Кіріспе
Нигериялық спринтер Олусоджи Адетокунбо Фасуба (9 шілде 1984 жылы туған) – 100 метрге қашықтыққа жүгіруде маманданған нигериялық спринтер. Ол 2021 жылдың шілдесінде Акани Симбине 9,84 секунд көрсеткенге дейін осы жарыста 9,85 секундпен Африка рекордын ұстаған. 2004 жылғы Олимпиада ойындарында 4x100 метрлік эстафетада Нигерия құрамасының қола медалін жеңіп алған команда мүшесі болды. Сол жылы 100 метрге қашықтықта Африка чемпионатында жеңіске жетті. 2006 жылғы Ұлттар Достастығы ойындарында Асафа Пауэллден кейін күміс жүлде алды және 2008 жылы 60 метрге қашықтықта әлем чемпионы атанды, бұл көрсеткішті алғаш рет африкалық спортшыға бұйырды.
Olusoji Adetokunbo Fasuba (born 9 July 1984) is a Nigerian sprinter who specializes in the 100 metres. He was the African record holder in the event with 9.85 seconds until Akani Simbine broke it in July 2021 with 9.84 seconds. He was a member of the Nigerian bronze medal winning team in the 4 x 100 metres relay at the 2004 Olympic Games. The same year he won the African Championships in 100 metres. He won the silver medal at the 2006 Commonwealth Games behind Asafa Powell and was the indoor world champion over 60 metres in 2008, becoming the first African to complete the feat.
Ерте өмір
Фасуба Нигерияның Дельта штатындағы Сапеле қаласында туған, үш баланың үлкені. Спринт оның отбасының бір бөлігі болды, себебі оның анасы, ямайкалық, жастық шағында жүгірумен айналысқан және 200 метрлік Олимпиада алтын медалінің иегері Дон Кварридің туысы. Оның ата-анасы оны кішкентай кезінен бастап жүгіруге ынталандырды, ол соншалықты жылдам болды ki, орта мектептер оны бастауыш сыныпта оқып жүргеніне қарамастан, өздері үшін жарысуға шақырды. Одан әрі, ол футбол, волейбол немесе баскетболда да шебер болды, нәтижесінде ол Merit аралас орта мектебіне спорт стипендиясы бойынша оқуға қабылданды. Ол мектептегі жеңіл атлетика жарыстарында басымдық танытып, тек спринт емес, сонымен қатар биіктікке секіру мен қашықтыққа секіруде де жеңіске жетті.
Жеңіл атлетикадағы мансабы
2003 жылы Фассуба үшін маңызды жыл болды, ол 2003 жылғы ұлттық іріктеулерден бастау алды. Ол 2003 жылғы жеңіл атлетика әлем чемпионатында 4x100 метрлік эстафетаға іріктелді және Нигерия құрамасымен төртінші орынды жеңіп алды. Фассуба алғашқы Африка-Азия ойындарында 100 метр қашықтықта жеңіске жетіп, сол жылы аяқтады. 2004 жылы ол 2004 жылғы Африка чемпионатында жеңіске жетті және бірнеше айдан кейін өзінің алғашқы маңызды медалін жеңіп алды – 2004 жылғы Афина Олимпиадасында 4×100 метрлік эстафета командасының құрамында Олимпиаданың қола медалін. Келесі жылы ол әлем чемпионатында 100 және 200 метр қашықтықтарында өнер көрсетті, бірақ ешқайсысының финалына өте алмады. 2006 жылдың басында ол World Indoor Championships-та бесінші орынды, ал Ұлттар Достастығы ойындарында екінші орынды иеленді. Содан кейін ол мамыр айындағы Доха Гран-приде 9,85 секунд көрсетіп, жаңа Африка рекордын орнатты, бұл 1996 жылғы Фрэнки Фредерикске тиесілі 9,86 секундтық ескі рекордты бұзды. Фассубаның нәтижесі таңғажайып болды, өйткені ол көптеген спринтерлерден шамалы төмен бойлы, бірақ жеңіл атлетикадағы ең жылдам аяқ жылдамдықтарының біріне ие деп саналады. Маусым бойы жарақаттарға қарамастан, Фассуба 2006 жылғы Африка чемпионатында өңірлік титулын қорғады. 2006 жылғы жетістіктері үшін Нигерияның жеңіл атлетика федерациясы оны Нигерияның үздік ер спортшысы деп таныды. Ол 2007 жылғы Бүкіл Африка ойындарында 100 метр және 4×100 метрлік эстафетада жеңіске жетіп, екі алтын медаль жеңіп алды. Алайда, оқиға оны Нигерия құрамасына қатыстыруға қарсы шақырулармен қиындыққа толы болды: Фассуба Нигерия туын көтеріп тойлауды жоспарлаған, бірақ допингке тексеруге шақырылғаннан кейін тойлаудан бас тартуға мәжбүр болды. 2007 жылдың 26 тамызында ол 2007 жылғы әлем чемпионатында 100 метр қашықтықта 10,07 секундпен төртінші орынды иеленді. Фассуба 2008 жылдың 8 наурызында өткен World Indoor Championships-та 60 метрлік спринтте 6,51 секунд көрсетіп жеңіске жетті. 2008 жылғы Пекин Олимпиадасында ол 100 метр қашықтығында өнер көрсетіп, Тайсон Гейден кейін 10,29 секундпен екінші орынды иеленді. Ол екінші кезеңге өтті, онда нәтижесін 10,21 секундке жеткізді. Алайда, Ричард Томпсон, Гей және Марсиал Мбанджоктан кейін төртінші орынды иеленгендіктен, ол жартылай финалға өте алмады. 2010 жылдың басында нашар өнер көрсеткендіктен, ол 2010 жылғы IAAF World Indoor Championships-та 60 метрлік титулын қорғауға іріктелмеді, себебі Нигерияның жеңіл атлетика федерациясының өкілі Сандей Бада оның жақсы формада еместігін мәлімдеді.
Жеке өмір
Фасуба Олумиде мен Эвелин Фасубаның тұңғыш баласы, оның кіші інісі (Каёде) және кіші қарындасы (Инка) бар. Ол 2003 жылы алғашқы ұлттық жеңіл атлетика жаттығу лагерінде 400 метрлік жүгіруші Нгози Нвокочамен танысты және қазір олар үйленген. Олардың 1 қызы бар.
Жеке рекордтар
Жарыс уақыты (секунд) Орналасқан жері Күні 50 метр 5.76 с Лиэвин, Франция 28 ақпан 2004 60 метр 6.49 с Штутгарт, Германия 3 ақпан 2007 100 метр 9.85 с Доха, Катар 12 мамыр 2006 200 метр 20.52 с Брюссель, Бельгия 3 қыркүйек 2004 Барлық ақпарат IAAF профилінен алынған.
All information taken from IAAF profile.