Тақырыптар

Кванттық хромодинамика

Quantum Chromodynamics · 63 мақала

  1. Бариондар: Кварктардан құралған субденешік бөлшектер

    Барио́н – кварктардан тұратын, протон мен нейтрон сияқты суб атомдық бөлше́к. Фермиондар тобына жатады, антибөлше́кке ие. Физика терми́ні.

    #989 · 3 мин оқу

  2. Кварктар арасындағы күшті өзара әрекеттесуді қамтамасыз ететін бөлшекейлер (Gluon)

    Глюон – бөлшектер арасындағы күшті өзара әрекеттестікті қамтамасыз ететін, массасы жоқ элементар бөлшек. Кварктарды байланыстырып, хадронды құрайды. QCD маңызды!

    #3016 · 5 мин оқу

  3. Мезон - кварктар мен антикварктардан тұратын бөлшекейлер

    Мезон – бөлшектік физикадағы кварктар мен антикварктардан тұратын, тұрақсыз, іріктемелі бөлшек. Өмір сүру ұзақтығы өте қысқа, диаметрі ~1 фемтометр.

    #4804 · 5 мин оқу

  4. Мюррей Гелл-Ман: Элементарлық бөлшектер физигінің тұңғыш зерттеушісі

    Мюррей Гелл-Манн (1929-2019) – американ физигі, элементар бөлшектер теориясын дамытқан. Кварктар, ренормализация тобы, QCD және Хиральность концепцияларын енгізді. Нобель сыйлығының иегері.

    #4949 · 3 мин оқу

  5. Атом ядросының құрамындағы бөлшек (протон немесе нейтрон)

    Нүклон – атом ядросын құрайтын протон немесе нейтрон. Массалық сан анықтайды. Кварктардан тұрады, ядролық күштің негізі. Физика, химия термині.

    #5281 · 7 мин оқу

  6. Субатомдық бөлшектер мен күштерді зерттеу

    Бөлшек физикасы – материя мен радиацияның негізгі бөлшектері мен күштерін зерттейді. Стандартты модель, фермиондар, бозондар, кварктар туралы біліңіз.

    #5519 · 8 мин оқу

  7. Кварктар: Материяның құрылыс бөліктері

    Кварк – материяның негізгі құрамы. Протон, нейтрон және атом ядросы құрамында болады. Кварктарды оқшау табу мүмкін емес, олар гадрон ішінде ғана кездеседі.

    #6095 · 13 мин оқу

  8. Күшті ядролық өзара әрекеттесулер теориясы

    Кванттық хромодинамика (QCD): кварктар мен глюондар арасындағы күшті өзара әрекеттесуді зерттейді. Протон, нейтрон, пион құрамындағы бөлшектер, түс зарядтары туралы біліңіз.

    #6116 · 12 мин оқу

  9. Субатомдық бөлшектерде кварктардың байланысы

    Кварктардың субұрпалық бөлшектердегі байланысы: күшті өзара әрекеттесу, ядролық күш, протондар, нейтрондар, масса және қашықтық туралы ақпарат.

    #6794 · 6 мин оқу

  10. Ең жеңіл мезон және пионның ашылу тарихы

    Мезондар, пиондар және олардың ролі ядролық күштер мен космологияда. Юкава болжамы, GZK лиміті, бөлшектер физикасы – мақалада толыққанды ақпарат!

    #8657 · 2 мин оқу

  11. Бөлшектер физикасы: Лептон түрлері

    Лептондар – бөлшек физикасының элементар бөлшектері. Электрон, мюон, тау-лептон, және нейтрино түрлері бар. 6 түрлі «дәмі» мен 3 буыны бар.

    #14247 · 7 мин оқу

  12. Кванттық хромодинамикадағы түс қамау құбылысы

    Кванттық хромодинамикадағы түс қамау құбылысы – кварктар мен глюондарды жеке күйде байқау мүмкін емес. Олар гадрон құрамында ғана табылады.

    #51742 · 3 мин оқу

  13. Кванттық хромодинамикадағы түс зарядтары

    Кванттық хромодинамикадағы күшті өзара әрекеттесуге байланысты түс зарядтары: кварктар мен глюондардың қасиеттері, түс нейтралды жүйелер.

    #54572 · 3 мин оқу

  14. Кварк жұлдызы: Экзотикалық материяның тығыз күйі

    Құрамдас бөлігі негізінен кварктардан тұратын гипотетикалық, тығыз жұлдыз – кварк жұлдызы. Құрылымы, қалыптасуы және қасиеттері туралы біліңіз.

    #58766 · 6 мин оқу

  15. Атомнан кіші бөлшекелер

    Атомнан кішкентай бөлшектер: физика, ядролық физика, кварктар, лептондар, бозондар, фермиондар. Бөлшектердің құрамы мен өзара әрекеттесуі туралы біліңіз.

    #60487 · 7 мин оқу

  16. Жоғары кварк: құрамы, қасиеттері және ашылу тарихы

    Жоғары кварк – материяның құрамындағы ең жеңіл бөлшек. Протон мен нейтрон құрамында болады, ядролық физикада маңызды. Кварк моделі туралы ақпарат.

    #65634 · 1 мин оқу

  17. Төмен кваркі: материя құрамындағы элементар бөлшек

    Төмен кварк – материяның құрамындағы элементар бөлшек. Протондар мен нейтрондардың құрамында болады, барлық атомдарда кездеседі.

    #65635 · 2 мин оқу

  18. Шарм кваркі: ашылу тарихы мен қасиеттері

    Шарм кваркі – бұл элементар бөлшек, хадрон құрамында табылады. 1964 ж. теорияланды, 1974 ж. ашылды. Массасы, қасиеттері, және W, Z бозондарымен байланысы туралы ақпарат.

    #65636 · 7 мин оқу

  19. Төменгі кварк: қасиеттері мен ашылу тарихы

    Б төмен кваркі, негізгі бөлшекей, қасиеттері, маңыздылығы, топ кваркінің ыдырауындағы ролі, Хиггс бозоны және CP бұзушылығы туралы ақпарат.

    #65637 · 1 мин оқу

  20. Жасанды құрастырылған пентақварк

    Жасалма суб-атомдық бөлшекей – пентақварк. Төрт кварктан және антикварктан тұрады, табиғатта кездеспейді. Экзотикалық барион ретінде зерттеледі.

    #68478 · 4 мин оқу

  21. Бариондық сан: Кварктар мен антикварктар мөлшерінің кванттық саны

    Бәрион саны – бөлшек физикадағы маңызды кванттық сан. Кварктар мен антикварктар мөлшерін анықтайды, сақталады. Стандартты модельдегі бәрімен өзара әрекеттеседі.

    #83526 · 1 мин оқу

  22. Каон бөлшегі және бөлшек физикасының дамуы

    Каон бөлшегі: құрамы, қасиеттері, және физикадағы маңызы. Кварк моделі, CP бұзуы, материя-антиматерия ассиметриясы туралы ақпарат.

    #89313 · 4 мин оқу

  23. Бөлшектік физикадағы гиперзаряд

    Бөлшектік физикадағы гиперзаряд (Y) – адрондардың кванттық саны. Изоспинмен бірге, бөлшектерді жіктеуге көмектеседі. Стандартты модельдегі маңызды ұғым!

    #111870 · 2 мин оқу

  24. Бөлшек физикасындағы өлшеу теорияларының асимптотикалық еркіндігі

    Бөлшек физикасындағы өlçü теориялары: Асимптотикалық еркіндік – энергия артып, қашықтық төмендегенде бөлшектер арасындағы әрекеттесуді әлсіздетеді. QCD, кварктар мен глюондар.

    #129247 · 3 мин оқу

  25. Әлсіз өзара әрекетке қатысты кванттық сан (Älsіz özara äreketke qatystı kvanttıq san)

    Ядролық физикадағы изотоптық спин (изоспин) туралы: бөлшектер құрамы, симметриясы, кванттық нөмірлер. Бұл мақалада изотоптық спин түсіндіріледі.

    #132418 · 8 мин оқу

  26. Далиц суреті: үш дене ыдырауларын зерттеу құралы

    Далиц суреті – бөлшек физикасында үш дене ыдырауының кинематикалық мүмкіндіктерін көрсететін график. Инвариантты массалардың квадраты арқылы талдау жасалады.

    #137086 · 1 мин оқу

  27. Кварк модельге сәйкес келмейтін мезон бөлшектері

    Экзотикалық мезондар: кварк моделіне сәйкес келмейтін бөлшектер. Глюболдар, тетракварктар, гибридтік мезондар туралы ақпарат. Бөлшек физикасы.

    #149875 · 3 мин оқу

  28. Торлық кванттық хромодинамика есептеулері

    Торкөл QCD: кварктар мен глюондар теориясын шешудің белгілі бір әдісі. Дискреттік кеңістік-уақыттағы есептеулер күшті өзара әрекеттесуді зерттеуге көмектеседі.

    #166552 · 3 мин оқу

  29. Шарымдық кварктан тұратын бөлшекей (J/psi мезоны)

    Ж/ψ мезоны – шармалы кварктан тұратын бөлшекей. Спині 1, ұзын өмір сүру ұзақтығы, және төменгі массасы бар шарманийдың ең көп кездесетін түрі.

    #172204 · 5 мин оқу

  30. Гипериядролар: құрамы, қасиеттері және зерттелуі

    Гиперядролар – бұл протон, нейтрон және гиперондардан құралған атом ядросы. Олардың қасиеттері, құрамы, және Λ, Σ, Ξ гиперондары туралы біліңіз.

    #172796 · 6 мин оқу

  31. Джордж Цвейг: Физик, нейробиолог және қаржы сарапашысы

    Джордж Цвейг – американ физигі, бөлшектер физигі, кварк моделін ұсынған (Гелл-Манмен бірдей). Нейробиология, ғылыми зерттеулермен айналысқан.

    #175289 · 2 мин оқу

  32. Құпиялы барion түрлері

    Гиперон – бөлшек физикасындағы ерекше барион. Құрамында таңсық кварктары бар, нейтрон жұлдыздарында кездеседі. Жаңа классификацияға түрткі болды.

    #184806 · 2 мин оқу

  33. Гадрондардың пайда болу процесі

    Гадронизация – кварктар мен глюондардан адрон қалыптасу процесі. QGP трансформациясы, түсті жолдың ыдырауы зерттеледі. Ұлы жарылыстан кейін болған өзгерістер туралы біліңіз.

    #196819 · 3 мин оқу

  34. Кварктар мен лептон құрамындағы гипотетикалық бөлшектер

    Преондар – бөлшек физикасындағы кварктар мен лептондардың құрамындағы гипотетикалық бөлшектер. Стандартты модельге қарамастан, іздестіру жалғасуда.

    #216511 · 7 мин оқу

  35. Фейнман диаграммаларының «пингвин» класы

    Фейнман диаграммалары: «пингвин» типті диаграммалар кванттық дала теориясындағы CP бұзу процестерін түсінуде маңызды. Кварктардың дәмі өзгеруі, Higgs өзара әрекеттесуі.

    #217920 · 2 мин оқу

  36. Құрама Хиггс моделі және жоғарғы кварк конденсаты теориясы

    Жаңа бөлшек физикалық модель: топ кварк конденсаты – Хиггс бозоны топ кварктан және антикварктан тұратын күштердің құрамындағы күйін түсіндіреді.

    #220430 · 2 мин оқу

  37. Кварконий: Кварк пен антикварктан құралған мезон

    Кварконий – ауыр кварк пен антикварктан құралған, өте тұрақсыз бөлшеке. Бұл бөлшектер физикадағы материя-антиматерия жойылған кезде пайда болады.

    #241604 · 3 мин оқу

  38. Жоғары энергетикалық физикадағы скалярлы мезонтар

    Скалярлы мезон: спині 0 және жұп паритеті бар бөлшектік физикадағы бөлшектер. Қасиеттері, анықталу жолдары, және теориялық мағынасы туралы біліңіз.

    #243110 · 2 мин оқу

  39. Жалпы спині 1 және жұп емес паритеті бар мезон

    Векторлық мезон – спині 1 және жұп емес паритеті бар бөлшектік бөлшек. Кварк моделіндегі таза күйлердің спектроскопиясы, қасиеттері мен айырмашылықтары туралы ақпарат.

    #243112 · 2 мин оқу

  40. Кварк материясы және QCD материясы: Гипотетикалық күйлер

    Кварк материясы: физикадағы гипотетикалық күй. Кварк-глюон плазмасы, кварктар мен глюондардың бос күйі, экстремалды жағдайларда пайда болады. Зерттеулер жалғасуда.

    #264255 · 7 мин оқу

  41. Элементарлық бөлшектердің дәмдері

    Бөлшектік физикадағы "дәмі" – элементар бөлшектердің түрлері. Стандартты модельде 6 кварк және 6 лептон "дәмі" бар. Бөлшектердің қасиеттері мен симметриясы зерттеледі.

    #265178 · 8 мин оқу

  42. Кварктар мен глюондардан тұратын экзотикалық адрон бөлшектері

    Экзотикалық адрон бөлшектері: кварктар мен глюондардан тұрады, 3-тен артық кварктары бар. Бұл бөлшектердің құрамы, түрлері мен теориялық негіздері туралы ақпарат.

    #270248 · 2 мин оқу

  43. Гадрондарды жіктеу схемасы

    Бөлшектер физикасындағы кварк моделі – хадрондарды құрамындағы кварктар бойынша жіктеу схемасы. 1960-жылдары ашылған, қазірге дейін қолданылады.

    #272598 · 5 мин оқу

  44. Кванттық хромодинамикада бұзылыс әдістерінің қолданылуы

    Кванттық хромодинамика: бөлшектер физикасы, күшті өзара әрекеттесулерді зерттеу, бұзылыс теориясы қолданылуы. Жоғары энергиядағы дәл есептеулер.

    #277142 · 2 мин оқу

  45. Бәриондар құрамындағы дикварктар моделі

    Бәріон моделі: кварк-диқварк құрылымы, диқварктардың ішкі бөлшектердегі ролі, ядролық қасиеттерді түсіндіру. Физикалық зерттеулерге шолу.

    #284269 · 2 мин оқу

  46. b-кварктарды анықтау әдістері

    b-тегі: б кварктарынан туындаған реактивтерді анықтау әдісі. Бөлшек физикасында маңызды, өмір сүру ұзындығы & детектор ішінде ыдырайтындықтары арқасында.

    #287767 · 1 мин оқу

  47. Бөлшектер физикасындағы қайнар бұлақтар (Jetter fizikasyndağı qainar bularaqtar)

    Бөлшектер физикасындағы "жет" дегеніміз – кварктар мен глюондардың адронға айналуынан туындайтын бөлшектер шоғы. Түсті зарядтардың қыналынуы, QCD және жоғары энергиялы соқтығысулар туралы.

    #287875 · 3 мин оқу

  48. Deep inelastic scattering

    #293465 · 3 мин оқу

  49. Мезон бөлшектерінің тізімі

    Мезондар: кварктардан тұратын бөлшектер тізімі. Бұл мақаладағы мезондар – адрон тобының құрамындағы, құрамында бір кварк пен антикварк бар тұрақсыз бөлшектер.

    #305853 · 2 мин оқу

  50. Бөлшектердің буындары және түрлері

    Бөлшектер физикасындағы буын/отбасылар, элементар бөлшектердің жіктелуі. 3 буын: лептондар, кварктар, масса, заряд айырмашылықтары. Стандартты модель.

    #312536 · 3 мин оқу

  51. Бариондар: Кварктардан құралған ауыр бөлшектер

    Барионы – кварктардан тұратын ауыр бөлшекелер. Мезондармен салыстырылып, құрамы мен қасиеттері қарастырылады. Пентақварктар туралы ақпарат.

    #314901 · 2 мин оқу

  52. Three-jet event

    #321859 · 2 мин оқу

  53. Жоғары энергиялы адрон-адрон шашырауындағы Дрелл-Ян процесі

    Жоғары энергиялы адрон-адрон шашырауындағы Дрелл-Ян процесі – кварктардың антикварктармен жойылғанда лептондар жұбын құруы. Негізгі ашылулар мен теориялық негіздері.

    #328059 · 1 мин оқу

  54. Статистикалық механикадағы бөлшеу функциясының шексізге ұшу температурасы

    Гагедорн температурасы: адрондық материяның тұрақсыздығы мен кварк материяға өтуі. Бұл теориялық физикадағы "қайнау температурасы", энергияның шегі.

    #331977 · 3 мин оқу

  55. Америкалық бөлшек физика эксперименті: GlueX жобасы

    GlueX эксперименті: кварктарды байланыстыратын глюондық өрісті зерттеу, жаңа гибридтік мезон түрлерін анықтау. QCD, фотоөндіріс, JLab.

    #353000 · 1 мин оқу

  56. Ро мезондары: қасиеттері мен ыдырауы

    Rho мезондары: иықын триплеті, өте қысқа ғұмыр, негізгі ыдырау жолы – пион жұбы. 1961 ж. ашылды, кварктан тұрады, спині 1, массасы жоғары.

    #356419 · 1 мин оқу

  57. Гипотетикалық лептокварктар және іздеу нәтижелері

    Лептокварктар – бөлшектер физикасының гипотетикалық түсінігі. Кварктар мен лептондармен өзара әрекеттеседі, Стандартты Модельді кеңейтеді. CERN-де іздеу жүріп жатыр.

    #365483 · 2 мин оқу

  58. Шарықталған бариондар: құрамы, түрлері және қасиеттері

    Шармды бариондар: құрамында шарм кваркі бар бөлшектер. Массасы 2300-2700 аралығында. Екі есе шармды бариондар да болжанып, зерттеледі.

    #369794 · 8 мин оқу

  59. Му Йон Хан: Корея-Америка физигі және SU(3) симметриясының авторы

    Корей-американ физигі Му Юнг Хан (1934-2016) кварктардың SU(3) симметриясын енгізгенімен танымал. Кванттық хромодинамиканың негізі – түс зарядтары. Физика, ғылым.

    #383199 · 2 мин оқу

  60. Жоғары Энергиялық Бөлшектер Физикасында Оқиға Жасаушылар

    Жоғары энергиялық бөлшек физикасындағы оқиғаларды модельдеуге арналған бағдарламалық құралдар. Бұл құралдар бөлшектердің өзара әрекеттесуін симуляциялайды, күрделі процестерді есептейді.

    #385352 · 2 мин оқу

  61. Бөлшектер физикасындағы адрон моделі

    Бөлшектер физикасындағы адрон моделі: Ричард Фейнман ұсынған партондық модель, QCD процестерін түсіндіруге көмектеседі. Жоғары энергиялы бөлшектерді зерттеуде маңызды.

    #386702 · 2 мин оқу

  62. Анти-де Ситтер кеңістігі мен кванттық хромодинамика арасындағы сәйкестік

    Анти-де Ситтер/кванттық хромодинамика сәйкестігі: QCD-ны гравитациялық теориямен байланыстыру әрекеті. Ішектік теорияның ядролық физикамен қатысы зерттеледі.

    #402339 · 4 мин оқу

  63. Құпия Бөлшектердің Тууы мен Жойылуы

    «Қызық есімдер» телешоуының «Ерекше бөлшектердің пайда болуы мен ыдырауы» атты эпизодында ғалымдар күңгірт сәулеленуге тап болып, қуыршақтай басқарылады. Физика, бөлшектер талқыланады.

    #426682 · 2 мин оқу