Кіріспе

Сызықтық емес тұйықталу детекторы, немесе NLJD, – кеңістіктің шағын аймағын жоғары жиілікті радиожиілікті (RF) энергиямен жарықтандыратын құрылғы. Аймақтағы кез келген "сызықтық емес тұйықталу", мысалы, әсіресе p–n тұйықталуы, осы энергияны қабылдайды. Тұйықталудың электр өрісіне асимметриялық жауабының нәтижесінде энергия бұрмаланады және жарықтандыру жиілігінің еселіктері түрінде қайта шығарылады (гармоникалықтарды қараңыз). Детекторда осы гармоникалықтарға қадалаған сезімтал қабылдағыш, сондай-ақ олардың бар екенін құрылғыны пайдаланушыға хабарлау үшін тиісті өңдеу және дисплейлер бар. Жартылай өткізгіш электрониканың негізі p–n тұйықталуы болғандықтан, NLJD қорғалмаған, жартылай өткізгіштерді қамтитын кез келген электрондық құрылғыны, оның электроникасы қосылған немесе қосылмаған күйде болсын, анықтай алады. NLJD-нің қарапайым түрі электрондық емес объектілерді де анықтай алады, сондықтан құрылғыны пайдалану үшін белгілі бір білік пен тәжірибе қажет. Мысалы, қабырға ішіндегі тот басқан шеге қате оң нәтиже бере алады. Осы себепті, қазіргі заманғы NLJD құрылғылары жарықтандыру жиілігінің екінші және үшінші гармоникасы арасындағы қатынасты зерттейді. Шынайы (электрондық) p–n тұйықталуы кездескенде, екінші гармоника әдетте үшінші гармоникадан күшті болады.

Тарих

NLJD-ны Чарльз Бовилл Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ойлап тапты. Бастапқыда ол ұшақтардың боялған беттері астындағы коррозияны анықтау үшін пайдаланылды. 1972 жылы, Бовилл Allen International Ltd. (Вестминстер, Лондон, Ұлыбритания) компаниясының техникалық директоры болғаннан кейін, құрылғы "Брум" деп аталды және жасырын, істемейтін тыңдау құрылғыларын (көліктерді) табуға арналған құрылғы ретінде ұсынылды. Кейіннен Audiotel Corby (Ұлыбритания) компаниясы оны Scanlock Broom деп сатты, одан кейін Scanlock Broom ECM және соңында Scanlock Super Broom құрылғылары пайда болды. Осыған ұқсас құрылғыларды АҚШ (мысалы, Orion) және Ресейдегі өндірушілерден табуға болады.

Қарсы шаралар

NLJD-ге қарсы шара ретінде 1968 жылдан бастап Орталық барлау агенттігінің кәсіби жасырын тыңдау құрылғылары (бэгтер) «оқшаулағыш» деп аталатын құрылғымен жабдықталды. Оқшаулағыш – 3 портты циркулятор, оның кері порттық бөлігі резистормен тоқтатылады. NLJD арқылы құрылғыға жіберілген кез келген энергия резистормен сіңіріліп, кері шағылыс болмайды (немесе өте аз болады). Мұндай құрылғының мысалы – ЦРУ-ның SRT 107 үлгісі. Сызықтық емес торапты оқшаулауды қиындату үшін NLJD-нің іздеу аймағында арзан диодтарды орналастыруға болады. Бұл көптеген диодтар анықталғанда, нақты тыңдау құрылғысын жалған сигналдардың арасынан жасырады. Мұндай тәсіл 1980 жылдары Мәскеудегі АҚШ елшілігі құрылысында қолданылды. Кеңес Одағы ғимараттың бетон құрылысына мыңдаған диодтарды араластырып, американдықтар үшін тыңдау құрылғыларын анықтап алып тастауды дерлік мүмкін емес етті.