Кіріспе
Балалар қауіпсіздігін қамтамасыз ету (кейде «балаларды сақтау» деп те аталады) – балалар үшін ортаны немесе заттарды қауіпсіз ету амалы. Бұл қоғамның, мекеменің немесе нақты ата-аналардың қабылдайтын деңгейге дейін тәуекелдерді азайтуға көмектеседі. Балалар қауіпсіз аймақтармен шектелуі немесе балалардың қауіпті аймақтарға жетіп алуының алдын алуы мүмкін. Мұны ата-аналар өздері жасауы немесе көмек үшін маманды шақыруы мүмкін. Балалардың жарақаттануы туралы ақпаратқа қолжетімділік артып, осыны болдырмауға көмектесетін көптеген өнімдердің болуына байланысты балалар қауіпсіздігін қамтамасыз ету маңыздырақ болып келеді. Бұл ата-аналар үшін өте маңызды мәселеге айналғандықтан, тіпті қонақ үйлер мен балаларға қолайлы курорттар да «балаларға қауіпсіз» бөлмелер ұсынады.
Childproofing (also called baby proofing) is the act of making an environment or object safe for children. This reduces risks to a level considered acceptable by a society, an institution, or to specific parents. Childproofing may include restriction of children to safe areas or preventing children from reaching unsafe areas. This can be accomplished by the parent or by hiring a professional for assistance. Childproofing is gaining more prominence now that parents have greater access to information on child injury and a wide variety of products are available to help prevent it. It has become so top of mind for parents that even hotels and child friendly resorts are offering "child proof" rooms.
Электр қауіпсіздігі
Балалар қауіпсіздігіне қатысты жиі кездесетін мәселелердің бірі – кілттер немесе металл қағаз қыстырғыштар сияқты заттарды электр розеткасына тығып жіберген кезде электр тогының соғуы немесе ауыр жарақат алу қаупі. Электр розеткалеріне қол жеткізуді шектеуге арналған көптеген қауіпсіздік құрылғылары бар. Бұл құрылғылар әрбір розеткаға орнатылатын қарапайым пластик бөліктер болуы мүмкін, бірақ оларды кішкентай балалар алып тастауы немесе ата-аналар розетканы пайдаланғаннан кейін қайта орнатуды ұмытуы мүмкін. Розеткадан алынғаннан кейін, көптеген пластик тығындар жұтылып кету қаупін тудырады. Басқа құрылғылар, мысалы, жылғатын розетка қақпақтары, қолданыстағы розетка тақтасын ауыстырады, бірақ ата-аналарға розетканы пайдалануға мүмкіндік береді. АҚШ үкіметі балаларға арналған электр қауіпсіздігі туралы ақпаратты қамтитын тегін буклет жариялайды.
Физикалық қолжетімділік
Балаларды қауіпсіздендірудің ең көп таралған әдістерінің бірі – қауіпті заттарды кішкентай балалардың қолы жетпейтін биікке көтеру. Бұл кішкентай заттар, олармен жұтылу қаупі бар, балаларды тебіп немесе кесіп қоюы мүмкін өткір заттар, сынғыш заттар, мысалы, шыны вазалар және арқандар мен кабельдер сияқты ұзын, иілгіш заттарды қамтуы мүмкін. Үйдегі қауіп-қатерлерді жақсырақ түсінуге ниеттенген ересектер баланың бойына төмендеп, үйді баланың көзімен көре алады. Көбінесе, шумақтар, шкафтар және басқа да ашылатын нәрселерге арзан құрылғылар орнатылады. Сыртқы құрылғылар тұтқалардың айналасына немесе арасына оңай орнатылады; олар құлыптау механизмі босатылмаса, қозғалысты шектеу арқылы жұмыс істейді. Құлыптың тағы бір түрі – ішкі құлып: ол бір жағында дөңгелектелген ілмегі бар иілгіш пластик таяқтан тұрады және шумақ немесе шкафтың ішкі жағына орналастырылады. Бұл құрылғылар арзан және орнату оңай. Ойын алаңы балаларды қауіпсіздендірудің тағы бір құралы болып табылады, олар демалып жатқанда, ойнап жатқанда немесе сүттен тамақтандырғанда баланың қозғалысын шектейді, бұл пайдалану кезінде қарау деңгейін азайтуды талап етеді. Көптеген ойын алаңдары портативті, сондықтан ата-ана мен бала "балаларға қауіпсіз" емес үйге келгенде, оларды қолдануға болады. Қауіпсіздік қақпалары баланың үйдің белгілі бір бөлігіне, әсіресе баспалдаққа кіруіне кедергі келтіру үшін немесе баланың қозғалысын шектей отырып, сыртқы есіктің желдету үшін ашық болуына мүмкіндік беру үшін қолданылады. Қысыммен бекітілетін қақпалар мен аппараттық құралдармен бекітілетін қақпалар бар. Балалар қысыммен бекітілетін қақпаларды ығыстырып жіберуі мүмкін, сондықтан оларды баспалдақтардың жоғарғы жағында қолдануға болмайды. Кейбір жағдайларда, баспалдақтардың жоғарғы жағындағы қысыммен бекітілетін қақпалар бала қақпаға шағылысқанда немесе ата-ана қақпадан асып өтуге тырысқанда құлап кеткенде ауыр жарақаттарға әкелді. Аппараттық құралдармен бекітілетін қақпалар ең қауіпсіз нұсқа болып табылады және оларды қабырға тіректеріне сенімді орнату керек. Ішкі есіктерді гараж, жертөле, кір жуатын бөлме, үй кеңсесі және спорт залы, ванна бөлмесі немесе басқа да қауіпті аймақтарға баланың кіруін шектеу үшін жабық және құлыпталған күйде ұстау керек. Есік құлыптарының көптеген түрлері бар, қарапайым есік тұтқаларынан бастап есіктің екі жағынан да жұмыс істеуге болатын есік құлыптарына дейін.
Суға қол жеткізу
Суға бату АҚШ-та 1–4 жас аралығындағы балалардың ең көп кездесетін қаза тағдыры болып табылады, ал суға батудың көп бөлігі жеке үйлердегі бассейндерде орын алады. Бассейнге қойылған қоршау – бассейнге кіруге толығымен кедеріс келтіретін қауіпсіздік шарасы. Ол тұрақты немесе алынып тасталатын болуы мүмкін. Бассейн қауіпсіздігін арттыру және кішкентай балалардың кездейсоқ түрде бассейнге түсіп, суға батуын болдырмау үшін олар жиі қолданылады. Бассейнге қоршаудың болмауы баланың суға бату қаупін күрт арттырады. Төрт жақты оқшаулау қоршауы (бассейн аумағын үйден және ауладан бөліп тұратын) үш жақты қоршауға қарағанда баланың суға бату қаупін 83%-ға төмендетеді. Үй ішіндегі ванна бөлмесі мен ванна су қауіпсіздігіне қатысты алаңдау тудыратын жерлер. Ата-аналар ваннадан кейін ваннада су қалдырмауы керек, себебі аз ғана тұрған су, егер қадағаланбаса, суға батуға себеп болуы мүмкін.
Химиялық қолжетімділік
Ас үй және ванна бөлмелерінің астында немесе кір жуатын бөлмеде көптеген қауіпті химиялық заттарды сақтау жиі кездеседі, мысалы, канализация тазартқыштар, аммиак, хлор қосылған және түрлі химиялық жылтыратқыштар, олар балалардың кездейсоқ улануына ең көп себеп болатын жағдайлардың бірі. Ең қауіпсіз шешім – осы қауіпті заттарды қол жетпейтін, құлыпталатын шкафқа көшіру. Сондай-ақ, төменгі шкафтарды құлыптауға арналған арнайы құлпыштар бар, оларды ашу үшін екі амал қажет, бұл кішкентай баланың оларға қол жеткізу мүмкіндігін азайтады.
Дәрі-дәрмектерге қол жеткізу
Қазіргі кезде дәрі-дәрмектерді балаларға қауіпсіз қаптамада сату кең таралған. Дәрі-дәрмектерді қорғаудың түрлі тәсілдері бар, мысалы, бұратын кезде қысып немесе төмен басып ұстау қажет болатын қақпақтар. Бұл талап рецепт бойынша берілетін дәрі-дәрмектерге, рецептсіз сатылатын дәрі-дәрмектерге, пестицидтерге немесе жұтылған жағдайда өлімге әкелуі мүмкін тұрмыстық химиялық заттарға қатысты реттеулерде қарастырылуы мүмкін. Науқастар дәріханадан қорғалмаған бөтелкеде дәрі сұрауға құқылы, бірақ үйде кішкентай балалары бар науқастарға мұндай шара ұсынылмайды. Кейбір балалар балаларға арналған қауіпсіз қақпақтарды ашып алуы мүмкін болғандықтан, дәрі-дәрмектерді әрқашан қол жетпейтін биік жерде, құлыпталған шкафтарда немесе жабық киім шкафтарында сақтау керек.
Өрт қауіпсіздігі
Үйді өрт қауіпсіздігі тұрғысынан балалардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін, үйдің барлық қабаттарында, соның ішінде ұйықтайтын бөлмелердің ішінде және сыртында жұмыс істейтін түтін дабылдары орнатылған болуы керек. Бір-бірімен байланысқан түтін дабылдары ең жақсысы, себебі біреуі іске қосылса, барлығы дабыл береді. Үйде иондау және фотоэлектрлік түтін дабылдарының екеуі де болуын немесе осы екеуін біріктіретін қос сенсорлы түтін дабылының болуын қамтамасыз ету маңызды. Өйткені әрбір сенсор түрі өрттің әртүрлі, бірақ қауіпті түрлерін анықтауға арналған. Ата-аналар түтін дабылдарының жұмыс істеуін ай сайын тексеріп, алкалин батареяларын кем дегенде жылына бір рет ауыстыруы керек. Тұрғындардың барлығына төтенше жағдай туғанда өрттен қашу жоспары белгілі болуы қажет. Нәрестелері мен кішкентай балалары бар ата-аналар өрттен қашу үшін қандай әрекеттер жасау керектігін білуі және осы мәселеде келісімге келуі керек, ал балалар жеткілікті үлкен болғанда қашу жоспарымен таныстырылуы керек. Терезелерге орнатылған қауіпсіздік торы іштен жылдам алынып тасталатындай болуын қамтамасыз етіңіз. Австралия, Канада, Жаңа Зеландия және АҚШ-та (1994 жылдан бері) сатылатын бір реттік жаққыштар. Еуропалық Одақ 2010 жылы осы стандартты қабылдады. Бір өрт сөндіруші: «Балалар жаққыштармен ойнағанды жақсы көреді. Олар оның қалай жұмыс істейтінін біліп алады», – деді, ал тағы бір өрт сөндіру қызметкері: «Балалардың миы оттың қаншалықты қауіпті екенін және оның қаншалықты жылдам таралатынын түсінуге қабілетсіз» деді. Көптеген өндірушілер қазіргі кезде балалардың қолы жетпейтін құлыптар сияқты қауіпсіздік шараларымен жабдықталған өнімдерді шығарады. АҚШ-тың Тұтынушылар өнімдерінің қауіпсіздігі комиссиясы әлеуетті қауіптер туралы хабардарлықты арттыруға тырысып, тұтынушыларға қауіпті өнімдер туралы хабарлауды жеңілдетті.