Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Нидерланд физигі (1889–1950)
Dutch physicist (1889–1950)
Дирк Костер (5 қазан 1889 – 12 ақпан 1950) – нидерланд физигі. Ол Гронинген университетінде физика және метеорология профессоры болды. Костер Амстердамда дүниеге келген. 1919 жылғы 26 ақпанда ол шығыс тілдері саласындағы білімі бар Лина Мария "Мип" Висманға үйленді. Кейіннен ол Лейден университетінде осы салада докторлық дәрежесін алған алғашқы әйелдердің бірі болды. Дирк пен Миптің екі ұлы мен екі қызы болды (Хендрик, Ада, Элс және Герман). Костер 1923 жылы Джордж де Хевесимен бірге цирконий кенінің рентген спектроскопиялық талдауы арқылы гафнийді (72-элемент) ашқандығымен белгілі. Бұл жаңалық Данияның Копенгаген қаласында жасалды. Оның аты Копенгагеннің латынша атауы – Хафниядан шыққан.
Dirk Coster (5 October 1889 – 12 February 1950) was a Dutch physicist. He was a professor of Physics and Meteorology at the University of Groningen. Coster was born in Amsterdam. On 26 February 1919 he married Lina Maria "Miep" Wijsman, who held a degree in Oriental languages. Eventually, she was one of the first women to obtain a doctorate degree in this field from the University of Leiden. Dirk and Miep had two sons and two daughters (Hendrik, Ada, Els, and Herman). Coster is known as the co discoverer of hafnium (element 72) in 1923, along with George de Hevesy, by means of X ray spectroscopic analysis of zirconium ore. The discovery took place in Copenhagen, Denmark. Its name is derived from Hafnia, the Latin name for Copenhagen.
Балалық шағы мен білімі
Костер Амстердамдағы жұмысшы отбасының үлкен отбасында өсті; ол темірші Баренд Костер мен Афье ван дер Миктің үшінші баласы болды. Костерлер отбасы білімді бағалаған. Олардың он баласы ересекке дейін жетті және барлығы орта тапқа жататын мамандықтарға ие болу үшін жеткілікті білім алды. 1904 жылдан 1908 жылға дейін Дирк Харлемдегі Мұғалімдер колледжінде оқыды, содан кейін 1913 жылға дейін мұғалім болып жұмыс істеді. Жеке көмек арқасында ол Лейден университетінде математика мен физиканы оқыды, бұрын гимназияда оқымаған студенттерге қажетті емтихандарды тапсырғаннан кейін. Лейденде ол Пауль Эрренфесттің шабыттандыратын лекцияларының ықпалына ілікті және 1916 жылы ғылым магистрі (M. Sc.) дәрежесін алды. 1916 жылдан 1920 жылға дейін Костер Дельфт технологиялық университетінде Лодевик Сиерцема мен Вандер де Хаасқа көмекші болды, онда 1919 жылы электр инженериясы саласында инженер дәрежесін алды. 1920 және 1921 жылдары ол Лунд университетінде Манне Зигбан басшылығымен әртүрлі элементтердің рентгендік спектроскопиясы бойынша зерттеулер жүргізді. Костердің диссертациясы осы тақырыпқа арналған, ол 1922 жылы Лейденде Пол Эрренфест басшылығымен философия докторы (Ph. D.) дәрежесін алды; оның диссертациясы «Röntgenspectra en de atoomtheorie van Bohr» (Рентген спектрлері және Бордың атом теориясы) деп аталды.
Coster grew up in Amsterdam in a large working class family; he was the third child of Barend Coster, a blacksmith, and Aafje van der Mik. The Coster family valued education. Ten of their children survived to adulthood and all received enough education to go onto middle class professions. From 1904 to 1908 Dirk went to the Teacher's College in Haarlem, then was a teacher until 1913. With the aid of private support he was able to study mathematics and physics at the University of Leiden, first having passed the exams required for students who had no gymnasium education. In Leiden he was influenced by the inspiring lectures of Paul Ehrenfest, and in 1916 he obtained his M. Sc. degree. From 1916 to 1920 Coster was assistant of Lodewijk Siertsema and Wander de Haas at the Delft University of Technology, where in 1919 he obtained an Engineer's degree in electrical engineering. In 1920 and 1921 he did research at Lund University under Manne Siegbahn, on X ray spectroscopy of different elements. Coster's thesis was on this subject, and he obtained his Ph. D. degree in 1922 in Leiden under Paul Ehrenfest; his thesis was entitled "Röntgenspectra en de atoomtheorie van Bohr" (X ray spectra and Bohr's atomic theory).
Академиялық мансап
1922 жылдың тамызынан 1923 жылдың жазына дейін Костер Копенгагендегі Нильс Бор институтында жұмыс істеді. Бірнеше ай ішінде ол Бормен бірге рентген спектроскопиясы және элементтердің периодтық жүйесі туралы маңызды жарияланымның авторы атанды. Сонымен қатар, ол химик Джордж де Хевесимен бірге 72-ші элементті анықтау бойынша жұмыс істеді. 72-ші элемент 1914 жылдан бері элементтер қатарындағы бос орын ретінде белгілі болды, сол кезде Генри Мозли элементтерді нақты реттілікке орналастыру үшін тәжірибелік әдіс жасады. Радиохимик Фриц Панет 72-ші элементті цирконий кендерінде табуға болатынын болжады. (Кейбір тарихшылар бұл ұсынысты физик Нильс Борға бұрыс жатқызады.) Бор 1923 жылы 72-ші элементтің электрондық құрылымын болжады. Костер Копенгагеннен оралғаннан кейін Харлемдегі Тейлерс мұражайында Хендрик Лоренцтің ассистенты болды, онда ол рентген спектрометрін жасады. 1924 жылы ол Гронинген университетіне тағайындалды, онда Вандер де Хаастың ізбасары болды. Гронингенде ол рентген спектроскопиясы саласында белсенді зерттеулер бастады. 1934 жылы Костер Нидерланды Корольдік өнер және ғылым академиясының мүшесі болды.
From August 1922 until the summer of 1923, Coster worked in Niels Bohr's Institute in Copenhagen. Within a few months he co authored a landmark publication with Bohr, on X ray spectroscopy and the periodic system of the elements. In addition he worked with chemist George de Hevesy on the identification of element No. 72. Element 72 had been known to be a gap in the sequence of elements since 1914, when Henry Moseley created an experimental technique for placing the elements in a definite sequence. Radiochemist Fritz Paneth suggested that element 72 might be found in ores of zirconium. (Some histories incorrectly attribute this suggestion to physicist Niels Bohr.) Bohr published a prediction of the electronic configuration of element 72 in 1923. von Hevesy had been working with Bohr at the time. After Coster returned from Copenhagen he became Hendrik Lorentz' assistant at the Teylers Museum in Haarlem, where he developed an X ray spectrometer. In 1924 he was appointed at the University of Groningen, where he was the successor of Wander de Haas. At Groningen he started an active research program in X ray spectroscopy. In 1934 Coster became member of the Royal Netherlands Academy of Arts and Sciences.
Кейінгі жылдар
Костер саяси істерге қатысты. 1938 жылы ол Берлинге барып, Лиза Майтнерді еврейлерді қудалаудан қашу үшін Германиядан кетуге көндірді. Олар пойызбен Гронингенге сапарлады; Голландия шекарасында Костер неміс иммиграциялық қызметкерлерін оның Нидерландыға баруға рұқсаты бар екеніне сендірді. Одан кейін ол Копенгаген арқылы Швецияға өтті. Голландия неміс оккупациясы кезінде Костер еврейлерге нацистерден жасыруға көмектесті және велосипедпен қуатталатын радио арқылы күн сайын BBC тыңдады. Ол Гронингенде қайтыс болды. 10445 Костер астероиды Дирк Костердің құрметіне аталған.
Coster was politically involved. In 1938 he traveled to Berlin to convince Lise Meitner that she had to leave Germany to escape the persecution of the Jews. Together they went by train to Groningen; at the Dutch border, Coster persuaded German immigration officers that she had permission to travel to the Netherlands. From there she went on to Sweden by way of Copenhagen. During the German occupation of Holland, Coster also helped Jews hide from the Nazis and listened to the BBC on a daily basis using a bicycle powered radio. He died in Groningen. The asteroid 10445 Coster is named after Dirk Coster.
Анықтамалар және қосымша оқу
Хайзенбергтің соғысы: Томас Пауэрстің «Неміс бомбасының құпия тарихы» (Da Capo Press, 2000). Чарльз П. Энцтің «Қысқа уақыт жоқ: Вольфганг Паулидің ғылыми өмірбаяны» (Оксфорд университетінің баспасы, 2002).
Heisenberg's War: The Secret History of the German Bomb by Thomas Powers (Da Capo Press, 2000 ) No Time to Be Brief: A Scientific Biography of Wolfgang Pauli by Charles P. Enz (Oxford University Press, 2002) .