Рассел Латапи: Тринидадтық футболшының мансабы мен жетістіктері

Кіріспе

Триндидадтық футболшы (1968 жылы туған)

Рассел Найджел Латапи CM (1968 жылдың 2 тамызында туған) – Тринидадтың бұрынғы кәсіби футболшысы, шабуылдаушы жартылай қорғаушы ретінде ойнаған және қазіргі уақытта «МакАртур» клубының көмекші жаттықтырушысы. Клуб және ұлттық құрама деңгейінде жиырма жылдан астам мансаптық жолында ол Португалияда (үш клубта сегіз жыл, оның ішінде ең танымал «Порту») және Шотландияда (төрт командадан – «Гиберниан», «Рейнджерс», «Данди Юнайтед» және «Фолкерк» – он бір маусым) ойнады. Латапи Тринидад және Тобаго ұлттық құрамасы сапында 81 матч өткізді. 2006 жылы Германияда өткен ФИФА Әлем чемпионатында ойнаған құраманың құрамында болғандықтан, Латапи Тринидад пен Тобагоның екінші жоғары мемлекеттік наградасы – Чакония медалімен (алтын классы) марапатталды.

Ерте өмір

Порт-оф-Испанияда туған Латапи алғаш рет 10 жасқа дейінгі жаста ұйымдастырылған футбол ойнағаны байқалды. Жастық шағында ол Тринидад және Тобаго орта мектебінің футбол лигасынан өтті және 16 және 19 жасқа дейінгі ұлттық құрамаларға шақырылды. 19 жасқа келгенде Латапи Флорида халықаралық университетіне оқуға бару мүмкіндігіне ие болды, бірақ ол футбол мансабын жалғастыруды жөн көрді. Оның анасы бұл шешімін қолдады, өйткені 1980-жылдары Тринидадтан шыққан өте аз адамдар спортта мансап жасап, лайықты табыс таба алды.

Португалия

1990 жылы 22 жасында өз елінде және Ямайкада ойнағаннан кейін Латапи Португалияға көшіп, «Академика де Коимбра» клубымен келісімшарт жасады. Коимбрада төрт жыл екінші дивизионда ойнады. Осы кезеңде ол шамамен 150 ресми ойында қатысып, соңғы екі маусымда барлығы он сегіз гол соқты, бірақ клуб жоғары лигаға өте алмады. Латапи жаттықтырушы Витор Мануэлді ең сыйлайтын жаттықтырушыларының бірі деп атады. 1996 жылдың жазында Латапи қалалық «Боависта» клубымен келісімшарт жасады. 29 қазанда ол УЕФА Еуропа лигасының сол маусымында «Динамо Тбилиси» клубына қарсы өткен ойында 5:0 есебімен жеңіске жетіп, екі гол соқты (жалпы есеп бойынша 5:1). Сондай-ақ, ол «Боависта» командасының Португалия кубогын жеңіп алуына үлес қосты, бірақ «С.Л. Бенфика» клубына қарсы финалдық ойында (3:2) қатыспады.

Шотландия

1998 жылғы маусымда Латпиді бас жаттықтырушы Алекс МакЛиш Шотландияның бірінші дивизионындағы «Хиберниан» клубына шақырды. Ол жаңа клубында жанкүйерлердің сүйіктісіне айналып, көптеген командалық марапаттарға ие болды, соның ішінде екі рет «Жылдың үздік ойыншысы» және Шотландияның 1-ші дивизионының «Жылдың үздік ойыншысы» сыйлығын жеңіп алды; сонымен қатар, Премьер-лигаға чемпион ретінде көтерілу үшін өткізілген жиырма үш ойында алты гол соқты. Өзінің үлесіне қарамастан, Латапи 2001 жылдың басында «Хибернианнан» босатылды. Бұл түн ол елдесі және «Манчестер Юнайтед» ойыншысы Дуайт Йоркпен бірге уақыт өткізумен басталды, ал кейіннен мас күйде көлік жүргізгені үшін полициямен айыпталды. Бұл оқиға «Хиберниан» клубының ойыншыларға арналған мінез кодексін бұзу болып есептелді, себебі клуб ойыншылары матчтан 48 сағат бұрын ішімдік ішуге тиым салынған еді. Осы шамада екі ойыншы да ұлттық құрама жаттықтырушысы Рене Симоес оларды бастапқы құрамнан шығарғаннан кейін халықаралық футболдан бас тартты, себебі олар жаттығуға келмеген еді. «Хибернианнан» шығарылғаннан кейін Латапи Дик Адвокат басқаратын «Рейнджерс» клубымен келісімшарт жасады. Ол «Ibrox» стадионында бұрынғыдай жақсы өнер көрсетуге қол жеткізе алмады, тіпті МакЛиш голландиялық жаттықтырушыны клубтың басшысы етіп алмастырған кезде де. Жаңа жаттықтырушы жас ойыншыларды алаңға шығаруға ниеттенгенін білдірді, ал Латапидің жасы 34-ке толған еді; жасына қоса, оның той-қуаныққа бейімділігі де жаттықтырушының оған деген ықыласын арттырмады, нәтижесінде ол 2003 жылдың қаңтарында клубтан кетіп қалды. Латапи 2002–03 маусымын «Данди Юнайтед» клубымен аяқтады. Жазда оны бұрынғы командаласы Джон Хьюз «Фолкирк» клубына шақырды, ол Португалияда оны «табып» алған еді. Ардагер күшті старт алып, алғашқы екі маусымда барлығы он төрт лигалық гол соқты және 2005 жылы чемпион ретінде жоғары дивизионға оралғанда команданың маңызды бөлігі болды. Осының нәтижесінде ол сәуір айының бірінші дивизиондағы «Айдың үздік ойыншысы» атағын жеңіп алды және тағы да лиганың «Жылдың үздік ойыншысы» атанды. Латапи 2006 жылы тағы бір жеке марапатты алды, бұл жолы SPL-дің «Тамыз айының үздік ойыншысы» атағын жеңіп алды. «Бэрнс» клубы 2008–09 маусымында жоғары дивизиондағы статусын сақтап қалды, бірақ ол тек үш ойында ғана қатысты және 2009 жылдың қаңтарында 194 ресми ойында (29 гол) ойнағаннан кейін 41 жасқа жуық шақта клубты тастап кетіп, туған жерінде «Каледония АИА» клубымен келісімшарт жасады. Латапи 2008 жылдың 29 қарашасында «Фолкирк атақ-даңқ залына» енгізілді. Бұл оқиғаны тойлау үшін клуб «Расселл Латапи күнін» өткізді. 2011 жылдың қазан айында 43 жасында ол зейнеттен шығып, Шотландияның Шығыс футбол лигасының «Эдинбург Сити» клубымен келісімшарт жасады, олар «Ирвин Медоу» клубымен Шотландия кубогы матчына дайындалып жатқан еді.

In the 1998 off season, Latapy was recruited by manager Alex McLeish to join Scottish First Division side Hibernian. He quickly became a fan favourite at his new club and earned numerous team accolades, including two Player of the Year awards and a Scottish Division 1 Player of the Year award; he also contributed with six goals in twenty three games in an eventual promotion to the Premier League, as champions. Despite his contributions, Latapy was sacked from Hibernian early in 2001 after a night that began with him socialising with countryman and Manchester United player Dwight Yorke, and ended with him being charged by police for drunk driving. The incident represented a breach of the code of conduct for Hibernian players, who were forbidden to drink for 48 hours before a match. It was around this time that both players quit international football after being dropped from the starting line up by national coach Renê Simões, after they failed to show up for a training session. Following his dismissal from Hibernian, Latapy was signed by Rangers, who were managed by Dick Advocaat. He failed to reproduce his best form at Ibrox Stadium, even when McLeish replaced the Dutchman at the helm of the club – the new manager expressed a desire to field younger players, Latapy was 34; in addition to his age, his partying tendencies also did little to put him in favour with the coach, and he eventually left in January 2003. Latapy finished the 2002–03 season with fellow league team Dundee United. In the summer, he was brought to Falkirk by manager John Hughes, his former teammate at Hibs, who had 'tracked him down' in Portugal. The veteran started strongly, scoring a total of fourteen league goals in his first two seasons, and was an essential component of the team as they returned to the top flight in 2005, as champions. In the process, he was awarded the First Division 'Player of the Month' for April and was again named the league's Player of the Year. Latapy received another individual award in 2006, this time the SPL 'Player of the Month' for August. The Bairns once again retained their top division status in 2008–09, but he only appeared in three games, leaving the club in January 2009 at nearly 41 after 194 competitive appearances (29 goals), and signed with Caledonia AIA in his homeland. Latapy was inducted into the 'Falkirk Hall of Fame' on 29 November 2008. To mark this occasion the club hosted a 'Russell Latapy Day'. In October 2011, at 43, he came out of retirement to sign for East of Scotland Football League's Edinburgh City, ahead of their Scottish Cup tie against Irvine Meadow.

Халықаралық мансап

Латапи Тринидад және Тобаго құрамасында дебютін 1988 жылғы 30 қазанда, 1990 жылғы ФИФА әлем чемпионатының іріктеу кезеңінде Гондураспен 0:0 есебімен теңдесті. Ол Италиядағы финалға қатысу үшін соңғы ойында тек бір ұпайға мұқтаж болған, АҚШ-қа өз алаңында 1:0 есебімен ұтылып қалған "Страйк-сквад" командасының мүшесі болды. 2005 жылы төрт жыл бойы бірде-бір ойында қатыспағаннан кейін, Латапи досы Йорк пен ФИФА вице-президенті Остин "Джек" Уорнердің араласуымен ұлттық құрамаға қайта оралды. Екінші рет құрамаға келгенде Гватемалаға қарсы өткен ойында 3:2 есебімен жеңіске жетіп, соққы берді. 2006 жылғы әлем чемпионатының іріктеу кезеңінде тағы бес ойында қатысты, соның ішінде шешуші плей-оффтың екі ойынында да Бахрейнмен күш сынасты, нәтижесінде "Сока жауынгерлері" ФИФА әлем чемпионатына тарихында алғаш рет қатысты. Латапи Германиядағы финалда Парагвайға қарсы 2:0 есебімен жеңілген матчта 25 минут ойнады. Ұлттық құрама Тринидадтағы Пьярко халықаралық әуежайында қаһармандық күшпен қарсы алынды және олардың жетістіктерін мойындау үшін команданың әрбір мүшесіне Тринидад пен Тобагоның екінші жоғары наградасы – алтыннан жасалған Чакония медалі және TT$1,000,000 (сол кездегі шамамен 160,000 АҚШ доллары) табысталды.

Тринидад және Тобаго

Латапи Тринидад және Тобаго құрамасының бас жаттықтырушысы Франсиско Матурананың көмекшісі болды, ал 2009 жылдың сәуірінде колумбиялықтың отставкаға кеткеннен кейін оның орнына тағайындалды. 6 маусымдағы алғашқы ойынында команда 2010 жылғы әлем чемпионатына іріктеу турнирінде Коста-Рикаға өз алаңында 3:2 есебімен жеңіліп, топтың соңғы орынына түсті. 2011 жылдың 13 қаңтарында Тринидад және Тобаго футбол федерациясы Латапинің ұлттық құрама бас жаттықтырушысы лауазымынан түсетінін растады, себебі команда 2010 жылғы Кариб кубогының жартылай финалдық кезеңіне дейін шыға алмағандықтан 2011 жылғы КОНКАКАФ Алтын кубогына қатыса алмады. Оның басқаруымен өткен 23 ойында 9 жеңіс, 3 тең және 11 жеңіліс тіркелді.

Көмекші

2014 жылдың қаңтар айында Латапи бұрынғы клубы "Боавистада" көмекші жаттықтырушы ретінде жұмыс істеді. Кейін ол Джон Хьюзбен қайта жұптасып, "Инвернесс Каледониялық Тистлде" оның көмекшісі болды. Латапи "Инвернесске" 2014–15 жылғы Шотландия кубогын жеңуге көмектесті. 2015 жылдың шілдесінде ол клубтан кетіп, өзі жетекші болуға тырысты.

Барбадос

2019 жылдың 1 сәуірінде Латапи екі жылдық келісімшарт бойынша Барбадос ұлттық құрамасының бас жаттықтырыры болды. Оның командасы 2019–20 CONCACAF Ұлттар лигасының C лигасынан гол айырмасы арқасында жоғары деңгейге көтерілді, бұл Кайман аралдарымен өткен соңғы ойында 3–0 есебімен жеңіске жеткеннен кейін болды, бірақ келесі 2021 CONCACAF Алтын кубогы іріктеу бірінші турында Бермудадан 8–1 есебімен жеңілді. 2022 жылдың маусым айында ол қызметтен босатылды.