Кіріспе
Желі станциясы немесе оның орналасқан жеріндегі түйіспелі пункттің арқасында едәуір дамыған елді мекен. Желі станциясы немесе оның орналасқан жеріндегі түйіспелі пункттің арқасында пайда болған немесе едәуір дамыған елді мекен.
A railway town, or railroad town, is a settlement that originated or was greatly developed because of a railway station or junction at its site.
Солтүстік Америка
1860 жылдары Бірінші трансконтиненталды теміржолды салу кезінде көбінесе кенеп шатырлардан жасалған уақытша "Төрік дөңгелектердегі" қалалар Батысқа қарай қозғалған кезде Одақ Тынық мұхиты теміржолын сүйемелдеді. Олардың көбісі жойылып кетті, бірақ кейбіреулері тұрақты қоныстар болды. 1870 жылдары Канзаста бірінен соң бірі өркендеген қалалар пайда болды, олардың әрқайсысы бір-екі жыл бойы теміржол ретінде өркендеп, темір жол батысқа қарай кеңейіп, Чишолм жолының жаңа нүктесін жасағанда құлдырап кетті. Темір жолдың орталықтары Чикаго мен Лос-Анджелеске кішігірім қалалардан ірі қалаларға айналуға мүмкіндік берді. Sayre, Пенсильвания және Атланта, Джорджия американдық компания қалаларының арасында темір жолдар арқылы құрылған, онда ешқандай қоныс бұрыннан жоқ еді. Канаданың батысында темір жол қалалары жезөкшелер үйі мен жезөкшелікпен байланысты болды, ал темір жол компаниялары XIX ғасырдың аяғында YMCA сериясын бастады.
Жерге арналған спекуляциядағы рөлі
Кейбір жағдайларда теміржол қалашығын теміржол бастайды, көбінесе басқа қала немесе жер компаниясы пайдаланылады, тіпті басқа қала жақын жерде болса да. Қазіргі қала тұрғындары теміржол қаласына көшіріледі. Бұл қала компаниясы мен оның теміржол негізін қалаушы үшін пайда әкелетін, ол станция маңындағы жерлерді едәуір пайдаға сататын, көбінесе теміржол жаңа қалаға келгенге дейін. Дюранго штатының (Колорадо штаты) жағдайы осындай. 1880 жылдың көктемінде Денвер мен Рио-Гранде темір жолының Уильям Белл Анимас өзенінің бойында орналасқан Анимас қаласының маңында Ла-Плата округінің аумағын аралады. Жергiлiктi жер иеленушiлерi арқылы жер сатып алу туралы келіссөздер сәтсіз аяқталғанда, Белл Дуранго жер және көмір компаниясының атынан оңтүстіктегі оңтүстіктегі жерлерді иемденді. Жылдың соңында Дюрангоның бір газетінде "Анимас Сити" "Дюрангоға тез арада қонақ үйлер табуға келеді" деп жазылған. Халық саны сол кезде 3000-нан 5000-ға дейін деп есептелген, шағын "сақтаушы қала" деп аталатын, онда тұрақты құрылыстар салон, би залдары, мейрамханалар мен дүкендер болды. 1881 жылы тамызда темір жол келгенде, пойыз Анимас-Ситиде емес, қуанышты Дурангода тоқтады. Темір жол Анимас өзенінен жоғары қарай жылжып, 1882 жылдың шілдесінде Сильвертонға жетті. Дуранго мен Сильвертонның тар темір жолы, мұралық темір жолы және Ла-Плата округінің Рио-Гранде өзенінің мұрагері әлі күнге дейін қала арқылы өтеді.
Еуропа
Данияда, Швецияда және Норвегияда осыған ұқсас ұғым станциялар немесе "станция қалашығы" болып табылады. Стансбайр - теміржолдың айналасында өскен ауылдық қалалар, бірақ олар теміржол индустриясына емес, ауыл шаруашылығы кооперативтері мен қолөнер қауымдастықтарына негізделген. Швеция қалаларының арасында темір жолға көбінесе әсер еткендер арасында ішкі оңтүстікке арналған орталық ретінде Альвеста және елдің ішкі ортасына арналған орталық ретінде Холлсберг бар. Норвегия үшін батыс жағалаудағы Брайне, Ослоның шығысы мен оңтүстігіндегі Лиллестрём және Ас қалалары жақсы мысалдар болып табылады.
Оңтүстік Корея
Оңтүстік Кореядағы Дейжон қаласы 1900 жылға дейін кішкентай ауыл болған. Кёнбу желісі мен Хонам желісінің құрылысы және провинциялық астананың тарихи Гонгжу қаласынан көшірілуі Дейжонды Кореяның ірі көлік хабына айналдырды. Korail-дің штаб-пәтері Дэджон қаласында орналасқан.
Австралия
Транс-Австралия темір жолы 1910 жылдары Нулларбор жазығы арқылы салынғанда, Оңтүстік Австралия мен Батыс Австралияда Комонвелл темір жолдарының қызметкерлерін орналастыру үшін бірқатар қалалар тұрғызылды. Апта сайын "Шай мен қант" пойызы жүгіріп, азық-түлікпен қамтамасыз еткен.