Кларк қорығы: мұздық көлі мен тас жоталардың табиғаты
Clark Reservation State Park
Кларк Резервациясы: Нью-Йорк штатындағы мұздықтан пайда болған көл мен 180 футтық әктас жартастарды қамтитын табиғи саябақ. Сиракуза қаласынан оңтүстікке орналасқан.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кларк резервациясы мемлекеттік паркі – Нью-Йорк штатының Онондага округінде орналасқан мемлекеттік парк. Парк Джеймсвилл қаласында, Сиракузаның оңтүстігіндегі Девитт қаласында орналасқан. Бұл жерде соңғы мұз дәуірінің соңында еріген мұздықтардың әсерінен үлкен сарқырама пайда болған; ескі сарқыраманың түбіндегі ойыс қазір кішкентай көлге айналған. Джеймс Макфарлейн 1879 жылы осы аймақты былай деп сипаттаған: «Оңтүстік жағынан келе жатып, көлге жақындаған турист ешбір ескертусіз Ниагара өзенінің сарқырама төменіндегідей, тіпті одан да терең, кең жартастың шетінде екенін көріп таңғалады». Айналасындағы әктас жартастардың биіктігі 55 метрді құрайды. Жайлы серуендеу жолдары көлді жартылай айналап өтеді, сондай-ақ бұрынғы өзен ағып өткен қиын-қыстау әктас үстімен өтеді. Табиғат орталығын «Кларк резервациясының достары» атты коммерциялық емес ұйым басқарады, ол толыққандай еріктілермен қамтамасыз етілген. Орталықта парктің геологиясы және табиғи тарихы туралы көрмелер бар, ол Мемориал күнінен бастап Еңбек күніне дейін ашық. Орталықты басқарудан басқа, «Достар» тобы түрлі шараларды ұйымдастырады және әр жазда саябақтағы жұртшылық үшін серуендерді ұйымдастырып, табиғатты зерттеу бағдарламаларын жасау үшін табиғаттанушыны шақырады. Паркте балық аулау, жаяу серуендеу жолдары, пикникке арналған үстелдер мен шатырлар, сондай-ақ ойын алаңы да бар.
Clark Reservation State Park is a state park in Onondaga County, New York. The park is in Jamesville, NY, in the Town of DeWitt, south of Syracuse. It was the site of a large waterfall formed by melting glacial ice at the end of the last Ice Age; the plunge basin at the base of the old falls is now a small lake. James Macfarlane described the area in 1879, "On approaching the lake from the turnpike on the south side, the tourist is startled at finding himself, without any notice, on the brink of a yawning gulf, precisely like that of the Niagara River below the Falls, and nearly as deep." The surrounding limestone cliffs are 180 feet (55 m) high. Hiking trails skirt a half ring of cliffs surrounding the lake, as well as traversing the rugged limestone over which the old river flowed. A Nature Center is operated by the Friends of Clark Reservation, a nonprofit organization staffed completely by volunteers. The Center has exhibits about the park's geology and natural history, and is open from Memorial Day to Labor Day. In addition to staffing the Center, the Friends group also organizes events and retains a naturalist each summer to guide hikes and create nature programming for the public in the park. The park also offers fishing, hiking trails, picnic tables and pavilions, and a playground.
Тарих
Еуропалықтар келгенге дейін парктің айналасындағы жер Онондага халқына тиесілі болған. 18 ғасырдың соңында бұл жерлер Революциялық соғыстан оралған сарбаздарға бөліп берілетін әскери учаскелерге айналдырылды. Джошуа Кларк 1840 жылы Онондага округы туралы жазған кітабында көлді және тік жарларын атап өтті. 1879 жылы Джеймс Макфарлейн қазбалық сарқырама мен көлдің маңындағы жерді сатып алып, паркте шағын демалыс орнын ашты. Макфарлейн (1819–1885) – белгілі заңгер, көмір геологы, геологиялық нұсқаулық жазушысы және сол кезде Жасыл көл деп аталған (кейін Фейетвиллдегі Жасыл көлмен шатасуды болдырмау үшін Мұздық көл деп қайта аталды) аймақтың жақтасы болған. Демалыс орнында пикник, қайықпен жүзу, балық аулау, крокет және садақ ату мүмкіндіктері болды, бірақ ол бірнеше жылдан кейін жабылды. Қазіргі парктің орталық бөлігі, Мұздық көл мен қазбалық сарқыраманы қоса алғанда, 1915 жылы Мэри Кларк Томпсон сатып алған. Томпсон қазбалық сарқыраманың әктас карьері ретінде қарастырылып жатқанын білген; оның шығысында Сольвей процесі компаниясының үлкен әктас карьерлері орналасқан. Томпсон бұл жерді Нью-Йорк штатының мұражайына берді, ал жері 1855–1856 жылдары Нью-Йорк штатының губернаторы болған әкесі Майрон Х. Кларктің есімімен сақталсын деген талап қойды. Кларк қорығы 1926 жылы мемлекеттік парк мәртебесін алды. 2010–2011 жылдарға арналған Нью-Йорк штатының атқарушы бюджет жоспарында бюджетті қысқарту шарасы ретінде Кларк қорығы мемлекеттік паркін жабу көзделген. 2010 жылғы 28 мамырда қабылданған заңмен 2010 жылғы маусымда парк жабылуына жол берілмеді.
Before the arrival of the Europeans, the land around the park belonged to Onondaga people. In the late 18th century, these lands were divided into military tracts to be awarded to soldiers returning from the Revolutionary War. Joshua Clark noted the lake and its precipitous cliffs in his 1840 book about Onondaga County. In 1879, James Macfarlane purchased the area around the fossil waterfall and the lake, and opened a small resort hotel in the park. Macfarlane (1819–1885) was a noted attorney, coal geologist, geological guidebook writer, and enthusiast of the area near what was then called Green Lake (later renamed Glacier Lake to avoid confusion with the nearby Green Lake in Fayetteville, NY). The resort's offerings included picnicking, boating, fishing, croquet and archery, but it closed after a few years. The central part of the current park, amounting to and including Glacier Lake and the fossil waterfall, was bought by Mary Clark Thompson in 1915. Thompson had learned that the fossil waterfall was being considered for a limestone quarry; just to the east were the enormous limestone quarries of the Solvay Process Company. Thompson gave this tract to the New York State Museum, with the stipulation that the land be preserved as a memorial to her father Myron H. Clark, who had been governor of New York State from 1855 56. Clark Reservation became a state park in 1926. The New York State executive budget plan for 2010 2011 called for Clark Reservation State Park to be closed as a budget cutting measure. The park closings were reversed for the 2010 season by legislation passed on May 28, 2010.
Қалқандар
Кларк резервациясы онда өсетін папоротник түрлерінің көптігімен танымал; 1994 жылғы сараптамада 26 папоротник түрі анықталды. Қазіргі уақытта бұл саябақ АҚШ-та американдық серке тілі папоротнигін сақтаудағы басты орын болып табылады. Бұл папоротник Солтүстік Америкада өте сирек кездеседі; континентте оның табылуы алғаш рет 1807 жылы ботаник Фредерик Пурш Онондага округінің жанындағы Сплит-Рок тауында анықталды. 19 ғасырдың екінші жартысы – папоротниктерге деген үлкен қызығушылық тудырған, «птеридоманиа» деп аталатын кезең болды. Серке тілі папоротнигі үшін қосымша «станциялар» табу, тіпті бастапқы Сплит-Рок станциясын қайта ашу 19 ғасырда қызығушылық тудырды. Глейшер көлі маңындағы станция туралы алғаш рет 1866 жылы Дж. А. Пейне хабарлаған, ал қазір Кларк резервациясында бірнеше станция белгілі. Оның сирек кездесетіндігіне байланысты, Нью-Йорк аймағындағы бұл папоротниктің санын 1916 жылдан бері мерзімімен санап отырады. Мұздық көл сияқты, бұл көл де бірнеше атаумен белгілі болды, оның ішінде Жасыл тоған, Жасыл көл, Шығыс Жасыл көл және Сколопендриум тоғаны. 1915 жылы ботаник Р. К. Бенедикт: «Көлдің өзі геологиялық тұрғыдан қызықты, ал серке тілі папоротнигі үшін батыс көл аймағынан гөрі қызықтырақ, себебі елдегі ең жақсы үлгілері шығыс көл маңында өседі» деп жазды. Бенедикт 1915 жылы Science журналына жолдаған хатында бұл көлге әктас тас қазбалары қауіп төндіріп тұрғанын айтты және Грин Пондты қорғау үшін тағы бір мемлекеттік саябақ құруға қолдау іздеді. Кларк резервациясы да осы қауіптен жақында ғана құтылған еді. 1925 жылға қарай шығыс көлге төнген қауіп шындыққа айналды, көл әктас тас қазбаларын кеңейту арқылы жойылды. Оның жойылмас бұрын, 1000-ға жуық серке тілі папоротнигі оның маңынан Кларк резервациясына көшірілді. Бір автордың пікірінше, Кларк резервациясын 1926 жылы мемлекеттік саябаққа айналдыру американдық серке тілі папоротнигін сақтауға деген қызығушылықтың нәтижесі болды. 1930 жылы Онондага округі және көршілес Мэдисон округі үшін серке тілі папоротнигін қорғауға бағытталған штат заңы қабылданды. Дегенмен, жақын маңдағы Рок-Кат шатқалындағы ортаны жою 1945 жылға қарай осы папоротниктердің тағы бір «станциясын» жойды. Сесил Розберри былай сипаттады: «Оңтүстік аймақтар мұздық еріген суларының ағынымен жасалған тау жыныстарымен тілгіленген, олар Мохок аңғарына қарай құтылу жолын іздеді». Бұл аймақтағы жердің биіктігі оңтүстіктен солтүстікке қарай төмендейтіндіктен, мұздық солтүстікке шегінуімен бірнеше арналар пайда болды; әрбір келесі арна алдыңғысынан төмен және солтүстікке қарай орналасқан. Кларк резервациясынан оңтүстікке қарай шамамен бір шақырым жерде орналасқан Smoky Hollow – бұл Кардифф көлінен Баттернут ойысына су ағыны арқылы құрылған ертедегі арна, мұздық әлі де қазіргі Кларк резервациясын жауып тұрған кезде. Бұл арнадан су ағып өту шегі теңіз деңгейінен 790 фут (241 м) биіктікте. Мұздық шегінуімен сулар Кларк резервациясынан өтетін жаңа, төменгі арнаны тапты, оның арнасы шамамен 720 фут (219 м) тереңдікте. Су тасқыны пайда болды, ал оның бассейні ақырында мұздық көліне айналды. Мұз солтүстікке қарай шегінген сайын, 481 тас жолының қазіргі орналасқан жерінде (арнаның шегі шамамен 550 фут (168 м)) тағы да төменгі арна (Тас кесу арнасы) қазылды. Pumpkin Hollow, Meadowbrook және Green Lakes State Park каналдарының пайда болуы да осыған ұқсас. Розберри былай жазады: «Бұл әктас сумен күшті тозып, жарылып кеткен, су тасқынының күшін үнсіз айтады». Кларк резервациясындағы тік жарға қарай жететін әктас тас сөресі – судың әктас тасты және онымен байланысты тау жыныстарын ерітуінен пайда болған «карст» топографиясының мысалы. Оның ерекшеліктерінің бірі – құрғақ көл деп аталатын әктастағы терең ойыс. Құрғақ көл терең және тығыз орналасқан, өсімдіктерге ерекше орта ұсынады. Франко және авторлар тобы былай хабарлайды: «Бұл карсттық нысан, оның пайда болуына әктастың еріп, суға батқан қыш тастары себеп болған. Тау жынысының жасы 300-400 миллион жыл (Van Diver 1985) және оның жарықтары мұздықтан кейінгі судың тез ағып кетуіне мүмкіндік берді».
Clark Reservation is known for the diversity of fern species which grow there; in a 1994 survey, 26 fern species were identified. The park is presently the principal site in the United States preserving American hart's tongue fern. This fern is quite rare in North America; its presence on the continent was first discovered in 1807 by botanist Frederick Pursh at nearby Split Rock in Onondaga County. The second half of the 19th Century was a period of popular enthusiasm for ferns that has been called "pteridomania". Discovery of additional "stations" for hart's tongue, and indeed rediscovery of the original Split Rock station, were subjects of considerable interest in the 19th century. The station near Glacier Lake was first reported in 1866 by J. A. Paine, and several stations are now known within Clark Reservation. Because of its rarity, censuses of the fern in this region of New York have been reported periodically since 1916. As with Glacier Lake, this lake was known by several names, including Green Pond, Green Lake, East Green Lake, and Scolopendrium Pond. The botanist R. C. Benedict wrote in 1915, "the lake itself is of equal geological interest and, from the standpoint of the hart's tongue fern, is of greater interest than the west lake region because the best specimens in the country grow near the east lake." This lake was threatened by limestone quarrying in 1915 when Benedict wrote his letter to Science, and Benedict had been seeking support for the creation of another state park to protect Green Pond. Clark Reservation had recently been preserved from the same threat. By 1925 the threat to the eastern lake had become reality, and this lake was destroyed by expanded limestone quarrying. Just prior to its destruction, about 1000 hart's tongue ferns were transplanted from its vicinity to Clark Reservation. One author has claimed that the conversion of Clark Reservation into a state park in 1926 occurred because of interest in preserving the American hart's tongue fern. In 1930, a state law was passed protecting hart's tongue fern in Onondaga County and also neighboring Madison County; nonetheless, destruction of habitat in the nearby Rock cut gorge had destroyed still another station of these ferns by 1945. so as Cecil Roseberry describes, "The southern environs are furrowed with rock channels slashed by torrents of glacial meltwater seeking an escape route which they finally found to the Mohawk Valley." Because the elevation of the land in this region generally decreases from south to north, a series of channels was created by the northerly retreat of the ice sheet; each succeeding channel is lower, and more northerly, than the previous one. Smoky Hollow, which is a gorge lying about a mile south of Clark Reservation, was an early channel created by flows of water from Lake Cardiff into the Butternut trough when the ice sheet still covered the present Clark Reservation. The threshold for water to flow through this channel is at 790 feet (241 m) above sea level. As the ice sheet retreated, the waters found a new, lower channel running through Clark Reservation, with a channel threshold of about 720 feet (219 m). A waterfall formed, and its plunge pool ultimately became Glacier Lake. As the ice retreated further northward, a still lower channel (Rock cut channel) was carved where Interstate 481 is currently located (channel threshold of about 550 feet (168 m)). The channels at Pumpkin Hollow, Meadowbrook, and at Green Lakes State Park have the same origins. Roseberry writes that this "limestone is deeply waterworn and fissured, mutely telling the force of the deluge which hurled itself over the brink." The limestone shelf leading to the precipice at Clark Reservation is an example of a "karst" topography created by water's dissolution of limestone and related rocks. Among its features is a deep depression in the limestone that is known as Dry Lake. Dry Lake is about deep and occupies , and offers an unusual habitat for plants. As Franco, et al. report, "It is believed to be a karst feature created by dissolving limestone that formed a sinkhole basin. The bedrock is 300–400 million years old (Van Diver 1985) and its fissures allowed for rapid post glacial water drainage."