Маргарет Скотфорд Арчер: Әлеуметтанушы, ғалым және қайырымдылық жасаушы.
Margaret Archer
Маргарет Скотфорд Арчер (1943-2023) – британдық социолог, реалистік әлеуметтік теорияның авторы, Папалық Әлеуметтік Ғылымдар Академиясының президенті болды. Социология, білім беру.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ағылшын әлеуметтанушысы (1943–2023)
English sociologist (1943–2023)
Маргарет Скоттфорд Арчер (20 қаңтар 1943 – 21 мамыр 2023) – ағылшын әлеуметтанушысы, өзінің академиялық мансабының көп бөлігін Уорвик университетінде өткізді, онда ол көп жылдар бойы әлеуметтану профессоры болды. Ол сондай-ақ Швейцарияның Лозаннадағы Федералдық политехникалық мектебінде (L'Ecole Polytechnique Fédérale de Lausanne) профессор болды. Ол 1995 жылы жарық көрген «Реалистік әлеуметтік теория: морфогенетикалық тәсіл» кітабында «элизионизм» терминін енгізгенімен танымал. 2014 жылдың 14 сәуірінде Папа Франциск Арчерді Гарвард университетінің бұрынғы құқық профессоры және АҚШ-тың Ватикан елшісі Мэри Энн Глендонның орнына Папалық әлеуметтік ғылымдар академиясының президенті етіп тағайындады және 2019 жылдың 27 наурызында зейнеткерлікке шыққанға дейін осы лауазымда қызмет етті.
Margaret Scotford Archer (20 January 1943 – 21 May 2023) was an English sociologist, who spent most of her academic career at the University of Warwick where she was for many years Professor of Sociology. She was also a professor at l'Ecole Polytechnique Fédérale de Lausanne, Switzerland. She is best known for coining the term elisionism in her 1995 book Realist Social Theory: The Morphogenetic Approach. On 14 April 2014, Archer was named by Pope Francis to succeed former Harvard law professor and US Ambassador to the Holy See Mary Ann Glendon as President of the Pontifical Academy of Social Sciences, and served in this position until her retirement on 27 March 2019.
Өмір
Арчер Лондон университетінде 1964 жылы бакалавр, ал 1967 жылы «Англия жұмысшы сыныбының ата-аналарының білім беруге деген ұмтылыстары» тақырыбында докторлық диссертация қорғап бітірді. 1966 жылдан 1973 жылға дейін Рединг университетінде оқытушы болып жұмыс істеді. Арчер сыншыл реализм дәстүріндегі ең беделді теоретиктердің бірі болды. 12-ші Дүниежүзілік әлеуметтану конгресінде ол Халықаралық әлеуметтану қауымдастығының тұңғыш әйел президенті және 11-ші президенті (1986–1990) болып сайланды, сондай-ақ, Бенедиктік әлеуметтік ғылымдар академиясының және Әлеуметтік ғылымдардағы білімді қоғамдар академиясының негісқалаушы мүшесі атанды. Ол Критик реализм орталығының қамқоршылар кеңесінің мүшесі болды. Арчер көптеген докторанттарға ғылыми жетекшілік жасады, олардың кейбіреулері әлеуметтік ғылымдардағы сыншыл реализмнің дамуына зор үлес қосты, соның ішінде «Білім беру саясаты және реалистік әлеуметтік теория» кітабының авторы Роберт Арчер, «Марксизм және реализм» кітабының авторы Шон Креавен және «Реализм және әлеуметтану» кітабының авторы Джастин Крюкшенк. 2020 жылдың 3 қарашасында Болонья қаласында патриарх Франческо Мораглияның қолынан Дон Оресте Бенцидің құрметіне арналған халықаралық сыйлықты алды. Оның құрметті ісі – кедей адамдарды емдеуге арналған әйелдер үйінің құрылуы болды. Арчер 2023 жылдың 21 мамырында 80 жасында дүние салды.
Archer studied at the University of London, graduating BSc in 1964 and PhD in 1967 with a thesis on The Educational Aspirations of English Working Class Parents. She was a lecturer at the University of Reading from 1966 to 1973. Archer was one of the most influential theorists in the critical realist tradition. At the 12th World Congress of Sociology, she was elected as the first female President and the 11th president of the International Sociological Association (1986–1990), was a founding member of both the Pontifical Academy of Social Sciences and the Academy of Learned Societies in the Social Sciences. She was a trustee of the Centre for Critical Realism. Archer supervised a number of PhD students, some of whom went on to contribute towards the substantive development of critical realism in the social sciences, including Robert Archer, author of Education Policy and Realist Social Theory, Sean Creaven, author of Marxism and Realism, and Justin Cruickshank, author of Realism and Sociology. On 3 November 2020, she received the international prize entitled in honour of don Oreste Benzi, which has been given in Bologna by hand of the patriarch Francesco Moraglia. Her praiseworthy work of mercy was the creation of a female structure for the recovery of poor people. Archer died on 21 May 2023, at the age of 80.
Талдаулық дуализм
Арчер әлеуметтік теорияның көп бөлігі әлеуметтік құбылыстар арасындағы пайда болатын қарым-қатынастарды теориялық тұрғыдан қарастыруға құлшынбаушылық немесе қабілетсіздікке байланысты, қарым-қатынастың бір жағына себептік автономия берілмейді деп санайды. Бұл құрылымға ғана себептік тиімділік беріліп, агенттік автономиясы жоққа шығарылуы (төменге қарай біріктіру) түрінде болуы мүмкін. Балама ретінде, құрылымға автономия берілмей, себептік тиімділік тек агенттікке берілуі (жоғарыға қарай біріктіру) мүмкін. Сонымен қатар, құрылым мен агенттік бір-бірін құраушы деп қарастырылатын орталық біріктіру де болуы мүмкін, яғни құрылым агенттік арқылы қайта өндіріледі, ал агенттік құрылыммен бір мезгілде шектеледі де, мүмкіндік алады. Орталық біріктірудің ең көрнекті мысалы – Энтони Гидденстің құрылымдау теориясы. Арчер бұл тәсілге философиялық тұрғыдан қарсы емес, бірақ талдау тұрғысынан қарсылық білдіреді: құрылым мен агентті нақтыланбаған бірлесіп құру процесіне біріктіре отырып, орталық біріктіру тәсілдері әр аспектінің салыстырмалы ықпалын зерттеуге қатысты социологиялық мүмкіндікті жоққа шығарады. Арчер бұған қарсы аналитикалық дуализм тәсілін ұсынады. Құрылым мен агенттіктің өзара тәуелділігін мойындаса да (яғни адамдар болмаса, құрылымдар да болмайды), олардың әртүрлі уақыт өлшемдерінде жұмыс істейтінін айтады. Кез келген нақты сәтте, бұрыннан бар құрылымдар агенттерді шектейді және мүмкіндік береді, олардың өзара әрекеттесуі жоспарланған және жоспарланбаған салдарларды тудырады, бұл құрылымдық өңдеуге және бастапқы құрылымның қайта өндірілуіне немесе өзгеруіне әкеледі. Нәтижесінде пайда болған құрылым болашақ агенттер үшін ұқсас әрекет ету ортасын қамтамасыз етеді. Сондай-ақ, бастапқы бұрыннан бар құрылымның өзі алдыңғы агенттердің әрекеттерінен туындаған құрылымдық өңдеудің нәтижесі болды. Демек, құрылым мен агенттік өзара тәуелді болғанымен, Арчер оларды талдау арқылы ажыратуға болады деп санайды. Агенттерге әрекет ету ортасын қамтамасыз ететін құрылымдық және/немесе мәдени факторларды бөліп қарастыру арқылы, осы факторлар агенттердің кейінгі өзара әрекеттесуіне қалай әсер ететінін және осы өзара әрекеттесулер бастапқы ортаны қалай қайта жаңғыртатынын немесе өзгертетінін зерттеуге болады. Арчер мұны морфогенетикалық тізбек деп атайды. Әлеуметтік процестер осындай тізбектердің шексіз саны арқылы құрылады, бірақ олардың уақыт бойынша реттелуінің нәтижесінде, кез келген тізбектің ішкі себептік динамикасын зерттеу үшін бөліп қарастыруға болады. Арчердің пікірінше, осылайша құрылымдық және агенттік құбылыстардың уақыт өте келе қалай өзара байланысқа түсетіні туралы эмпирикалық есеп беруге болады, тек олардың теориялық өзара тәуелділігін айтумен шектелмейді. Арчер морфогенетикалық әлеуметтік теорияны, құрылым-агенттік және мәдениетті, сондай-ақ морфогендік қоғам туралы кейінгі жұмыстарын "Критикалық реализм журналында" жариялаған пайдалы сұхбатында талқылады.
Archer argues that much social theory suffers from the generic defect of conflation where, due to a reluctance or inability to theorize emergent relationships between social phenomena, causal autonomy is denied to one side of the relation. This can take the form of autonomy being denied to agency with causal efficacy only granted to structure (downwards conflation). Alternatively it can take the form of autonomy being denied to structure with causal efficacy only granted to agency (upwards conflation). Finally it may take the form of central conflation where structure and agency are seen as being co constitutive i. e. structure is reproduced through agency which is simultaneously constrained and enabled by structure. The most prominent example of central conflation is the structuration theory of Anthony Giddens. While not objecting to this approach on philosophical grounds, Archer does object to it on analytical grounds: by conflating structure and agency into unspecified movements of co constitution, central conflationary approaches preclude the possibility of sociological exploration of the relative influence of each aspect. In contradistinction Archer offers the approach of analytical dualism. While recognizing the interdependence of structure and agency (i. e. without people there would be no structures) she argues that they operate on different timescales. At any particular moment, antecedently existing structures constrain and enable agents, whose interactions produce intended and unintended consequences, which leads to structural elaboration and the reproduction or transformation of the initial structure. The resulting structure then provides a similar context of action for future agents. Likewise the initial antecedently existing structure was itself the outcome of structural elaboration resulting from the action of prior agents. So while structure and agency are interdependent, Archer argues that it is possible to unpick them analytically. By isolating structural and/or cultural factors which provide a context of action for agents, it is possible to investigate how those factors shape the subsequent interactions of agents and how those interactions in turn reproduce or transform the initial context. Archer calls this a morphogenetic sequence. Social processes are constituted through an endless array of such sequences but, as a consequence of their temporal ordering, it is possible to disengage any such sequence in order to investigate its internal causal dynamics. Through doing so, argues Archer, it is possible to give empirical accounts of how structural and agential phenomena interlink over time rather than merely stating their theoretical interdependence. Archer discussed morphogenetic social theory, structure agency and culture, and her later work on the morphogenic society in a useful interview in the Journal of Critical Realism.
Дау
Bloomberg агенттігіне берген сұхбатында Арчер АҚШ президенттігіне үміткер Берни Сандерстің өзі ұйымдастырған Папалық әлеуметтік ғылымдар академиясының конференциясына қатысуын талқылады. Арчер Сандерсті "ұлы беймәлімдік" жасады деп айыптап, ол конференцияға шақырылуы үшін күш жіберген соң, кеңсесіне хабарламай, қатысуын саяси мақсатта пайдалануға тырысқанын мәлімдеді. Академияның канцлері Марсело Санчес Сорондо, Арчерден жоғары лауазымда тұрғандықтан, Арчердің оқиғаны баяндауын жоққа шығарды. Bloomberg тілшісіне қай тарап бастама көтергенін айтудан бірнеше рет бас тарғаннан кейін, Санчес Сорондо шақыру рәсімі дұрыс сақталғанын мәлімдеді: "Бұл рас емес және ол мұны жақсы біледі. Мен оны оның келісімімен шақырдым." Аталған шақыруда оның қолымен қатар Арчердің есімі де (бірақ қолы жоқ) көрсетілген және Санчес Сорондо Сандерсті "Арчер атынан" шақырып отырғаны айтылған.
In an interview with Bloomberg, Archer discussed the attendance of US presidential candidate Bernie Sanders at a conference of the Pontifical Academy of Social Sciences that she had organized. Archer accused Sanders of a "monumental discourtesy", claiming he sought to politicize his attendance after having lobbied for an invitation to the conference, failing to notify her office. Marcelo Sánchez Sorondo, the Chancellor of the academy, and senior to Archer, took issue with Archer's version of events. After repeatedly refusing to tell a Bloomberg reporter which party had initiated contact, Sánchez Sorondo insisted that proper protocol had been followed in issuing the invitation: "This is not true and she knows it. I invited him with her consensus." The invitation in question bore his signature as well as Archer's name (but not her signature) and stated that Sánchez Sorondo was inviting Sanders "on behalf of" Archer.