Кіріспе
Аргентинада спортпен шұғылдану халықтың әртүрлі еуропалық тегі мен көбінесе қоңыр климатқа байланысты алуан түрлі. Ассоциация футболы ең танымал спорт түрі, ал атлетика, автожарыс, баскетбол, бокс, велосипед, хоккей, балық аулау, гольф, гандбол, альпинизм, тау велосипеді, паделл теннисі, поло, роллерлік хоккей, ескек есу, регби одағы, желкендесу, шаңғы, жүзу, теннис және волейбол сияқты спорт түрлері кәсіби және демалыс ретінде ойналады. Аргентинаның жетістіктерін командалық спорт түрлерінен – футбол, баскетбол, хоккей және регби одағы, ал жеке спорт түрлерінен – бокс, гольф, теннис және ескек есуден табуға болады. Ұлттық спорт түрі – пато, аса танымал емес. Аргентина аймақтағы ең маңызды спорт державаларының бірі, 1978 жылдан бері Оңтүстік Америка ойындарында медальдар бойынша көш бастап келеді, тек 2002 және 2010 жылдары ерекшеліктер болды. Панамерикандық ойындардың жалпы медальдар кестесінде Аргентина Оңтүстік Америка елдері арасында бірінші орынды, ал Америкада АҚШ, Канада және Кубадан кейін төртінші орынды иеленеді. Олимпиада деңгейіндегі дәстүрлі спорт түрлерінде, мысалы, жеңіл атлетика, жүзу және гимнастикада салыстырмалы табысқа жетпесе де, Аргентина футбол, баскетбол, далалық хоккей, роликтік хоккей, паделл теннисі, поло және регби одағы сияқты басқа спорт түрлерінде сәтті қатысқан.
The practice of sports in Argentina is varied due to the population's diverse European origins and the mostly mild climate. Association football is the most popular discipline and other sports played both professionally and recreatively athletics, auto racing, basketball, boxing, cycling, field hockey, fishing, golf, handball, mountaineering, mountain biking, padel tennis, polo, roller hockey, rowing, rugby union, sailing, skiing, swimming, tennis, and volleyball. Argentine achievements can be found in team sports such as association football, basketball, field hockey and rugby union, and individual sports such as boxing, golf, tennis and rowing. Pato, the national sport, is not very popular. Argentina is one of the most important sport powers in the region, ending at the top of the medal count at the South American Games since 1978, with exceptions in 2002 and 2010. In the all time medal table of the Pan American Games, Argentina holds first place among South American countries and fourth place in the Americas, behind the United States, Canada and Cuba. Despite a relative lack of success at the Olympic level in more traditional sports like athletics, swimming, and gymnastics, Argentina has had successful participations in other sports like association football, basketball, field hockey, roller hockey, padel tennis, polo and rugby union.
Футбол
Футбол Аргентинадағы ең танымал спорт түрі және ел мәдениетінің маңызды бөлігі. Осы спортты балалар мектептегі үзілістерде, ал ересектер елдің ішінде де, сыртында да орналасқан көптеген алаңдарда ойнайды. Ұлттық құрама ФИФА Әлем чемпионатында үш рет (1978, 1986 және 2022 жылдары), екі рет Олимпиада ойындарында алтын медаль (2004 және 2008 жылдары), он бес рет Америка кубогында, бір рет Конфедерациялар кубогында және алты рет Жастар арасындағы Әлем чемпионатында жеңіске жетті. Аргентиналық клубтар континенттік жарыс – Либертадорес кубогын рекордтық 25 рет, ал Континенттік кубокты немесе ФИФА Клубтар әлем чемпионатында 9 рет жеңіп алды, бұл көрсеткіш бойынша бразилиялық клубтармен тең бөліседі. Аргентинаның "Примера Дивизион" турнирі – елдегі ең жоғары деңгейдегі отандық жарыс. Елдің ең танымал футболшысы – Диего Марадона. Ал қазіргі таңда Аргентинаның ең белгілі футболшысы – Лионель Месси. Аргентинаның басты қарсыласы – Бразилия, олардың арасындағы бәсекелестік кейде "Оңтүстік Америка шайқасы" деп аталады. Олар Америка кубогы мен Конфедерациялар кубогында көптеген рет кездесіп, ал клубтары Либертадорес кубогының финалында бірнеше мәрте бақ сынасты. Аргентина – Бразилияны тұрақты түрде жеңіп отыратын сирек ұлттық құрамалардың бірі. Аргентина мен Бразилияның жастар құрамалары да түрлі турнирлерде қатысады. 2008 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарында 23 жасқа дейінгі командалар жартылай финалда кездесіп, Аргентина қиын өткен ойында 3:0 есебімен жеңіске жетті. Сонымен қатар, Марадонаны жиі бразилиялық футбол жұлдызы Пелемен салыстырады. Әйелдер футболы танымалдылығы мен кәсіби деңгейі жағынан әлдеқайда артта қалып отыр. Дегенмен, әйелдер құрамасы 1995 жылдан бері Оңтүстік Америка чемпионатында өнер көрсетіп келеді, үш рет күміс жүлдегер атанғаннан кейін 2006 жылы Бразилияны 5:0 есебімен жеңіп, турнир жеңімпазы атанды. Ұлттық құрама 2003 және 2007 жылғы ФИФА Әйелдер Әлем чемпионатында да қатысты, бірақ екі жағдайда да топтың соңғы орынына табан тіреп қалды.
Баскетбол
Баскетбол - Аргентинаның провинцияларында кең таралған, өте танымал спорт түрі. Баскетбол клубтарының қауымдастығы елдегі ең жоғары деңгейдегі лига – Лига Nacional de Básquet турнирін ұйымдастырады. Ұлттық құрама 1950 жылы алғашқы FIBA әлем чемпионатында жеңіске жеткенімен, спорт 2000 жылдарға дейін елде кеңінен танымал болған жоқ. 2004 жылғы жазғы Олимпиада ойындарында ұлттық құрама Олимпиада алтын медалін жеңіп алып, 2002, 2006 және 2010 жылғы әлем чемпионаттарында сәйкесінше екінші, төртінші және бесінші орындарды иеленді. Ұлттық құрама 2008 жылғы жазғы Олимпиадада қола медальді де жеңіп алды. 2019 жылғы әлем чемпионатында ұлттық құрама қайтадан күміс жүлдегер атанды. Ұлттық құрама 2001, 2011 және 2022 жылдары FIBA AmeriCup турнирінде жеңіске жетті. Аргентиналық НБА жұлдызы Ману Гинобили 2003, 2005, 2007 және 2014 жылдары «Сан-Антонио Спарс» командасының құрамында НБА чемпионатының жүлдесін жеңіп алды, ал 2007 жылғы жеңіске оның отандасы Фабрисио Оберто да үлес қосты. Аргентинада әйелдер баскетболы кәсіби деңгейде дамымағанмен, ұлттық құрама көптеген халықаралық жарыстарға қатысып, 2006 жылғы FIBA әйелдер арасындағы әлем чемпионатында 9-орынды иелену арқылы ең жоғары жетістігіне қол жеткізді.
Регби одағы
Регби – танымал және көбінесе әуесқойлар спорты. Алайда, осы әуесқойлыққа қарамастан, ұлттық команда спорттың ең күштілерінің біріне айналды, 2007 жылғы Регби әлем чемпионатында үшінші орынды иеленді және дереу соңын регби әлемінің рейтингісінде (бұрынғы IRB әлемдік рейтингісі) үшінші орынға көтерілді. 2020 жылға дейін олар барлық 1-ші деңгейдегі регби елдерін жеңді. Атап айтқанда, «Пумалар» соңғы жылдары Францияға қарсы үстемдік танытты, 2000 жылдан бері 7:2 есебімен, жалпы ұпай саны 7 болды. Спорттың кәсіби дәуірінің алғашқы 20 жылында, 1996 жылдан бастап, Аргентинаның көптеген маңызды ойыншылары Еуропаға (әсіресе Англия мен Францияға) эмиграциялады. Ең танымал ойыншылардың қатарында 1970-ші және 1980-ші жылдардың жұлдызы Хьюго Порта; 2007 жылғы әлем чемпионатында «Пумалардың» капитаны және қазіргі Дүниежүзілік Регби вице-президенті Агустин Пишот; оның кейінгі капитаны Фелипе Контепоми; қазіргі жұлдыз Хуан Мартин Эрнандес; 1990-шы жылдардың жұлдызы және кейін «Пумалардың» бас жаттықтырушысы Сантьяго Фелан; 2007 жылғы әлем чемпионатында команданы жаттықтырғаннан кейін Англияның «Лестер Тайгерс» клубының бас жаттықтырушысы болып кеткен Марсело Лофреда бар. Қазіргі бас жаттықтырушы – бұрын аталған Фелипе Контепоми. 2012 жылы Аргентина Жаңа Зеландия, Австралия және Оңтүстік Африкамен бірге Три Нациялар чемпионатында (кейін Регби чемпионаты) ойнады. 2014 жылы Аргентина осы жарыста Австралияға қарсы алғашқы жеңісін одіс. Аргентина Санзаармен байланысын одан әрі нығайтты, өйткені 2016 жылы Аргентина мен Жапониядан құралған командаларды қоса отырып, ел аталған ұйымның Супер Регби жарысына қосылды.
Теннис
Теннис 1970-ші жылдардан бері барлық жастағы адамдар арасында кең танымал және Аргентинада футболдан кейінгі екінші танымал спорт түрі болып табылады. 1980-ші жылдары Гильермо Вилас, ал кейін Габриела Сабатини екінші орынға ие болып, бірнеше «Үлкен дулыға» (Grand Slam) турнирлерін жеңіп алды. Аргентиналық теннисші әлі күнге дейін ATP рейтингінде бірінші орынға қол жеткізбесе де, көптеген аргентиналық ойыншылар осы саладағы ең маңыздылардың қатарында болды. 2000-ші жылдары бірнеше аргентиналық теннисші топ-10-ға енді, ал 2004 жылғы «French Open» турнирінің финалында тек аргентиналық ойыншылар бақ сынасты. Гастон Гаудио 2004 жылы «Ролан Гаррос» турнирін жеңіп алды. 2005 жылғы «Теннис шеберлері кубогында» (Tennis Masters Cup) Дэвид Налбандиан әлемнің бірінші ракеткасы Роджер Федерерді жеңіп, турнирде 4 аргентиналық теннисші қатысты, бұл кез келген ел үшін рекордтық көрсеткіш. Соңғы кезде Хуан Мартин дель Потро әлемдегі жетекші ойыншылардың біріне айналды, ол 21 жасқа толуына бірнеше күн қалғанда 2009 жылы АҚШ ашық чемпионатында жеңіске жетті. Аргентина 1980, 2002, 2007 және 2010 жылдары төрт рет Әлемдік команда кубогын жеңіп алды және соңғы 10 жылда 7 рет Дэвис кубогының жартылай финалына өтті, 2006 жылы Ресейге, ал 2008 және 2011 жылдары Испанияға қарсы финалда жеңіліске ұшырады; Аргентина құрамасы 1981 жылы да финалда ойнады, онда АҚШ-қа есе жіберді. Ұлттық құрама 2016 жылы Дэвис кубогын жеңіп алды.
Далалық хоккей
Әйелдер құрамасы Las Leonas – әлемдегі ең табысты командалардың бірі, бес Олимпиада медалі, екі әлем кубогы, әлем лигасы және жеті Чемпиондар кубогының иегері. Ұлттық құрама 2002 және 2010 жылдары әлем чемпионатын жеңіп алды. Олимпиада ойындарында 2000, 2012 және 2020 жылдары күміс, ал 2004 және 2008 жылдары қола медальдарға қол жеткізді. Las Leonas сондай-ақ 2001, 2008, 2009, 2010, 2012, 2014 және 2016 жылдары Чемпиондар кубогын жеті рет жеңіп алды, сондай-ақ 2014-2015 жылдары Әлем лигасының чемпионы атанды. Лучиана Аймар спорт тарихындағы ең үздік әйел ойыншысы ретінде танылған, ол FIH Жылдың үздік ойыншысы сыйлығын сегіз рет алған жалғыз ойыншы. Ерлер құрамасы Los Leones 2016 жылғы жазғы Олимпиадада алтын медаль, 2014 жылғы әлем чемпионатында және 2008 жылғы Чемпиондар кубогында қола медаль жеңіп алды. Ұлттық құрама Панамерикан ойындарында он рет және 2005, 2007 және 2012 жылғы Чемпиондар шақыруларында жеңіске жетті.
Рольдік хоккей
Рольдік хоккей негізінен Куйо аймағында (әсіресе Сан-Хуан провинциясында) ойналады. Аргентиналық ойыншылардың деңгейі халықаралық сапаға ие, ал ерлер құрамасы алты рет роллер-хоккей әлем чемпионатының жеңімпазы атанды. Әйелдер құрамасы әлемдегі ең табысты команда, олар алты мәрте жеңіс тұғырына көтерілді.
Авто жарыстар
Аргентинада раллиден Формула 1-ге дейін автожарыс көптеген жанкүйерлерді қызықтыратын спорт түрі. Формула 1 аңызы Хуан Мануэль Фангио төрт түрлі командада бес рет Формула 1 әлем чемпионы атанды, 184 халықаралық жарысының 102-сінде жеңіске жетті және барлық уақыттағы ең ұлы жүргізуші деп есептеледі. Басқа да көрнекті жарыскерлер – Оскар Альфредо Гальвес, Хуан Гальвес, Хосе Фройлан Гонсалес және Карлос Рютеман. Фангио мансабын аяқтағаннан кейін жылдар өткен соң Карлос Рютеман 1970-ші жылдардағы Аргентинаның ең танымал жүргізушісі болды. Соңғы жылдары Хосе Мария Лопес әлемдегі ең үздік туристік автомобильдер жүргізушілерінің бірі болып көзге түсті, ол 2014, 2015 және 2016 жылдары Әлемдік туристік автомобильдер чемпионатында жеңіс однына ие болды. Аргентинадағы жарыстарға TC 2000 және Turismo Carretera жол жарыстары сериясы, сондай-ақ Әлемдік ралли чемпионатының Аргентина раллиі кіреді. Аргентина 2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017 және 2018 жылдарғы Дакар раллиіне де төңкерілді. Бұрынғы шараларға Формула 1 Аргентина Гран-приі және Әлемдік спорттық автомобильдер чемпионатының 1000 км Буэнос-Айрес жарысы кіреді.
Бокс
Паскуаль Перес Аргентинаның бокс бойынша алғашқы әлем чемпионы болды. Карлос Монсон, Хорасио Акавалло, Сантос Ласиар, Хуан Мартин Когги және Николино Локче сияқты аргентиналық боксшы-легендалар өз санаттарында әлем чемпионы атағын иеленді. 2004 жылға дейін аргентиналық боксшылар 24 Олимпиада медалін жеңіп алды, оның ішінде жеті алтын медаль бар. Аргентиналық боксшы Виктор Галиндес әлемнің жартылай ауыр салмақтағы чемпионы атанған үшінші латын америкалық боксшы болды (Пуэрто-Риколық Хосе Торрес пен Венесуэлалық Висенте Рондоннан кейін, WBA 1970-ші жылдардың ортасында мойындаған чемпион). Галиндес автожарысқа қатысқанда көлік қағып қайтыс болды. 1994 жылы WBA орта салмақтағы әлем чемпионы Хорхе Кастро Мексиканың Монтеррей қаласында Джон Дэвид Джексонды тоғызыншы раундта нокаутқа жіберіп, титулын сақтап қалды. Кастро жекпе-жектің барысында нокаутқа ұшырауға жақын болғандықтан, Джексонды жеңген соққысы Диего Марадонаның «Құдайдың қолы» голының бокс нұсқасы ретінде танылды. Марсела Акуня – әлем чемпионы боксшы және 2000-жылдары Аргентинадағы ең танымал боксшылардың бірі. Оскар Бонавена, Хуан Рольдан және Луис Фирпо сияқты басқа боксшылар әлем чемпионаттарында жеңіске жетпесе де, кәсіби бокс карьераларында жанкүйерлер арасында танымал болды. 2010 жылдың 17 сәуірінде Серхио Мартинес Атлантик-Ситиде америкалық Келли Павликті жеңіп, орта салмақтағы әлем чемпионы атанды. Маркос Рене Майдана 2009, 2010, 2011 және 2012 жылдары да чемпион болды.
Крикет
Аргентинада крикет 1806 жылдан бері таралған, ал халықаралық құрама алғаш рет 1868 жылы Уругвай ұлттық құрамасымен кездескен. Ұлттық құраманың Крикет әлемдік лигасына қатысуы және Аргентина әйелдер құрамасының ICC Америка чемпионатының әйелдер арасындағы жарысына қатысуы спорттың қайтадан танымалдылығын арттырды. Крикет көшпелі спорт түрі болғанымен, Аргентина Оңтүстік Америка құрлығындағы ең күшті команда және қазіргі таңда Крикет әлемдік лигасының 1777 дивизионында өнер көрсетуде. Аргентинада британдық тектің көп болуына байланысты, елде осы спортты дамытуға зор мүмкіндіктер бар. Аргентина Оңтүстік Америка крикет чемпионатында үстемдік құрды.
Гольф
Оңтүстік Америкадағы ең үздік гольфшілердің қатарында Аргентинадағы осы спорттың алғашқы көрнекті өкілі Хосе Джурадо болды. Ол ірі халықаралық чемпионаттарға қатысқан алғашқы аргентиналық және осы себепті оны "Аргентина кәсіби гольфінің әкесі" деп есептейді. Аргентинаның танымал гольфшілері: Роберто Де Висенцо, Антонио Серда, Хосе Косерес, Эдуардо Ромеро, Анхель Кабрера, Андрес Ромеро және Рикардо Гонсалес. Де Висенцо мен Серда 1953 жылы Канада кубогын жеңіп алды. Тарихында аргентиналық гольфшілер үш "Мажор" турнирін жеңіп алды: Роберто Де Висенцо 1967 жылы "Британ Ашық" турнирін, ал Анхель Кабрера 2007 жылы "АҚШ Ашық" турнирін және 2009 жылы "Аугуста Мастерс" турнирін жеңді.
Гандбол
Аргентинадағы гандбол Еуропа құрлығындағыдай кең танылмаса да, инфрақұрылым және федерацияланған ойыншылар саны жағынан кемшіліктері болғанымен, Аргентинада гандбол дамып келе жатқан спорт. Ерлер құрамасы Әлем чемпионатына тұрақты түрде қатысып жүреді. Аргентина Диего мен Себастьян Симонет сияқты әлемдік деңгейдегі таланттарды өсіріп шығаруда. Ерлер ұлттық гандбол құрамасы 2011 және 2019 жылғы Панамерикан ойындарында алтын медаль жеңіп алды, сондай-ақ жеті Панамерикан гандбол чемпионатын ұтып алды.
Пэдль теннисі
Падель теннисін отыз бес мың корттағы төрт жарым миллион әуесқой ойыншы ойнайды; бұл Аргентинадағы ең көп таралған спорт түрі. Кәсіби ойыншылар ұлттық турнирлер циклында бақ сынасады. Аргентина падель теннисінен әлем чемпионаттарында (әйелдер және ерлер арасында) 19 титул жеңіп алды.
Поло
Аргентинаның полодан құрама командасы 1924 жылы алғашқы олимпиадалық алтын медальді, ал 1936 жылы екінші алтын медальді жеңіп алды. Адольфо Камбиасо, Гонсало Пьерес, оның інісі Факундо, Новильо Астрада ағайындылары, Хегуйлар және Томми Ириарте қазіргі таңда әлемдегі ең үздік поло ойыншыларының қатарында. Әлемдегі ең маңызды үш поло турнирі – Аргентина Ашық чемпионаты, Хёрлингэм Ашық чемпионаты және Тортугас Ашық чемпионаты Аргентинада өткізіледі. Тарихи тұрғыдан Аргентина осы спорттың басты елдерінің бірі болып келді, 1949 жылдан бері үзіліссіз әлем чемпионы атанды және әлемнің үздік он ойыншысының көп бөлігі аргентиналықтардан тұрады. Аргентина бес рет Әлем чемпионатын жеңіп алды.
Желкендеу
Аргентина желкен спортынан 10 Олимпиада медалін жеңіп алды (1 алтын, 4 күміс, 5 қола). Аргентинаның осы спорттағы тәжірибесі мен деңгейі жоғары, тіпті жас балалар да оптимист класындағы қайықтарда бәсекелеседі. Карлос Эспинола – осы спорт түрінде ең көп Олимпиада медалін (төрт) жеңіп алған теңізші. Сантьяго Ланге төрт мәрте (1985, 1993, 1995 және 2004) әлем чемпионы атанды және 2016 жылғы жазғы Олимпиада ойындарында алтын медальді жеңіп алды.
Волейбол
Волейболдың кәсіби ерлер лигасы бар. Аргентина ұлттық волейбол құрамасының ең үлкен жетістіктері – 1988 жылғы жазғы Олимпиада ойындарының, 2020 жылғы жазғы Олимпиада ойындарының және 1982 жылғы FIVB ерлер волейболы әлем чемпионатының қола медальдары. Ерлер құрамасы әдетте FIVB рейтингінде әлемнің үздік 10 ұлттық құрамасының қатарында болады. Ұлттық құрама үш мәрте (1995, 2015 және 2019) Панамерика ойындарында алтын медаль жеңіп алды. Аргентина жағажай волейболынан ұлттық құрамаларын 2018–2020 жылғы CSV жағажай волейболы құрлық кубогында әйелдер және ерлер арасындағы бәсекелерде көрсетті.
Су полосы
Аргентинаның 20 жасқа дейінгі әйелдер су полосы құрамасы 2021 жылғы FINA жастар су полосы әлем чемпионатында алғаш рет қатысты.
Олимпиада ойындары
Аргентина Халықаралық Олимпиада комитетінің сегіз негіздейтін мүшесінің бірі болды және 1900 жылы Олимпиада ойындарына алғаш рет бір спортшымен қатысты. 1900 жылдан 2016 жылға дейін аргентиналық олимпиадашылар 77 медаль (21 алтын, 26 күміс, 30 қола) жеңіп алды; 1924 жылдан 1952 жылға дейін олардың спортшылары жақсы нәтижелер көрсетіп, Аргентина делегацияларын әлемдік рейтингте 16-дан 19-ға дейін орналастырды. 1956 жылдан 2000 жылға дейін Аргентина бірде-бір алтын медаль ұта алмады, бірақ 2004 жылы бұл жағдай өзгеріп, екі алтын медаль жеңіліп, 2008, 2012 және 2016 жылдары одан да жақсарды. 2013 жылдың 4 шілдесінде Буэнос-Айрес 2018 жылғы Жазғы Жастар Олимпиадасын қабылдаушы қала ретінде таңдалды.
Команданың лақап аты
Спорттық команданың лақап аты аудармасы Футбол (ерлер) La albiceleste Ақ және аспан көгі Баскетбол (ерлер) El alma Жан Баскетбол (әйелдер) Las gigantes Алыптар Крикет (әйелдер) Las flamingos Фламинголар Хоккей (әйелдер) Las leonas Ұсатындар Хоккей (әйелдер, 21 жасқа дейін) Las leoncitas Кішкентай ұсатындар Хоккей (ерлер) Los leones Арыстар Гандбол (ерлер) Los gladiadores Гладиаторлар Паралимпиадалық футбол (ерлер) Los murciélagos Жарқанаттар Роллер-хоккей (Quad, әйелдер) Las águilas Бүркіттер Регби (ерлер) Los pumas Пумалар Екінші команда (ерлер) Argentina XV Аргентина XV 20 жасқа дейінгі команда (ерлер) Los pumitas Кішкентай пумалар Теннис (ерлер) La legión Легион Волейбол (әйелдер) Las panteras Пантералар