Кіріспе
Бусия – Кенияның бұрынғы Батыс провинциясындағы округ. Ол шығысында Какамега округімен, солтүстігінде Бунгома округімен, оңтүстігінде Виктория көлімен және Сиая округімен, батысында Уганданың Бусия ауданымен шектеседі. 2019 жылғы мәліметтер бойынша округтің халқы 893 861 адамды құрайды. Оның аумағы шамамен 1700 шаршы километрді алып жатыр, бұл оны Кениядағы ең кішкентай округтердің біріне айналдырады. Бусияда Лухья тайпасы мен Кенияның Тесо тайпасы, сондай-ақ Луо тайпасының шағын топтары тұрады. Лухья тайпаларының ішінде Абакхаё, Марачи, Самия және Абаньяла қауымдастықтары бар.
Luo. The Luhya communities include the Abakhayo, Marachi, Samia and Abanyala communities.
Этимология
Бусия округі Кенияның Батыс провинциясының құрамына кіреді. Бұл жерде негізінен Кенияның лухья тайпасы және аз саны итесо тайпасы қоныстанған. Өлкеге айналудан бұрын, президент Мвай Кибаки басқа аудандарды құрғанға дейін Бусия ауданы деп аталды. Бусия округі батысында Угандамен шектеседі. Бусияның самия халқы Уганданың Бусия ауданындағы самия қауымымен бір текті. Самия халқы отаршылдық үкіметтің оларды бөліп, екі түрлі елге орналастыру себебін сұрап наразылық білдірген.
География
Бусия округі солтүстікте Бунгома округімен, шығыста Какамега округімен, оңтүстік-шығыста Сияя округімен және оңтүстікте Виктория көлімен шектеседі. Бусияның аумағы шамамен 1700 шаршы километрді құрайды. Оның оңтүстігінде Виктория көлі жатыр, ал оған бірнеше өзендер құяды. Олардың ішінде Будалангидегі Нзоя өзені және Самиядағы Сио өзені бар. Намбуку, Одиадо және Фунюлада бірнеше төбелер кездеседі. Округ бойынша крокодилдер, бегемоттар және түрлі балық түрлері сияқты түрлер мекендейтін бірнеше батпақтар орналасқан. Сонымен қатар, округтің ішінде леопардтар мен антилопаларды да көруге болады.
Климат
Облыстың климаттық жағдайларына оңтүстік-батыс жағынан шектес Виктория көлі үлкен әсер етеді. Бізде қысқа және ұзақ жаңбырлар болады. Облыста басым жауын-шашын түрі конвекциялық жауын-шашын. Бусия көбінесе ыстық және ылғалды климатқа ие.
Тіл
Кенияның мемлекеттік тілдері – ағылшын және суахили тілдері. Бусия округінде суахили тілі жиі қолданылады, бірақ көптеген тұрғындар өздерінің туған тілінде сөйлейді, ол лухья немесе итесо тілдерінің бірі болып табылады.
Экономика
Негізгі экономикалық қызметтер ауыл шаруашылығы мен туризмді қамтиды.
Аудандық үкімет
Соспетер Оджаамонг 2013 жылы алғаш рет сайланғаннан бері губернатор болып табылады және ол екінші мерзімін 2022 жылы аяқтайды, демек ол осы лауазымға қайта үміткер бола алмайды. Оның бірінші мерзімінде Кизито Осоре Вангалуа орынбасары болса, қазір Мұса Охоба Муломи орынбасарлық етеді. Амос Вако Ситсуила 2013 жылдан бері Бусия облысының сенаторы болып табылады, ол алғашқы сенатор болып сайланған. Флоренс Мвикали Мутуа 2013 жылы қызметке кіргеннен кейін қазіргі әйелдер өкілі. Облыстағы заң шығару жұмысын округтік мәжіліс жүзеге асырады, ол атқарушы биліктің бақылауын қамтамасыз етеді. Ол 53 мүшеден тұрады (35 сайланған мүше, Бусия облысының 35 округінен және 18 тағайындалған мүше, олардың көпшілігі әйелдер). Мәжілістің төрағасы – спикер, қазіргі кезде Б. Вамвалва сайланды.
Атқарушы
Аудан әкімі, аудан әкімінің орынбасары және Бусия ауданының басқармалары, аудандық атқару комитетінің мүшелері мен бас офицерлері басқарады.
Заң шығарушы орган
Бусия округі әкімшілігі 35 сайланған және тағайындалған облыстық мәслихат депутатынан тұрады. Әкімшілікке облыстық мәслихат спикері төрағалық етеді, қазіргі кезде бұл қызметті Бернард Вамалва атқарады.
Сот жүйесі
Бусияның сот жүйесі Кенияның сот жүйесі арқылы іске асырылады. Бусия қаласында Бусия заң соты орналасқан.
Денсаулық
Бузия округінде барлығы 81 денсаулық сақтау мекемесі бар, оның ішінде 1 округтік қабылдау ауруханасы, 6 аудандық аурухана, 12 денсаулық сақтау орталығы, 49 медициналық пункт, 10 медициналық клиника, 6 қарттар үйі және 1 басқа санаттағы мекеме бар. Облыста ең көп кездесетін аурулар: безгек, тыныс алу аурулары және іш сүек ауруы.
Білім
Бусия округінде барлығы 735 мектепке дейінгі білім беру мекемесі, 551 бастауыш мектеп, 152 орта мектеп бар. 2014 жылғы мәлімет бойынша округте бастауыш мектептерде 255 008 оқушы, орта мектептерде 41 332 оқушы білім алды. Алупе университетінің колледжі – Бусия округіндегі жалғыз мемлекеттік университет.
Көлік және инфрақұрылым
Облыста 470 км топырақ жолдар, 740 км ұсақ топырақ жолдар және 312 км битум жолдар бар. Облыс бойынша барлығы жеті пошта бөлімшесі орналасқан, 3200 пошта жәшігі орнатылған, 2284 пошта жәшігі жалға берілген және 916 пошта жәшігі бос тұр.