Росарио Сентраль: Тарихы мен жетістіктері

Кіріспе

Аргентинаның Росарио қаласында орналасқан спорт клубы, бұрынғы теміржол станциясы. Club Atlético Rosario Central (roˈsaɾjo senˈtɾal) – Аргентинаның Росарио қаласында орналасқан спорт клубы, Аргентинаның Primera División лигасында ойнайды. Клуб 1889 жылдың 24 желтоқсанында теміржол қызметкерлерінің тобы құрған, атауы британдық Central Argentine Railway компаниясынан алынған. Аргентина мен Латын Америкасының ең көне командаларының бірі саналады, туған қаласында пионер болып табылады және қазіргі Санта-Фе провинциясының командалары арасында CONMEBOL ұйымдастырған халықаралық титул – 1995 жылы жеңіске жеткен Copa Conmebol турнирін ұтып алған жалғыз команда. Алғашқыда Росарио футбол қауымдастығының мүшесі болған клуб 1939 жылы Аргентина футбол қауымдастығына (AFA) қосылды. Осыдан бері Rosario Central Аргентинаның бірінші дивизионын бес рет жеңіп алды, соңғы отандық титулы – 2023 жылғы Copa de la Liga Profesional. Бұған қоса, Rosario Central алты ұлттық кубокты жеңіп алды, ең соңғы жетістігі – 2018 жылғы Аргентина кубогы. Сондай-ақ, Rosario Central Copa CONMEBOL (қазіргі Copa Sudamericana турнирінің алдағысы) турнирін жеңіп алды.

Rosario Central командасы Newell's Old Boys командасымен күшті бәсекелестікке түседі. Олардың арасындағы матчтар "El Clásico Rosarino" деп аталады, бұл бәсекелестік Аргентинадағы ең қызықтыларының бірі саналады. Қазіргі таңдағы мәліметтер бойынша, Rosario Central мәңгілік қарсыласынан 17 жеңіс көбірек алып, тарихында ең үлкен айырмашылықты көрсетіп отыр. Бұл айырмашылық 70 жылдан бері сақталып келеді, Аргентина лигасы тарихындағы ерекше жағдай, "ең көне үстемдік" деп танылады. Rosario Central командасының үй стадионы Estadio Dr. Lisandro de la Torre, "El Gigante de Arroyito" (Арройитоның алыптары) деген атпен де белгілі, 1978 жылғы ФИФА Әлем чемпионатының матчтарын қабылдаған стадиондардың бірі.

Бастауы

1880-ші жылдардың соңында британдық Central Argentine Railway компаниясының жұмысшылары Росариодағы Альберди даңғылының жанындағы алаңдарда футболдың бір түрін ойнайтын. 1889 жылғы Рождество алдында олар клуб құру мақсатымен бірге барда бас қосты. Британдық азамат Томас Мэттон "Central Argentine Railway Athletic Club" деген атауды ұсынды, ол бекітілді. Шотландиялық Колин Кальдер жаңа клубтың алғашқы президенті болып сайланды. Бастапқыда клубқа тек CAR қызметкерлері ғана қабылданатын. Алғашқы алаң теміржол жерінде орналасқан, ал қолданыстан шыққан вагон клубтың кеңсесі ретінде пайдаланылды. Бірінші тіркелген ойын 1890 жылы CARAC пен британдық кеменің экипажы арасындағы достық матч болды, ол 1:1 есебімен аяқталды. Екі команда арасындағы екінші матч CARAC-тың 2:1 есебімен жеңісімен аяқталды. Осы өзгерістер бекітілгеннен кейін, қала жұмысшыларының көп бөлігі клубқа мүше болу үшін Росарио Централға келді.

Розарина лигасы және Ұлттық кубоктар

Росарина футбол лигасы 1905 жылдың наурыз айында құрылды. Бұл ұйым ұйымдастырған алғашқы турнир «Сантьяго Пинаско кубогы» болды, себебі Росарио қаласының мэрі Сантьяго Пинаско кубокты сыйға берді. «Сentral» 1905 жылдың 21 мамырында «Росарио» клубын 3:1 есебімен жеңіп, тұңғыш рет алаңға шықты. Маусым айында Росарио ойыншысы Зенон Диас Росарио құрамасына шақырылды, ол Англияның «Ноттингем Форест» клубымен (Оңтүстік Американы аралап жүрген) жолдастық матч өткізді. Росарио «Сentral» клубының алғашқы ресми жеңісі 1908 жылы «Copa Nicasio Vila» (LRF бірінші лигасы) турнирін жеңіп алғанда болды. Команда жеңіліссіз аяқтады, 48 гол соғып, тек 9 гол жіберді. Зенон Диас, Гарри Хейс, Аугусто Винн, Дж. Грант, Хуан Диас сияқты ойыншылар ерекше көзге түсті. 1913 жылы клуб «Лига Росаринадан» шығып, басқа клубтармен бірге «Федерация Росарина де Футбол» деген оппозициялық ұйым құрды. «Сentral» сол жылы осы лигада жеңіске жетті. Сол жылдың өзінде Росарио «Сentral» алғашқы ұлттық кубогын – Аргентина футбол федерациясы ұйымдастырған «Copa de Competencia La Nación» турнирін жеңіп алды. «Росарио Сentral» Буэнос-Айрес қаласындағы G.E.B.A. стадионында «Аргентино де Кильмес» клубын 3:2 есебімен жеңіп, жеңімпаз атанды. 1914 жылы «Сentral» «Лига Росаринаға» қайта оралып, 20 матч өткізіп, 19 ойын жеңіп, 1 ойын тең түсті. Команда 99 гол соғып, тек 10 гол жіберді, ал Гарри Хейс 51 голмен турнирдің үздік мергені атанды. Команда сондай-ақ 1915, 1916 және 1917 жылдарғы аймақтық турнирлерді жеңіп, Росарио лигасының төрт дүркін чемпионы атанды. 1919 жылы «Сentral» Росарио лигасының титулын қайта жеңіп алды, тарихи қарсыласы «Ньюэллс Олд Бойс» клубымен өткен финалдық матчта 3:2 есебімен жеңіске жетті. Росарио «Сentral» клубының екінші ұлттық титулы – Буэнос-Айрес және Росарио чемпиондары үшін өткізілетін «Copa Dr. Carlos Ibarguren» кубогы. «Сentral» 1915 жылғы турнирде жеңіске жетіп, финалда үш рет «Примера Дивизион» титулын қатарынан жеңіп алған «Расинг Клубты» 3:1 есебімен ұтты. 1916 жылы «Сentral» «Индепендьенте» клубын 1:0 есебімен жеңіп, Буэнос-Айрес қалалық әкімшілігінің құрмет кубогын жеңіп алды. Сол жылы Росарио командасы «Индепендьенте» клубын қайтадан жеңіп, «Компециенсия» жокей клубының кубогын жеңіп алды. 1920 жылы жаңа ұлттық титул жеңіліп, «Сentral» оппозициялық «Ассоциация Аматорс де Футбол» (AAmF) ұйымдастырған «Copa de Competencia» турнирінде «Спортиво Алмагро» клубын жеңіп алды. 1910 жылдары Росарио «Сentral» жалпы бес рет ұлттық кубок жеңіп алды. 1920 жылы Росарио «Сentral» Росарио лигасынан қайта шығып, басқа клубтармен бірге оппозициялық лига құрып, 1920 және 1921 жылдарғы чемпиондық атақтарды жеңіп алды. Екі жылдан кейін «Сentral» және оппозициялық клубтар Росарио лигасына қайта оралды. Келесі жылдары «Сentral» 1923, 1927, 1928 (финалдық матчта «Ньюэллс» клубын жеңіп алды) және 1930 жылдарғы чемпионаттарда жеңіске жетіп, «Лига де Росарио» тарихындағы ең табысты команда атанды. 1931 жылы Аргентинада футбол кәсіби деңгейге көтерілді, сондықтан алғашқы кәсіби чемпионаттарды ұйымдастыру үшін Росариода «Asociación Rosarina de Fútbol» атты жаңа қауымдастық құрылды. «Copa Nicasio Vila» кубогы өз атын «Torneo Gobernador Luciano Molinas» деп өзгертті, бұл сол кездегі Санта-Фе провинциясының губернаторы Лусиано Молинастың құрметіне берілді. Росарио «Сentral» 1937 және 1938 жылдарғы титулдарды жеңіп алды.

The Liga Rosarina de Football (Rosario's Football League) was created in March 1905. The first tournament organised by the body was the "Copa Santiago Pinasco", named that way because the Mayor of Rosario, Santiago Pinasco, donated the trophy. Central debuted on May 21, 1905, defeating Rosario A. C. by 3–1. On June, Rosario Central player Zenón Díaz was called for a Rosario combined that played a friendly match v English club Nottingham Forest (that was touring South America). The first official title won by Rosario Central came in 1908, when the squad won the "Copa Nicasio Vila" (the first division of LRF). The team finished unbeaten with 48 goals scored and only 9 conceded. Some notable players were Zenón Díaz, Harry Hayes, Augusto Winn, J. H. Grant, Juan Díaz. In 1913 the club disaffiliated from the Liga Rosarina, founding with other clubs the dissident "Federación Rosarina de Football". Central won this league in 1913. That same year, Rosario Central won its first national title, the Copa de Competencia La Nación, a domestic cup organised by dissident Federación Argentina de Football. Rosario Central won the competition after defeating Argentino de Quilmes 3–2 in Estadio G. E. B. A. of Buenos Aires. In 1914 Central would return to Liga Rosarina, winning the championship after playing 20 matches, winning 19 games with 1 draw. The team scored 99 goals and only conceded 10, being Harry Hayes the top scorer of the tournament with 51 goals. The squad also would win the 1915, 1916 and 1917 regional titles, becoming four champion of the Rosarian League. In 1919, Central won the Rosario's league title again, winning 3–2 the final match against their history rivals: Newell's Old Boys. The second national title won by Rosario Central was the Copa Dr. Carlos Ibarguren, a trophy contested by the champions of Buenos Aires and Rosario. Central won the 1915 edition beating Racing Club (that had won three Primera División titles consecutively) 3–1 in the final. In 1916 Central won the Copa de Honor Municipalidad de Buenos Aires after beating Independiente 1–0. That same year the Rosarino team won the Copa de Competencia Jockey Club defeating Independiente again. A new national title would come in 1920, when Central won the Copa de Competencia organised by dissident body Asociación Amateurs de Football (AAmF) against Sportivo Almagro. During the 1910 decade, Rosario Central won a total of five National cups. In 1920 Rosario Central left the Rosarian League again, and joined other clubs to establish a dissident league, winning the 1920 and 1921 titles. Two years later, Central and the dissident clubs would return again to the Rosarian league. In the following years, Central won the 1923, 1927, 1928 (won against Newell's in the final match), and 1930 championship, becoming the most successful team in Liga de Rosario's history. In 1931 football became professional in Argentina, so a new Association, "Asociación Rosarina de Fútbol", was created in Rosario to organize the first professional championships. The Copa Nicasio Vila changed its name to "Torneo Gobernador Luciano Molinas", honoring then Governor of Santa Fe Province Luciano Molinas. Rosario Central won the 1937 and 1938 titles.

Бірінші дивизионға келу

1939 жылы «Росарио Сентраль» және оның басты қарсыласы «Ньюэллс Олд Бойз» Аргентина Футбол Ассоциациясынан Аргентинаның басты лига чемпионатына, «Примера Дивизионға» қосылу туралы өтініш білдірді. Ассоциация бұл талапты қабылдады, соның салдарынан екі клуб та Аргентина футболының жоғары дивизионына қосылды. «Примера Дивизионда» ойнағанына қарамастан, «Росарио Сентраль» әуесқой футболшылардан құралған резервтік командаларымен «Росарио Футбол Ассоциациясы» жарыстарында бәсекелесуін жалғастырды. «Примера Дивизиондағы» алғашқы жылында «Росарио Сентраль» 33 ұпай жинап, 11-орынды иеленді (15 жеңіліс). 1941 жылы «Росарио Сентраль» 20 матчта жеңіліске ұшырап, тек 6 матчта жеңіске жеткенінен кейін екінші дивизионға, «Примера Б»-ға түсті. Алайда, «Сентраль» екінші дивизионда бір маусым ғана тұрды, бір жылдан кейін 25 матчта жеңіске жетіп, тек 4 матчта жеңілді, қайта оралды. 1950 жылы «Сентраль» «Примерада» сәтсіз өнер көрсеткеннен кейін қайтадан дивизион төмен түсті. Бұрынғы төмендеуі сияқты, «Сентраль» төмендегеннен кейін бір жылдан соң жоғары дивизионға көтерілді, сондай-ақ команда 1951 жылы «Примераға» оралды.

Бірінші лига титулдары

Росарио Централ өзінің алғашқы ұлттық лига титулын 1971 жылы «Насьональ» чемпионатында Анхель Лабруна басшылығымен жеңіп, финалда Сан-Лоренцоны ұтты. Бұған дейін «Централь» жартылай финалда өзінің басты қарсыласы «Ньюэллс» клубын 1:0 есебімен Алдо Пой соққан голмен жеңген. Пой голды соққанда допты жерге тигізбей баспен ұрып жіберді (Оңтүстік Америкада бұл әдіс «паломита» деп аталады). «Централь» жанкүйерлері осы голды әлі есінде сақтап, әдетте желтоқсанның 19-ы күні жиналып, сол голды қайта жасауға тырысады. Көптеген жағдайларда Пойдың өзі де бұл мерекеге қатысады. Клубтың екінші лига титулы екі жылдан кейін, 1973 жылы Карлос Григуол басшылығымен «Насьональ» турнирін жеңіп алғанда келді. Ең танымал ойыншылар – Пой, Карлос Аймар және Эдуардо Солари. Көбінесе мына құрамда ойнады: Карлос Биасутто, Хорхе Гонсалес, Аурелио Паскуттини, Даниэль Киллер, Марио Киллер, Карлос Аймар, Эдуардо Солари, Алдо Пой, Рамон Боведа, Роберто Кабрал және Даниэль Арико. 1974 жылғы маусымда «Централь» «Институто Атлетико Централь Кордова» клубынан Марио Кемпесті сатып алды (Кемпес пен «Институто» әріптесі Освальдо Ардилес 1978 жылғы әлем чемпионатында жеңіске жеткен ұлттық құрамада қайта бірікті). Жеті жылдық үзілістен кейін «Централь» 1980 жылы Анхель Тулио Зоф басшылығымен «Насьональ» турнирін жеңіп алды. Команданың тамаша ойын стиліне байланысты «Синфония» деп аталды. «Централь» финалдың бірінші ойынында «Расинг де Кордова» клубын 5:0 есебімен ұтты, екінші ойында 2:0 есебімен жеңіліп қалды, бірақ голдардың орташа көрсеткіші бойынша чемпион атанды. Даниэль Карневали, Хуан Карлос Гиельметти, Эдгардо Бауза, Оскар Крайячич, Хорхе Гарсия, Хосе Гайтан, Даниэль Сперандио, Эдуардо Бакас, Феликс Орте, Виктор Марчетти және Даниэль Теглиа жиі алаңға шығатын құрамды құрады. Бірнеше жаман маусымнан кейін 1984 жылы команда бірінші лигадан төмендеді, бірақ Педро Марчетта басшылығымен «Примера B» чемпионатында жеңіске жетіп, бір жылдан кейін қайтадан бірінші дивизионға оралды. «Централь» 1986-1987 жылғы маусымда «Примераға» оралды және турнир соңында Зофтың басшылығымен тағы да чемпион атанды. Бұл Аргентина футболындағы тұңғыш оқиға болды (ерекше жағдай, «Central Español» клубы 1983-1984 жылдары Уругвайда да осындай жетістікке қол жеткізді, бұл да бірінші рет еді). 1986-1987 жылғы команда құрамында Алехандро Ланари, Эрнан Диас, Хорхе Бальбис, Эдгардо Бауза, Педернера, Омар Палма, Адельки Корналья, Роберто Гаспарини, Освальдо Эскудеро, Фернандо Ланзидей және Уго Галлони болды.

Rosario Central won its first national league title, in the 1971 Nacional championship with Angel Labruna as coach defeating San Lorenzo in the final game. Central had previously beat arch rival Newell's 1–0 in semi finals with a goal scored by Aldo Poy, who dove to head the ball before it touched the grass (a way of heading popularly known as "palomita" in South America). That goal is still remembered by Central supporters who usually reunite on December 19, to recreate the goal. Many times Poy himself has taken part of the celebration. The second league title for the club came two years later, winning the 1973 Nacional with Carlos Griguol as coach. Some of the most notable players were Poy, Carlos Aimar and Eduardo Solari. The most frequent line up was: Carlos Biasutto, Jorge González, Aurelio Pascuttini, Daniel Killer, Mario Killer, Carlos Aimar, Eduardo Solari, Aldo Poy, Ramón Bóveda, Roberto Cabral and Daniel Aricó. For the 1974 season, Central acquired striker Mario Kempes from Instituto Atlético Central Córdoba (Kempes and Instituto mate Osvaldo Ardiles were to be reunited in the national team that won the 1978 World Cup). After seven years without titles, Central won the 1980 Nacional with Ángel Tulio Zof on the bench. That team was called La Sinfónica (the Symphony Orchestra) because of the exquisite playing displayed by the team on the field. Central defeated Racing de Córdoba 5–0 in the first final game, and lost 2–0 in the second match but proclaimed champion due to goal average. Daniel Carnevali, Juan Carlos Ghielmetti, Edgardo Bauza, Oscar Craiyacich, Jorge García, José Gaitán, Daniel Sperandío, Eduardo Bacas, Félix Orte, Víctor Marchetti and Daniel Teglia was the frequent line up on the fields. After a few years with bad seasons, the team was relegated in 1984, but returned to first division just one year later after winning the Primera B championship, coached by Pedro Marchetta. Central returned to Primera to play the 1986–87 season, winning the title at the end of the tournament but coached by Zof again. This was a first in Argentine football (oddly, Central Español performed a similar feat in Uruguay in the years 1983–84, also a first). The 1986–87 team was formed by Alejandro Lanari, Hernán Díaz, Jorge Balbis, Edgardo Bauza, Pedernera, Omar Palma, Adelqui Cornaglia, Roberto Gasparini, Osvaldo Escudero, Fernando Lanzidei and Hugo Galloni.

Құлдырау және қайта тірілу

2010 жылғы Клаузурадан кейін Росарио Централдың соңғы үш жылдағы нашар көрсеткіштері оларды Nacional B командасы All Boys-қа қарсы құрамынан түсу/жоғарылау үшін плей-оффқа қатысуға мәжбүр етті. All Boys екі ойында жалпы есеп бойынша 4:1 есебімен жеңіске жетті (Арройитодағы ойында 3:0 есебімен шешуші жеңіліс тіркелді), нәтижесінде Росарио Централ Аргентина футболының екінші дивизионы – Primera B Nacional-ға түсірілді. Бұл клубтың екінші дивизионда ойнау үшін төртінші рет түсуі болды. Росарио Централ 2013 жылдың 19 мамырына дейін B Nacional-да бірнеше маусым өткізді, содан кейін Гимнасия және Эсгрима де Хухуйді 3:0 есебімен жеңіп, Primera División-ға жолдама алды. Үш голды Хавьер Толедо соқты. Команданы Мигель Анхель Руссо жаттықтырды.

Стадион

Росарио Централь клубы "Авельянеда бульвары" мен "Хенова даңғылы" қосылған жерде орналасқан "Гиганте де Арройито" стадионында ойнайды. Бұл стадион Лисандро де ла Торре ауданында (халық арасында Арройито деп белгілі), Росарионың солтүстік-шығысында орналасқан. Оның ресми сыйымдылығы 41 654 адамды құрайды. Стадион 1978 жылғы ФИФА Әлем Кубогының өткізілу орындарының бірі болды. Сол турнирде Аргентина құрамасының екінші кезеңдегі барлық үш ойыны осы "Гигантеде" өтті. Жергілікті қаһарман Кемпс жанкүйерлердің қолдауын сезініп, турнирдің үздік мергені атанды.

Есімдіктер

Орталықтың көптеген адамдар қолданатын лақап аты – canallas ("қарапайым халық", "жалақысы аз адамдар", Аргентинада бұл аса қатыгездей емес сөгіс) себебі, 1920 жылдары клуб мәйірленушілерге арналған матчқа қатысудан бас тартқан деседі; қарсыласы "Ньюэллс" сол шараға қатысып, leprosos ("көкжұпарлылар") деген лақап атты алды. Тағы бір нұсқа бойынша, 1928 жылы Орталық жақтастары "Клуб Белграно" стадионының жанында (Орталық бұл клубпен күшті бәсекелестікке түскен) бірнеше кенепті өртеп жіберген. "Белграно" жанкүйерлері оны көрген соң, оларға "Сендер – жамандық жасаушылар! Жамандық жасаушылар!" деп айғайлаған. 2007 жылдың қаңтар айында Росарио қаласында туған және клубтың адал жанкүйері Роберто Фонтанароса Орталықтың лақап атының мағынасын және жазылуын жаңартқан логотип жасады. Оның жаңаша жазылуы canaya болды, өйткені оның сөзінше, Росарио қаласының тұрғындары клуб жанкүйерлерін атау үшін осы сөзді "y" әрпімен қолданып, солай айтады. Орталық сонымен қатар "Ла Академия" (аргентиналық "Racing Club" командасы сияқты) деп те аталады, себебі жастар командаларынан көптеген ойыншылар кәсіби деңгейге жетеді; сондай-ақ, клуб Росарио лигасында (әуесқойлар деңгейінде) жеңген титулдардың саны "Racing Club-тің" Буэнос-Айрес лигасындағы көрсеткіштерінен жоғары болды.

Танымал мәдениетте

Росарио Централь көптеген фильмдерде, кітаптарда, әндерде және пьесаларда бейнеленген. Клуб бірнеше рет көркем прозада да кездеседі. Роберто Фонтанаросаның "19 желтоқсан 1971" әңгімесі – Ньюэллс Олд Бойз командасына қарсы жартылай финалдық матчқа Буэнос-Айреске сапар шеккен жанкүйер туралы. Клубтың танымал жанкүйерлерінің қатарында Альберто "Эль Негро" Олмедо, Рита ла Сальвахе, Либертат Ламарке, Освальдо Байер және Роберто Фонтанароса сияқты жазушылар, сондай-ақ Фито Паэс, Хуан Карлос Баглиетто, Хоакин Сабина секілді музыканттар бар. Club Atlético Rosario Central басты рөлде ойнайтын фильмдердің арасында режиссер Лукас Комбинаның "Un crimen argentino" ("Аргентиналық қылмыс" ) фильмі бар. Бұл фильм 1980 жылы Росариода болған нағыз оқиғаға негізделген және Росарио журналисі әрі жазушысы Рейнальдо Сейтекасе жазған. Фильмде сол жылы Росарио Централь жеңген чемпионатқа және аталған ұлттық турнирде Ньюэллс Олд Бойз командасымен өткізілген жартылай финалға сілтеме жасалған. Сондай-ақ, 2001 жылы шыққан "Розаригасинос" (қаланың 1920-30 жылдары пролетариат және маргиналдық топтары қолданған сленгтің аты) атты фильмде де Централь жанкүйерлері туралы айтылады. Куба революциясының көрнекті тұлғасы Эрнесто "Че" Гевара – Росарио Центральдың жанкүйері болған.

Ағымдағы құрам

Please provide the English text and the existing translation reference. I need both to complete the translation as requested. I will then provide only the final Kazakh translation.