Жауын-шашын жүйесі: «Доға эхосы» – қауіпті желдер мен құйынды дауылдарға себеп болатын метеорологиялық құбылыс. Зерттеулер оның пайда болуын болжауға көмектеседі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мезомасштабты конвекциялық жүйе садақшының садағына ұқсас пішіндес.
Mesoscale convective system shaped like a archer's bow
Садақ эхосы – садақшының садағына ұқсас пішіндес мезомасштабты конвекциялық жүйеден алынатын ерекше радар сигналы. Бұл жүйелер күшті түзу сызықты желдерді және кейде торнадоларды тудырып, ауқымды зақымдарға себеп болуы мүмкін. Олар сондай-ақ дерехоға айналуы немесе Line echo wave pattern (LEWP) құрауы мүмкін.
A bow echo is the characteristic radar return from a mesoscale convective system that is shaped like an archer's bow. These systems can produce severe straight line winds and occasionally tornadoes, causing major damage. They can also become derechos or form Line echo wave pattern (LEWP).
Зерттеу
"Арқа эхо" термині алғаш рет Теодор Фуджитаның 1978 жылғы мамырдағы "NIMROD жобасы үшін төмен қарайтын ағынды анықтау нұсқаулығы" атты мақаласында қолданылған. 2004 жылы доға эхоларының қалыптасуын, әсіресе әлсіз ұйымдастырылған дауылдық фронттар мен суперклеткалардан доға эхоларының қалыптасуын жақсырақ болжау мақсатында зерттеулер жүргізілді. Зерттеушілер доға эхоларының әлсіз ұйымдасқан жасушаларда пайда болу ықтималдығы жоғары екенін анықтады. 2007 жылы Midwest Bow Echo семинары өткізілді, онда метеорологтар доға эхоларын жақсырақ түсіну үшін өз зерттеулерімен бөлісті.
The term "bow echo" was first used by Theodore Fujita in his May 1978 paper "Manual of Downburst Identification for Project NIMROD." In 2004, research was done to better anticipate the formation of bow echoes, specifically the formation of bow echoes from weakly organized squall lines and supercells. Researchers determined that bow echoes were most likely to occur in weakly organized cells. A Midwest Bow Echo Workshop was held in 2007, at which meteorologists gathered to share their research to better understand bow echoes.
Құрылу
Дөңгелек эхосы дауылдық фронттармен немесе конвективті нөсерлі дауылдармен байланысты. Бұл эхолардың мөлшері 20-ден 200 км-ге дейін жетеді және олардың өмір сүру ұзақтығы 3-6 сағатты құрайды. Дөңгелек эхо атмосфераның төменгі 2-3 км-де орташадан күшті желдің бағытын өзгерткен кезде пайда болады. Бұл эхолар дауылдық фронттарға ұқсас болғанымен, көлемі кішірек және олардың ішіндегі желмен жылжып барады. Олар сыртқа қарай кеңейіп, уақыт өте келе әлсірейді. Дөңгелек эхо дауылдың өзінде құйынды дауылдың пайда болу ықтималдығын азайтады. "Дөңгелек пішіндес" эхо – жүйе артындағы күшті жел ағынының шоғырлануының нәтижесі. Көбінесе, дауылдың барлық ені бойында қатты зақымдар келтіретін аса күшті дөңгелек эхолар "дерехо" деп аталады.
A bow echo is associated with squall lines or lines of convective thunderstorms. These echoes can range in size from 20 to 200 km, and have a life span of 3 to 6 hours. Bow echoes tend to develop when moderate to strong wind shear exists in the lower 2 to 3 km of the atmosphere. While similar to squall lines, bow echoes are smaller in scale and are moved by the wind inside them. They tend to push outward and after time die out. A bow echo also lowers the chance of a tornado being formed in the storm itself. The "bow shaped" echo is a result of focusing of the strong flow at the rear of the system. Especially strong bow echoes that cause devastating damage all along the width of the storm are often called derechos.
Артқы ағып келетін ұшқыш
Қанатты эхоның қалыптасуы үшін ортаңғы биіктікте күшті жоғары орналасқан артқы ағын қажет. Жер бетіндегі суық бассейннің және мезожоғары қысымның күші, сондай-ақ конвекция салдарынан жоғарыдағы жылы температуралар, ағынды күшейтеді. Конвекция шегіне жеткенде, ағын төмен түсіп, жер бетінде таралып, тік сызықты желдерді тудырады. Қанатты эхоның шағын мөлшеріне байланысты, құйындар олардың арасындағы ортаңғы биіктіктегі ағынды күшейтуге көмектеседі, бұл артқы ағынды нығайтады. Жер бетіндегі желдер төмен түсетін ағыннан күшейеді. Қанатты эхолар торнадолар сияқты күшті тік сызықты желдерді тудыруға қабілді. Шындығында, қанатты эхоның күшті нұсқасы торнадолардың көпшілігіне қарағанда кеңірек және күштірек зақым келтіреді. Сонымен қатар, желілік эхо толқыны үлгісі түріндегі қанатты эхолар торнадоның пайда болуына қолайлы орта жасайды. АҚШ-тың ішкі батысындағы жартылай шөлейтті климат және қиын жер бедері қанатты эхоның дамуына кедерілді. Дегенмен, 2011 жылдың 21 сәуірінде Юта штатындағы Ұлы тұзды көл (GSL) үстінен жылдам қозғалатын ортаңғы тропосфералық бұзылысқа байланысты қанатты эхо пайда болды, оның жолында зиянды желдер болды.
The formation of a bow echo requires a strong elevated rear inflow jet at mid levels. The strength of the cold pool and mesohigh at the surface as well as warmer temperatures aloft due to convection works to create a mesolow at mid levels which strengthens the jet. Upon reaching the edge of the convection the jet descends and spreads along the surface, generating straight line winds. Due to the small size of the bow echo, the vortices help enhance the mid level flow between them, which strengthens the rear inflow jet. The surface winds increase from the descending jet. Bow echoes are capable of producing straight line winds that are just as strong as many tornadoes. Indeed, a strong bow echo will produce more widespread and intense damage than the majority of tornadoes. Also, bow echoes in the form of a line echo wave pattern create a favorable environment for tornadoes to form. The semiarid climate and rugged terrain in the interior west of the United States do not favour the development of bow echoes. However, on 21 April 2011, a bow echo associated with a fast moving mid tropospheric perturbation formed across the Great Salt Lake (GSL) in Utah, producing damaging winds along its path.
Белгілі бұрқаң иіліп соққан дауылдар
1674 жылы Нидерландының Утрехт қаласы қазір қанат тәрізді эхо дауыл деп саналатын дауылдан қирады. Қаланың кейбір зақымдары әлі де көрініп тұр, сондай-ақ Еуропаның басқа да аймақтарында күшті дауылдық белсенділік тіркелді. 2014 жылы Еуропадағы Пентикост мерекесі күндері болған дауылда Рейн-Рур мегаполистік аймағынан күшті қанат тәрізді эхо дауыл өтті, нәтижесінде 6 адам қаза тауып, шамамен 650 миллион евролық зиян келтірді.
In 1674, the city of Utrecht in the Netherlands was devastated by a storm now thought to have been a bow echo storm. Some of the damage to the city is still visible, and severe storm activity was recorded across other areas of Europe. In the 2014 Pentecost weekend storms in Europe, a violent bow echo moved across the Rhine Ruhr metropolitan region, causing 6 fatalities and an estimated 650 million euros in damages.