Кіріспе
Катрина дауылы көптеген әлеуметтік салдарларға алып келді, себебі ол көптеген өмірлерді жоғалтуға және тұрмысқа кедеріс келтірді. Катринаға байланысты тікелей және тікелей емес қаза болғандардың саны 1833-ке жетеді, ал 400 мыңнан астам адам үйсіз қалды. Дауыл жүздеген мың адамды үйлерінен немесе жұмыстарынан айырды, адамдарды туыстарынан бөліп, дауыл мен оның салдарынан зардап шеккендерге физикалық және психикалық ауыртпалықтар тудырды, мысалы, посттравматикалық стресс синдромы (ПТСС).
Төтенше жағдайға дайындық
2001 жылдың басында Федералдық Төтенше жағдайларды басқару агенттігі (ФЕМА) АҚШ-та болуы мүмкін деп есептелген үш қасіретті оқиғаны толық сипаттады. Олардың үшіншісі төрт жылдан кейін АҚШ тарихындағы ең қымбат табиғи апатқа айналды. 1999 жылы «Жорж» және «Флойд» дауылдарынан кейін осы қиындықтар суды тиімді кетіру және тұрақты бөгеттер жүйесін құру қажеттігін тудырды. Бұл мәселелерге қабырғаның тозуы, судың күшті соққысы, су тасқыны қабырғаларының панельдерінің шөгуі/қисайуы және жануарлардың илеулерін жасауы кіреді. Қала өсе бастағанда, 1,4 миллионға жуық тұрғынына қауіп төндіретін жағдайларда, суды кетіру және бөгеттер жеткілікті деп есептелмеді. Төтенше жағдайларда эвакуацияға дайын және қабілетті халықты эвакуациялау қажеттілігін жоспарлау үшін, тиісті лауазымдардағы адамдар тас жолдарда қарсы ағынды жүйе енгізді. Дауылдан кейін екі апта өткен соң, эвакуацияланғандардың 75%-ы дауылға дейін тұрған үйлерінен 250 миль қашықтықта болды. 2005 жылдың 30 қыркүйегінде, дауылдан бір ай өткен соң, эвакуацияланғандардың барлығы 50 штатта тіркелді. Барлығы, «Катрина» дауылынан бір миллионнан астам адам үйсіз қалды. 2006 жылы Нью-Орлеанда 200 мың адам тұрды, бұл «Катринаға» дейін болған шамамен жарты миллиондық халықтан айтарлықтай төмендеу. Үйсіз қалғандардың қалғанының шамамен 40%-ы Техасқа, ал қалғаны Нью-Йорк, Огайо немесе тіпті Калифорнияға көшіп кетті. «Катрина» дауылына дейін Нью-Орлеан Тұрғын үй басқармасы 7200 субсидиялық тұрғын үйді басқарды, онда аз қамтылған отбасылар тұрды. Су тасқынынан кейін шамамен 3000 үй көп зақымданғаны анықталды және оларды бұзып, қайта салу қажет болды. Мүмкін болатын орындарға олар эвакуацияланған жерлер, немесе басқа штаттардағы достары немесе туыстары кіруі мүмкін. Бұл Нью-Орлеанға ғана емес, бүкіл елге де үлкен демографиялық әсер етуі мүмкін, оны 20 ғасырдың бірінші жартысындағы афроамерикандықтардың Ұлы көші-қоны және 1930 жылдардағы Ұлы депрессияның нәтижесінде болған жаппай көші-қон ғана теңестіре алады. Бұл көші-қонның салдары ондаған жылдар бойы сақталуы мүмкін, өйткені бұрынғы Нью-Орлеан тұрғындары басқа аймақтарға қоныс аударады, бірақ Нью-Орлеанмен тығыз мәдени байланыстарын сақтайды. Зерттеулер көрсеткендей, кедейліктің шоғырлануы өзін-өзі қайталайды, сондықтан кейбіреулер дауыл болашақтағы кедейлік деңгейіне аздаған оң әсер ете алады деп болжайды. Эвакуацияланғандар ғана емес, сонымен қатар Ирактан оралған Ұлттық гвардия сарбаздары да үй таба алмағандықтан үйсіз қалды. 2014 жылдың шілдесінде Нью-Орлеан аудандарының жартысына жуығы «Катрина» дауылына дейінгі тұрғындардың 90%-дан астамына дейін қалпына келтірілгені хабарланды. Қаланың демографиялық құрамы өзгерді, қазір қалада афроамерикандықтар мен ақ нәсілді тұрғындардың саны азайды. Бұл дауылдан кейін испандықтар мен вьетнамдықтардың саны көбейген әртүрлі халыққа мүмкіндік берді. Барлық жас топтарының ішінде балалар қалаға ең аз оралды, бұл балалардың санының 43%-ға төмендеуіне әкелді. Бұрын үйлер тұрған көптеген бос жерлер бар, сондай-ақ қираған кемелер мен ашық далаларда қалдырылған контейнерлермен толған көптеген батпақты жерлер бар. Олар Нью-Орлеанның оңтүстігінде жасанды тосқауыл аралдар мен батпақты жерлерді қайта салды, олар қаланы болашақтағы дауылдардан қорғауға көмектеседі деп сенді, бұл теңіз деңгейінің көтерілуіне әкеледі. Кедейлік деңгейі бойынша, дауылдан кейінгі 10 жылдағы көрсеткіш «Катринаға» дейінгі көрсеткішпен шамалас болды. «Катрина» дауылынан болған кең ауқымды қоныс аударудың салдарынан көптеген адамдар өз отбасы мүшелерінен, соның ішінде жас балалар ата-аналарынан және үй жануарларынан бөлінді. Америкалық Қызыл Крест, Microsoft және Сан-Диего суперкомпьютер орталығының үйлесімді күш-жігері көптеген әртүрлі деректер базасын біріктірді және балаларды ата-аналарымен қайта байланыстыруда өте тиімді болды. 2006 жылдың сәуір айында қаза тапқандардың тізімін жасау, олардың кім екенін анықтау, тіпті сүйектерін жинау жұмыстары әлі де жалғасуда. Уақыт өте келе, қайта қосылу және қалпына келтіру операциялары жақсарды, бірақ көпшілік денелерді табуға және адамдарды қайта қосуға көп уақыт кетеді. Көптеген ұйымдар үйсіз қалғандарға көмек көрсету үшін жұмыс істеп жатыр, сондай-ақ жаңа топтар мен арнайы күш-жігерлер басталып кетті, бірақ «Катрина» дауылынан аман қалғандар әлі де толыққанды ұйымдастырылмаған. Аман қалғандар жақында ғана қалпына келтіру жұмыстарында өз мүдделерін қорғау үшін бірлестіктер құруды бастады. Бұл қауымдастықтардың ең ірісі – New Orleans Association of Community Organizations for Reform Now (ACORN) мүшелері басқаратын ACORN Katrina Survivors Association. Топ Хьюстон, Техас және Батон-Руж, Луизианадағы Федералдық Төтенше жағдайларды басқару агенттігінің (ФЕМА) саясатына қарсы наразылық көрсетті және 2000-нан астам мүшесі бар екенін мәлімдеді. Белгісіз, бірақ маңызды, адамдар Нью-Орлеанға оралмай, Хьюстон қаласында өмірін жаңадан бастады.
As the city began to grow, drainage and levees were not seen as “enough” when faced with the potential of endangering the 1.4 million persons who called the city their home. Planning for the need to evacuate the population that would be willing and able to evacuate in an emergency, officials implemented a highway contraflow system. Two weeks after the storm, 75% of evacuees were staying within 250 miles of the homes they lived in prior to the storm and by September 30, 2005 – a month after the storm – evacuees were registered in all 50 states. In total, it is estimated that over a million people were displaced by Hurricane Katrina. In 2006, 200,000 people called New Orleans home, a significant drop from the population of nearly half a million before Katrina. Of the rest of those who were displaced, about 40% moved to Texas and the rest went farther to either New York, Ohio, or even California. Prior to Hurricane Katrina, the New Orleans Housing Authority managed 7,200 subsidized housing units that were occupied by low income families. After the flooding approximately 3,000 units were identified as significantly damaged and would need to be demolished and rebuilt. Possible locations include the areas to which they were evacuated, or with friends or family in other states. This would lead to potentially large demographic effects not only on New Orleans but on the entire country, rivaled only by the Great Migration of African Americans in the first half of the 20th century, and the mass migration of the 1930s as a result of the Great Depression. The effects of this migration are likely to endure for decades as former citizens of New Orleans resettle in other areas yet retain strong cultural ties to New Orleans. Studies have shown that the concentration of poverty is self perpetuating, thus some postulate that the hurricane may have a small positive impact on future poverty levels. Not only were evacuees displaced, but also some National Guard soldiers returning home from their deployment to Iraq were displaced because they were unable to find homes upon their arrival. By July 2014, it was reported that nearly half of New Orleans neighborhoods have been restored back to over 90% of the residents from before Hurricane Katrina. Demographics of the city had shifted, with fewer African American and white residents in the city now. This has allowed for a more diverse population with an increased number of Hispanic and Vietnamese residents after the storm. Of all age groups, children were the least likely to return to the city, decreasing the child population by 43%. There are many open lots where homes use to be and many marsh wetlands with wrecked ships and shipping containers left in open fields. They have rebuilt artificial barrier islands and wetlands just south of New Orleans, with belief that they will help protect the city from future storms that cause sea levels to rise. In terms of poverty, the rate 10 years after the hurricane was about the same prior to Katrina. Due to the wide displacement caused by Hurricane Katrina, many people were separated from their family members, including young children separated from their parents and pets. A coordinated effort by the American Red Cross, Microsoft, and the San Diego Supercomputer Center, combined many diverse databases and has been very effective in reconnecting children with their parents. An effort to catalogue, identify, or even to collect remains of the dead is still ongoing as of April 2006, leaving those who do not know the whereabouts of loved ones to suffer uncertainty and anxiety. Over time both the reconnection and recovery operations have improved, but it will be much time before the majority of bodies are retrieved and people reunited. While many existing organizations have worked to help those displaced, and some new groups and special efforts have been initiated, the survivors of Hurricane Katrina are still largely unorganized. Survivors have only recently begun to form associations for their own interests in the recovery effort. The largest of these associations is the ACORN Katrina Survivors Association, led by members New Orleans Association of Community Organizations for Reform Now (ACORN). The group has protested Federal Emergency Management Agency (FEMA) policies in both Houston, Texas, and Baton Rouge, Louisiana, and claims over 2,000 members. An unknown, but significant, number of people restarted their lives in Houston instead of returning to New Orleans.
Денсаулық сақтау мәселелері
Су, азық-түлік, баспана және санитарлық жағдайлардың жетіспеуінен басқа, ұзаққа созылған су тасқыны, дауылдан зардап шеккен аймақтарда қалғандардың денсаулығына қауіп төндіруі мүмкін еді. Сусыздану мен тамақтан уланудан өзге, аймақтағы тамақ пен ауыз судың ластануына байланысты холера және тыныс алу жолдары аурулары сияқты жұқпалы аурулардың пайда болу қаупі бар еді. Президент Буш бүкіл Мексика шығанағы жағалауында төтенше жағдай жариялады. Дауылдан бұрын мемлекеттік денсаулық сақтау органдары жауап беруге дайындық жүргізді, ал Ауруларды бақылау және алдын алу орталығы (CDC) қатты зардап шеккен аймаққа жақын жерлерге 48 сағат ішінде медициналық шұғыл көмек заттарын жіберуге кірісті. CDC-нің стратегиялық ұлттық қоры арқылы жеткізілген заттарда дәрі-дәрмектер, техникалық көмек топтары және Луизиана мен Миссисипидегі аурухана инфрақұрылымына дауылдың салдарынан қиын жағдайда қалған азаматтарды емдеу мүмкіндігі қамтамасыз етілді. Бұл заттар 10-шы тас жолдың оңтүстігіндегі 30 жедел жәрдем ауруханасын қамтыды, ал еріктілер "төтенше жағдай станцияларын" ұйымдастырып, дауылдан зақымданған ауруханаларға, қоймаларға және тарату орталықтарына уақытша алмастырушылар ретінде көмек көрсетті. Мемлекеттік және жергілікті медициналық топтардың күшті жауабымен қатар, CDC-нің қолдауы бір жарым аптадан кейін қалыпты инфрақұрылымдық қолдау қайта жанданғанға дейін маңызды болды. Құрғақ жерге басқаннан кейін бірнеше күн ішінде медициналық органдар 10 000-нан астам адамға арналған төтенше жағдайларда емдеу орталықтарын құрды, ал тағы мыңдаған адамды емдеу жоспарлары жасалып жатыр. Коммерциялық медициналық жеткізушілермен, кеме компанияларымен және қолдау көрсету компанияларымен жасалған серіктестіктер медициналық қажеттіліктердің өзгеруіне бірнеше күн немесе тіпті сағат ішінде жауап беруге мүмкіндік берді. Аймақтағы химиялық зауыттар мен мұнай өңдеу зауыттары су тасқынына зиянды заттарды шығарған болуы мүмкін деген алаңдаушылық туды. Аллергиямен немесе астма сияқты өкпе ауруларымен ауыратын адамдар уытты көму және ауадағы тітіркендіргіштерден денсаулықтарына қатысты асқынуларға ұшырауы мүмкін, бұл кейбір денсаулық сақтау қызметкерлерінің "Катрина жөтелі" деп атауына себеп болды. Миссисипи штатының Галфпорт қаласында бірнеше жүз тонна тауық пен пісірілмеген креветка жақын маңдағы портта контейнерлерінен ағып шығып, су қорын ластауы мүмкін еді. 6 қыркүйекте Нью-Орлеанды су басқан суларда қауіпті деңгейде E. coli (E. coli) табылғаны хабарланды. 7 қыркүйекте CDC хабарлағандай, Мексика шығанағынан келген Vibrio vulnificus бактериясымен ластанған суды ішкеннен кейін 5 адам бактериялық инфекциядан қайтыс болды. Холера және дизентерия сияқты ауыр жұқпалы аурулардың кең таралуы ықтимал деп есептелмеді, өйткені мұндай аурулар АҚШ-та эндемикалық емес.
Психикалық денсаулық
Катрина даулының зардабын шеккен тұрғындарда психикалық денсаулық мәселелері, әсіресе травмадан кейінгі стресс бұзылысы (ПТСР) жиі кездесті. Дауылдан кейін 5-7 ай өткен соң, эвакуацияланған адамдардың 20%-ы жеңіл немесе орташа деңгейдегі психикалық денсаулық мәселелерін көрсетті, 11%-ы ауыр психикалық денсаулық мәселелерін көрсетті, ал 16%-ына ПТСР диагнозы қойылды. Дауыл салдарынан психикалық денсаулық пациенттеріне арналған аурухана бөлмелерінің саны 487-ден 190-ға дейін азайды. Бұл Хьюстон қаласында моральдық паникаға әкелді; бұл медиа жариялаған жаңалықтардың аудиторияға тигізетін әсерін сипаттайтын әлеуметтанулық ұғым.
Жануарлар мәселесі
Катрина дауылынан кейін шамамен 8000 жануар құтқарылып, Луизиана штатының Гонзалес қаласындағы Ламар Диксон көрме орталығында немесе Луизиана штатының Паркер Колизейінде құрылған уақытша паналау орталықтарына жеткізілді. Көптеген тікұшақ пилоттары мен құтқару қайықтарының капитандары, көбірек адамды тасымалдау үшін жануарларды тасымалдаудан бас тартты. Зардап шеккен аймақтағы көптеген отбасылар жануарларынсыз эвакуацияланбауға бас тартты. Кейбір далалық госпитальдар пациенттерімен бірге жануарларды қабылдаса, Супердоmdan эвакуацияланғандарға жануарларын алып кетуге рұқсат берілмеді. Ұлттық назарды аударған оқиғаның бірі – Associated Press тілшісінің хабарлауынша, танымал болған кішкентай ақ иттің, Сноуболлдың тарихы. Тілші былай деді: «Полиция қызметкері кішкентай ұлдың итін алып қойғанда, бала құсып кеткенше жылады. «Сноуболл, Сноуболл!» – деп еңіреп жылады». «Сноуболл» тарихы қайырымдылық ұйымдарының қаражат жинау науқандарының орталық тақырыбына айналды, ал адамдар Сноуболлді табуға және оны баламен қайта қосуға көмектесу үшін түрлі веб-сайттар құрды. Теңіз сүтқоректілерінің көпшілігі және ірі теңіз тасбақасы аман қалды. Аудубон зообағы жоспарлы дайындықтардың арқасында және биік жерде орналасқандықтан, 1400 жануардың тек үшiн жоғалтты. АҚШ-тың Адамгершілік қоғамы (HSUS), Луизиананың SPCA және тағы да басқа көптеген ұйымдармен бірлесіп, Луизиана мен Миссисипиде жүздеген қызметкерлер мен еріктілерді жұмылдырды. 2005 жылдың 20 қыркүйегіне қарай 6031 жануар құтқарылып, 400-і иелерімен қайта қосылды. Катрина дауылынан шамамен 600 000 жануар қаза тапты немесе баспанасыз қалды. Сноуболл тарихынан шабыттанған АҚШ өкілі Том Лантос (D Калифорния) Өкілдер палатасына «Жануарларды эвакуациялау және тасымалдау стандарттары туралы» заң жобасын енгізді. Бұл заң FEMA көмегін сұраған штаттардан апатқа тап болған тұрғындарды эвакуациялау жоспарларында жануарлар мен көмекші жануарларды ескеруді талап етеді. Заң жобасы 2006 жылдың 22 мамырында көп дауыспен қабылданды.
Балалардың есімдері
Сондай-ақ, Катринаның есімі нәрестелерге қойылған есімдердің танымалдығына да елеулі әсер етті. Әлеуметтік қамсыздандыру басқармасы мәліметінше, 2004 жылы қыз балаларға қойылған есімдердің 281-ші орнында болған Катрина есімі 2006 жылы 382-ші, 2007 жылы 600-ші, ал 2009 жылы 815-ші орынға түсті. Бұл атаулар трендін зерттейтін мамандарды таң қалдырды, себебі бұрынғы ірі дауылдар, мысалы 1969 жылғы Камилл даулы, әдетте есімнің танымалдығын арттырған, оның кеңінен танылуының арқасында.