Кіріспе
Көлшектер физикасындағы құбылыс Көлшектер физикасында үш реактивті оқиға - үш реактивті реакцияға топталған сияқты көрінетін соңғы күйдегі көптеген бөлшектермен болатын оқиға. Бір ұшқышты шамамен бір бағытта ұшып бара жатқан бөлшектер құрайды. Бір адам реакция нүктесінен ұшқындарға сәйкес келетін үш конус тарта алады, ал реакцияда пайда болған бөлшектердің көпшілігі осы конустардың біріне тиесілі болып көрінеді. Бұл оқиғалар қазіргі уақытта глюондардың бар екендігіне ең тікелей дәлел болып табылады және олар алғаш рет DESY зертханасындағы PETRA үдеттегішіндегі TASSO экспериментімен байқалды. Кварктар адрондалған кезде, әдетте, джеттер пайда болады, ал кварктер тек жұппен ғана пайда болады, сондықтан джеттердің тақ санын қамтитын оқиғаларды түсіндіру үшін қосымша бөлшектер қажет. Кванттық хромодинамика бұл бөлшектің ерекше энергетикалық глюон екенін көрсетеді, ол кварктердің бірімен сәулеленіп, кварк сияқты адронизацияланады. DESY-де алғаш рет байқалып, LEP коллайдеріндегі тәжірибелерде егжей-тегжейлі зерттелген осы оқиғалардың ерекше ерекшелігі - олардың Лунд тізбегі моделімен сәйкестігі. Модель төмен энергетикалық глюондардың "арқандары" кварктар мен жоғары энергетикалық глюондар арасында барынша күшті түзілетінін және бұл арқандардың жаңа кварк-антикварк жұптарына "бөлініп" (адронизация процесінің бөлігі) кейбір "жолдан адасқан" адрондарды ұшқыштар арасында (және бір жазықтықта) пайда ететінін көрсетеді. Кварк-глюонның өзара әрекеттесуі кварк-кварк әрекеттесуінен күшті болғандықтан, мұндай адрондар екі кварк-жеттің арасында жиірек байқалады. Нәтижесінде модель адасқан адрондар екі ұшқыштың арасында пайда болмайды, бірақ олардың әрқайсысы мен үшіншісінің арасында пайда болады деп болжайды. Дәл осыны байқауға болады. Физиктер осыған ұқсас процесте пайда болған фотондармен болған оқиғаларды да қарастырды. Бұл жағдайда кварк-кварк өзара әрекеттесуі жалғыз күшті өзара әрекеттесу болып табылады, сондықтан екі кварк арасында "тір" пайда болады, ал сәйкес келетін ұшқыштар арасында адасқан адрондар пайда болады. Үш реактивті оқиға мен жоғары энергиялы фотоны бар екі реактивті оқиға арасындағы осы айырмашылық, бұл үшінші реактивті қатты өзара әрекеттесу кезінде бірегей қасиеттерге ие екенін көрсетеді, оны тек осы реактивті бастапқы бөлшектің глюон болуымен ғана түсіндіруге болады. Бұл ой төмендегі суретте көрсетілген. Суреттер Фейнман диаграммасы емес, олар уақыт бойынша "суреттер" және екі кеңістіктік өлшемді көрсетеді.
In particle physics, a three jet event is an event with many particles in final state that appear to be clustered in three jets. A single jet consists of particles that fly off in roughly the same direction. One can draw three cones from the interaction point, corresponding to the jets, and most particles created in the reaction will appear to belong to one of these cones. These events are currently the most direct available evidence for the existence of gluons, and were first observed by the TASSO experiment at the PETRA accelerator at the DESY laboratory. Since jets are ordinarily produced when quarks hadronize, and quarks are produced only in pairs, an additional particle is required to explain events containing an odd number of jets. Quantum chromodynamics indicates that this particle is a particularly energetic gluon, radiated by one of the quarks, which hadronizes much as a quark does. A particularly striking feature of these events, which were first observed at DESY and studied in great detail by experiments at the LEP collider, is their consistency with the Lund string model. The model indicates that "strings" of low energy gluons will form most strongly between the quarks and the high energy gluons, and that the "breaking" of these strings into new quark–antiquark pairs (part of the hadronization process) will result in some "stray" hadrons between the jets (and in the same plane). Since the quark gluon interaction is stronger than the quark quark interaction, such hadrons will be observed much less frequently between the two quark jets. As a result, the model predicts that stray hadrons will not appear between two of the jets, but will appear between each of them and the third. This is precisely what is observed. As a check, physicists have also considered events with a photon produced in a similar process. In this case, the quark–quark interaction is the only strong interaction, so a "string" forms between the two quarks, and stray hadrons now appear between the corresponding jets. This difference between the three jet events and the two jet events with a high energy photon, which indicates that the third jet has unique properties under the strong interaction, can only be explained by the original particle in that jet being a gluon. The line of reasoning is illustrated below. The drawings are not Feynman diagrams; they are "snapshots" in time and show two spatial dimensions.
Эллис-Карлинер бұрышы
Эллис-Карлинер бұрышы - үш реактивті оқиғадағы ең жоғары энергиялы ұшқыштар арасындағы кинематикалық бұрыш. Бұрыш зертханалық кадрда өлшенбейді, бірақ екінші және үшінші джеттер бір-біріне тіреліп тұру үшін ең жоғары энергиялық джеттің энергиясы бойынша күшейтілген кадрда. Эллис-Карлинер бұрышының бөлінуін өлшеу арқылы PETRA электронды-позитронды сақтау сақинасында DESY, физиктер глюонның спині нөл немесе спині екі емес, бір екенін анықтады. CERN-дегі LEP сақтау сақинасындағы кейінгі тәжірибелер осы нәтижені растады.