Вандер Иоханнес де Хаас: Голланд физигінің өмірі мен еңбектері
Wander Johannes de Haas
Вандер Йоханнес де Хаас – голланд физигі, математик. Оның ең белгілі жұмыстары: Шубников-де Хаас, Де Хаас-Ван Альпен және Эйнштейн-де Хаас эффектілері. Физика тарихы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Голландиялық физик
Dutch physicist
Вандер Йоханнес де Хаас (2 наурыз 1878 – 26 сәуір 1960) – голландиялық физик және математик. Ол ең белгілісі Шұбников–де Хаас эффектісі, Де Хаас–Ван Альфен эффектісі және Эйнштейн–де Хаас эффектісі арқылы танымал.
Wander Johannes de Haas (2 March 1878 – 26 April 1960) was a Dutch physicist and mathematician. He is best known for the Shubnikov–de Haas effect, the De Haas–Van Alphen effect and the Einstein–de Haas effect.
Жеке өмір
Вандер де Хаас Лейден қаласының жанындағы Лисса деген шағын қалада дүниеге келді. Ол Миддельбургтегі Педагогиялық колледжінің директоры болған Альбертус де Хаас пен Мария Эфтингтің ұлы еді. 1910 жылдың 22 желтоқсанында физик Гертруда Люберта Лоренцке, Хендрик Лоренцтің үлкен қызына үйленді. Олардың екі қызы мен екі ұлы болды. Ол дінге сенбеуші (атеист) еді.
Wander de Haas was born in Lisse, a small town near Leiden. He was the son of Albertus de Haas, principal of the Teacher's College in Middelburg, and Maria Efting. On 22 December 1910 he married physicist Geertruida Luberta Lorentz, the eldest daughter of Hendrik Lorentz. They had two daughters and two sons. He was an atheist.
Білім
Миддельбургтегі орта мектепті бітіргеннен кейін, Де Хаас 1895 жылы заңгер-консультанттық мамандығын оқыды. Екі үзілістің бірін аяқтағаннан соң және біршама уақыт заңгер кеңсесінде жұмыс істегеннен кейін, ол мансабын өзгертуге және физик болуға шешім қабылдады. Университетке қабылдану үшін қажетті емтихандарды тапсырғаннан кейін, 1900 жылы Лейден университетінде Хайке Камерлинг Оннес және Йоханнес Петрус Куэнен басшылығымен физиканы оқыды. Ол 1912 жылы «Сутектің иімділігін өлшеу» тақырыбындағы диссертациясын қорғап, Камерлинг Оннес басшылығымен доктор ғылымын алды.
After attending high school in Middelburg, De Haas started paralegal studies in 1895. After completion of two of three parts of the examinations and having worked in a lawyer's office for some time, he decided to change career and become a physicist instead. After passing the qualifications exams for admission to University, he started to study physics at the University of Leiden in 1900 under Heike Kamerlingh Onnes and Johannes Petrus Kuenen. He earned his doctorate in 1912, under Kamerlingh Onnes, with a thesis entitled: Measurements on the Compressibility of Hydrogen.
Мансап
Диплом алғаннан кейін Де Хаас Берлинде Физикалық рейхсанстальтта зерттеуші болып жұмыс істеді. Содан кейін ол Нидерландыға оралып, Девентерде мектеп мұғалімі, Харлемдегі Тейлерс мұражайының консерваторы, ал кейін Делфт техникалық мектебінде және Гронинген университетінде физика профессоры болып жұмыс істеді. 1925 жылы ол Лейденде профессорлық қызметке тағайындалып, физика зертханасының екі жетекшісінің бірі болды, Камерлинг Оннестің орнын басты. 1948 жылы Де Хаас зейнеткерлікке шықты. Оның төмен температурадағы зерттеулерінде қолданылған жабдықтың (шамамен 1930 жылы жасалған электромагнит) үлгісін Лейдендегі Боерхаве мұражайында, ғылым тарихы мұражайында көруге болады. 1922 жылы ол Нидерланды Корольдік өнер және ғылым академиясының мүшесі болды. Жыйырма жыл өткен соң, 1942 жылы, ол отставкаға кетуге мәжбүр болды. 1945 жылы Екінші дүниежүзілік соғысы аяқталғаннан кейін оған академияға қайтадан мүше болып кіруге рұқсат берілді.
After getting his degree, De Haas worked in Berlin as a researcher at the Physikalische Reichsanstalt. Then he returned to the Netherlands, worked as a schoolteacher in Deventer, a conservator of the Teylers Museum in Haarlem, and then a physics professor in Delft Technical School and University of Groningen. In 1925, he became a professor in Leiden, and one of the two heads of the Laboratory of physics, succeeding Kamerlingh Onnes. In 1948, De Haas retired. An example of the equipment (an electromagnet of c.1930) used for his low temperature research can be seen in the Boerhaave Museum, the history of science museum in Leiden. In 1922 he became member of the Royal Netherlands Academy of Arts and Sciences. Twenty years later, in 1942, he was forced to resign. After World War II ended in 1945, he was allowed to rejoin as a member.