Кіріспе

Колорадо университеті (Боулдер) мен Миссури университеті арасындағы футбол ойыны 1990 жылғы 6 қазанда өткен колледж футболы ойыны еді, онда төрешілер тобы қателікпен рұқсат еткен бір эпизод болды. Сол эпизодтың арқасында Колорадо Буффалосы ойын соңында тачдаун соғып, Миссури Тайгерсін жеңді. Осыдан кейін туған дау Колорадоның I А дивизионының 1990 жылғы ұлттық чемпионатына деген талабына күмән келтірді, аталған чемпионатты ол Джорджия Технологиялық институтының (Yellow Jackets) командасымен бөлісті. Бұл оқиға колледж футболы тарихындағы ең есте қаларлық сәттер мен қателіктердің бірі ретінде танылды.

Өмірбаян

Американдық футболда командаға допты гол сызығына қарай жылжыту үшін төрт мүмкіндік немесе ойын беріледі. Егер шабуыл төрт әрекет немесе одан аз әрекет ішінде он ярдты жылжытса, олар "бірінші мүмкіндік" алады, бұл процесті қайта бастайды. Егер төрт әрекеттен кейін шабуыл ұпай жинамаса немесе он ярдқа жетпесе, доп қарсы командаға беріледі. Қалыпты жағдайларда (мысалы, ойынды қайта ойнатуға әкелетін жазаларды есептемегенде) ешбір командаға бес әрекетке рұқсат етілмейді. Алайда, бұл ойында төрешінің қатесінен Колорадо командасына бес қатарынан мүмкіндік берілді, олар осы мүмкіндікті пайдаланып, уақыт бітіп бара жатқанда жеңіс тудыратын тачдаун соқты.

Ойынның қысқаша мазмұны

Бұл ойын Колорадо мен Миссури арасындағы бәсекелес ойын болды және 1990 жылғы 6 қазанда 46 856 көрерменнің алдында өтті. Ойын Миссури штатының Колумбия қаласындағы Миссуридің үй стадионы – Фаурот алаңында ойналды. Колорадоның негізгі қақпашысы Дариан Хаган жарақат алғандықтан, өткен аптада және маусымда ойынға қатысқан резервтік қақпашы Чарльз Джонсон ойнады. Дегенмен, Колорадоның жеңіске жету мүмкіндігі жоғары болды. Associated Press рейтингі бойынша Колорадо елде 12-орында тұрды, ал Миссури рейтингке ілікпеді (яғни, топ 25-тің ішінде жоқ еді). Колорадоның ойынға дейінгі көрсеткіші 3–1–1 (үш жеңіс, бір жеңіліс, бір тең түсу) болды, олар 12-орындағы Вашингтон, 20-орындағы Техас және рейтингке кірмеген Стэнфордтан жеңіске жеткен. Ал 21-орындағы Иллинойсқа жеңіліп, 8-орындағы Теннессимен тең түскен. Миссуридің көрсеткіші 2–2 (екі жеңіс, екі жеңіліс) болды, олар 21-орындағы Аризона штаты мен рейтингке кірмеген Юта штатына жеңіске жетіп, рейтингке кірмеген TCU және Индианаға жеңілген. Ойын барысында есеп бірнеше рет өзгерді, сондай-ақ бірнеше маңызды эпизодтар ойынның қарқынын өзгертті. Ойын аяқталуға үш минуттан аз уақыт қалғанда, Колорадо өз жарты алаңының тереңінде 31–27 есебімен жеңіліп тұрды. Джонсон команданы соңғы шабуылға шығарды. 40 секунд қалғанда ол Колорадоның таңдаулы шабуылшысы Джон Боманға пас берді, ол гол сызығынан бірнеше метр қашықтықта құлады. Боман алаңның жағдайы нашар болғандықтан сыға берді, бұл ойын барысында «Буффалолардың» бірнеше рет тайғалап кетуіне себеп болды. Бұл эпизод «Буффалоларға» бірінші мүмкіндік берді, бірақ бірден шатасу тудырды, себебі команда қарқынды шабуылға көшкен еді. Бірінші мүмкіндікте Джонсон сағатты тоқтату үшін допты жерге тигізді. Келесі мүмкіндікте, төменгі маркер екінші мүмкіндік екенін дәл көрсеткен кезде, Эрик Биенимидің күшті шабуылы гол сызығынан аз қашықтықта тоқтатылды. Колорадо үшінші және соңғы тайм-аутты жариялады. Тайм-аут кезінде төрешілер тобы төменгі маркерді ауыстыруға қателік жасады, осылайша ол үшінші мүмкіндік екенін көрсетпеді. Келесі мүмкіндікте, маркер екінші мүмкіндік көрсеткен кезде, шындығында үшінші мүмкіндік болса да, «Буффалолар» сол шешімді қайталады және Биеними тағы да гол аймағына жетпеді. Джонсон содан кейін допты (үшінші мүмкіндік деп ойлап, шындығында төртінші мүмкіндік болса да) екі секунд қалғанда сағатты тоқтату үшін жерге тигізді. Кейін ол төрешілердің қателік жасағанын білмегенін және үшінші мүмкіндікте допты жерге тигізгенін айтты. «Бесінші мүмкіндік» дауын көлеңкеге түсірген тағы бір мәселе – қайталау көрсеткендей, Джонсонның гол соққан сәтінде гол сызығынан өтпеген болуы мүмкін еді.

Нұсқаулық

Команда Сипаттамасы Есеп Уақыты Тоқсан MU Бейли 19 ярд Киферден пас (Джек соққысы) 0–7 11:10 1CU Биениэми 29 ярд жүгіру (Харпер соққысы) 7–7 3:19 1MU Мейс 49 ярд Киферден пас (Джек соққысы) 7–14 1:55 1CU Притчард 68 ярд жүгіру (Харпер соққысы) 14–14 1:45 2CU Харпер 35 ярд FG 17–14 10:51 3MU Джонс 13 ярд жүгіру (Джек соққысы) 17–21 7:30 3CU Притчард 70 ярд Джонсоннан пас (Харпер соққысы) 24–21 13:56 4MU Джек 45 ярд FG 24–24 11:11 4CU Харпер 39 ярд FG 27–24 3:41 4MU Мейс 38 ярд Киферден пас (Джек соққысы) 27–31 2:32 4CU Джонсон 1 ярд жүгіру (қолдау сәтсіз) 33–31 0:00 4

Салдары

Колорадо футбол жаттықтырушысы, Миссури Тайгерс командасының бұрынғы ойыншысы Билл Маккартни осы дауды басуға көмектеспеді. Ойынды өткізбеуді қарастыра ма деген сұраққа Маккартни оны қарастырғанын, бірақ "алаң жағдайы нашар болғандықтан" бас тартқанын мәлімдеді. Ол Миссуридің танымал "Омнитурф" жасанды газон жабынына шағымданды, ол ойын барысында бірнеше рет сығанау мен құлауға себеп болды деді. 1998 жылдың жазында, Маккартни "Баффс" бас жаттықтырушы лауазымынан кеткеннен кейін төрт жыл өткен соң, ол қателіктер жасағанын және "Бесінші мүмкіндік" даулы жағдайға өкінгенін мойындады. Маккартни бұл туралы Миссури штатының Колумбия қаласында өткен Promise Keepers жиналысында айтты. Колорадоның жеңісі сақталғанымен, Лоудербек және оның төрешілер бригадасы бұл ойыннан кейін бір аптаға жұмыстан шеттетілді.

Ұлттық чемпионат

1992 жылы Bowl Coalition құрылғанға дейін чемпионды анықтау үшін постсезондық боул матчтарын ұйымдастырудың қалыптасқан механизмі болмады; конференциялық боул келісімдері жиі елдегі үздік төрт-алты команданың толыққандай бөлек боулдарда ойнауына алып келді. 1990-жылдардың басында екі сауалнама беделді деп есептелді: Associated Press (AP) жүргізген спорт журналистерінің сауалнамасы, AP Poll деп аталатын, және Америка футбол жаттықтырушылары қауымдастығы жүргізген колледж футбол жаттықтырушыларының сауалнамасы, Coaches Poll деп аталатын. Бұл сауалнамалар футбол маусымы бойында апта сайын өткізіліп, соңғы сауалнамалар (қаңтарда, барлық боул ойындарынан кейін) чемпионатты анықтады. 1990 жылғы маусымда ешбір колледж футбол командасы басымдық танытпағандықтан, «Бесінші төмен» дау-дамасы I-A дивизионының ұлттық чемпионын анықтауда маңызды рөл атқарды. Миссуридің жеңісі, таңқаларлықтай, Колорадоның 1990 жылы болған үш даулы жеңісінің бірі болды. Маусымның басында Колорадо Стэнфордқа қарсы ойынның соңғы 16 секундіне 4-ші қадамда TD алған, бірақ қайта қараулар Колорадоның сол ойында гол сызығынан өтіп-өтпегенін нақты көрсетпеді. Стэнфордтың жаттықтырушысы Деннис Грин, егер ойын Стэнфордта өткен болса, төрешілер Колорадоның гол соқпағанын анықтаған болар дейді. Көптеген сауалнама жүргізушілер Колорадоның рейтингін 14-ке түсірді, өйткені оның Миссуриге қарсы жеңісі заңды емес деп санайды. Алайда, алдыңғы апталарда көптеген жетекші командалар жеңіліске ұшырады, ал «Буффалолар» қалған ойындарын жеңіп, #3 «Небрасканы» Линкольнде 27–12 есебімен жеңіп, Үлкен сегіздік атағын жеңіп алды, сондай-ақ #5 «Нотр-Дамға» қарсы қиын жеңіске жетті. «Нотр-Дамға» қарсы Orange Bowl жеңісі де өте даулы болды, өйткені ойынның соңында Рагиб Исмаилдің қайтару шайқасында «Нотр-Дамға» қарсы жасалған клиппинг айып тағайындалды, Колорадо 10–9 есебімен алға шықты, ал «Нотр-Дамға» айып салынғаннан кейін бұл соңғы есеп болады. Колорадоның қосымша ұпай жинауы жеңіске жеткізді. Колорадо 1990 жылғы маусымды 11–1–1 есебімен аяқтады, I-A дивизионында мінсіз рекордқа ие команда болған жоқ, және тек «Джорджия Тех» жеңіліссіз аяқтады. 1990 жылғы маусым аяқталғаннан кейін, 1991 жылдың қаңтарында AP Poll Колорадоны ұлттық чемпион деп таныды. Coaches Poll чемпионатты «Джорджия Техке» берді. Сондықтан екі университет те 1990 жылғы чемпионатты өздеріне жатқызады. Колорадоның ұлттық чемпионатты жеңіп алуын жақтаған сарапшылар олардың «Джорджия Техке» қарағанда қиын кестеде ойнағанын атап өтті. «Джорджия Техті» жақтағандар «Yellow Jackets» елдегі жалғыз жеңіліссіз команда екенін көрсетті, сонымен қатар «Бесінші төмен» ойынындағы даулы жеңіске назар салды. Миссуриде жеңіліске ұшыраған жағдайда Колорадоның көрсеткіші 10–2–1 болар еді, және «Буффалолар» сол көрсеткішпен ұлттық титулға үміткер ретінде қарастырылмауы мүмкін еді. Колорадо боул ойынында да сенімді көрінбеді, «Нотр-Дамды» 1 ұпаймен жеңу үшін даулы клиппинг айып тағайындалды; ал «Джорджия Тех» 1991 жылғы Citrus Bowl-да «Небрасканы» 45–21 есебімен сенімді түрде жеңді. Associated Press Poll немесе Coaches Poll бойынша ешбір команда маусымда екі ойынан артық жеңіліске ұшыраған немесе тең ойнаған жағдайда Ұлттық чемпион атанған емес. Миссури 1990 жылғы маусымды 4–7 есебімен аяқтады. «Тигрлер» 1983 жылдан бері жеңіске жетпеген, және Ларри Смит басшылығымен 1997 жылға дейін тағы бір жеңіске жете алмады. Олар Гари Пинкель басшылығымен 2000 жылдардың ортасында ғана үміткер мәртебесіне қайта оралды. 1995 жылы Фаурот алаңының беті бастапқы табиғи шөп бетіне қайта өзгертілді (OmniTurf 1985 жылы орнатылды), ал 2003 жылы FieldTurf, шөпті жақсы имитациялайтын резеңкемен толтырылған жасанды шөпке ауыстырылды. Колорадо-Миссури сериясы «Буффалолар» 2011 жылдың 1 шілдесінде Pac 12 конференциясына Big 12 командасынан кеткеннен кейін тоқтатылды. «Тигрлер» 2012 жылдың 1 шілдесінде Оңтүстік-Шығыс конференциясына қосылу үшін Big 12-ден шықты. Алайда, екі команда 2030 және 2031 жылдары конференциялық емес, үйде және сырттағы матчтарда қайта ойнайды. 2030 жылғы ойын «Бесінші төменнің» 40 жылдығына жақын Колумбияда өтеді, ал 2031 жылғы матч Боулдерде өтеді.

Прецеденттер

Осыған ұқсас оқиғалар колледж футболында Колорадоның "Бесінші төмен ойынынан" бұрын болған. 1990 жылға дейін "Бесінші төмен ойыны" деген тіркес 1940 жылғы Дартмут пен Корнелл арасындағы ойынды сипаттады, бұл колледж футболында бесінші төмен ойынның алғашқы рет тіркелгені. 1968 жылы Ұлттық футбол лигасының Чикаго Беарс және Лос-Анджелес Рамс командалары арасындағы ойында Рамс командасы төменнен айырылып, зиян шекті. Рамс командасы соңғы минуттағы шабуыл кезінде ұстау әрекеті үшін айыпталды. Төрешілер 15 ярдтық айыппұлдан бөлек, төмен маркерін бірінші төменнен екінші төменге жылжытты. Ереже бойынша ұстау төменнен айырылуға себеп болмайды. Прессада немесе алаңда ешкім байқамады, нәтижесінде Рамс командасы 17-16 есебімен жеңіліп, соңғы мүмкіндігінен айырылды. 1972 жылы Майами университеті Тулейнға қарсы ойында "бесінші төменнен" пайда тапты. Төрешілер Майами шабуылшыларын доунды аяқтағаннан кейін қателікпен тағы бір төменге шақырды. Майами келесі мүмкіндікте тачдаун соғып, 24-21 есебімен жеңіске жетті.