ал Лососна өзенінің атауы кейін Wierna Rzeka (Адал өзен) деп өзгертілді. Жаза ретінде 1869 жылы орыстар Малогощты ауылдық мәртебеге төмендетті. 1904 жылы болған үлкен өрт қаланың көп бөлігін қиратты, ал 1914-1915 жылдары орыс-австриялық/неміс майданы бірнеше ай бойы осы жерде тоқтағандықтан, ауыл толығымен жойылды. Малогощ 1996 жылы қала құқығын қайта алды.

Małogoszcz was founded in the early days of the Polish statehood as a settlement located at the intersection of medieval merchant routes. First mention of the village, which at that time was home to a castellan, comes from a papal bull of 1136. In the 12th century Małogoszcz was a local trade and administrative center. Małogost, as it was called, was frequently visited by Polish princes and kings. In 1140, Duchess of Poland Salomea of Berg came here, and in 1273 Princess Kinga of Poland. In 1259, the gord was destroyed in a Mongol raid. In the 14th century, King Casimir III the Great built defensive fortifications here. In 1408 Małogoszcz was incorporated as a town, upon order of King Władysław II Jagiełło. It was a royal town of the Kingdom of Poland, administratively located in the Chęciny County in the Sandomierz Voivodeship in the Lesser Poland Province. In June 1582, King Stefan Batory spent a night here on his way to Warsaw for his crowning. Małogoszcz prospered in the 16th and early 17th centuries. In 1591 1595 a Baroque church was built, and the town emerged as a center of cloth making. Before catastrophic Swedish invasion (the Deluge, 1655 1660), the town had 180 houses and the population of 1,200. By 1660, the population was reduced to 700. Until 1795 (see Partition of Poland), Małogoszcz remained part of Lesser Poland's Sandomierz Voivodeship. In June 1794, during the Kościuszko Uprising, Tadeusz Kościuszko rested here after the Battle of Szczekociny. Following the Third Partition of Poland, it was annexed by Austria. After the Polish victory in the Austro Polish War of 1809, it was regained by Poles and included within the short lived Duchy of Warsaw, and after its dissolution in 1815, it fell to the Russian Partition of Poland. On February 24, 1863, one of the biggest battles of the January Uprising, the Battle of Małogoszcz, took place there. The headquarters of General Marian Langiewicz was located in a local parish church complex, and the Łosośna river' name was later changed into Wierna Rzeka (Faithful River). As a punishment, in 1869 the Russians demoted Małogoszcz to the status of a village. In 1904 a great fire destroyed large parts of it, and the village was completely destroyed in 1914 1915, when the Russian Austro/German frontline remained here for several months. Małogoszcz recovered its town rights in 1996.

Көрікті жерлер

Қызығушылық тудыратын орындардың ішінде 1591-1595 жылдарға салынған приход шіркеуі, Ренессанс дәуіріндегі приходтық кешен, 1595 жылғы зират қапшығы және Тадеуш Костюшко ескерткіші (1917) бар.