Кіріспе

Америка Тәуелсіздік соғысының бір бөлігі

Боунд-Брук шайқасы (1777 жылғы 13 сәуір) – Америка Тәуелсіздік соғысы кезінде британдық және гессендік әскерлердің Нью-Джерси штатындағы Боунд-Бруктағы Континентальдық армияның бекінісіне жасаған күтпеген шабуылы. Британдықтардың бүкіл гарнизонды басып алу жоспары орындалмаса да, тұтқындар алынды. АҚШ қолбасшысы генерал-майор Бенджамин Линкольн, құжаттары мен жеке заттарын қалдырып, үлкен асығумен кетіп қалды. 1777 жылғы 12 сәуірдің кешкісін генерал-лейтенант Чарльз Корнуоллистің басқаруымен төрт мың британдық және гессендік әскер Нью-Брансуик британдық бекінісінен жорыққа шықты. Шайқас таңертең басталғанға дейін, бір бөлімнен басқа барлық әскерлер бекіністі қоршап алды. Шайқас барысында 500 адамдық гарнизонның көп бөлігі бұрыннан дайын болған жолмен қашып үлкерді. АҚШ күшейткіш күштері түстен кейін келді, бірақ бұл уақытқа дейін британдықтар бекіністі тонап, Нью-Брансуикке қайта жорыққа шығып кеткен еді.

Өмірбаян

1776 жылдың желтоқсаны мен 1777 жылдың қаңтарында Трентон және Принстон шайқастарынан кейін генерал-майор Джордж Вашингтонның Континенттік армиясы Нью-Джерси штатының Мористаун қаласында қыстауға орналасты, ал генерал-лейтенант Уильям Хоудың британдық және неміс әскерлері Нью-Йорк қаласында және Нью-Джерсидің солтүстік-шығысында қыстады. Қыс айларында белгілі бір партизандық соғыс жүрді, онда америкалық ополченниктер, кейде Континенттік армияның қолдауымен, британдық және неміс бекіністерін мазалады және олардың азық-түлік іздеу және шабуылдық экспедицияларын тосқауылға алды. Бұл операциялар үшін қолданылған алдыңғы базалардың бірі – Нью-Джерсидегі ірі британдық лагерь, Нью-Брансуик қаласынан Раритан өзені бойымен жоғары орналасқан Боунд-Брук болды. Бұл посттың міндеті – Мористаундғы негізгі лагерьге қарсы британдықтар қолдануы мүмкін Раритан өзеніндегі үш көпірді күзету болды. 1777 жылдың ақпан айында Боунд-Брук бекінісі генерал-майор Бенджамин Линкольннің басқаруымен 1000 сарбаздан тұрды, бірақ наурыздың ортасында ополченниктердің мерзімі бітіп, саны 500-ге дейін азайды. Қалған әскерлерге 8-ші Пенсильвания полкі, 4-ші Континенттік артиллерия ротасы және қазіргі солтүстік-шығыс Пенсильваниядағы Вайоминг аңғарынан екі тәуелсіз рота кірді, бірақ сол кезде Коннектикут штаты да оны Вестморленд округі деп талап етті. Линкольн генерал Вашингтонға өзінің осал жағдайы туралы алаңдаушылық білдірді, көптеген бөлімшелердің "шабуыл болған жағдайда осы постқа ең аз көмек көрсетуге шамасы келмейтінін" және қажет болған жағдайда жедел кету үшін вагонды дайын тұрғанын атап өтті.

Шайқас

Корнуоллистің жалпы басшылығымен 4000 британдық және гессен әскері Нью-Брансуиктен көп бағытты күтпеген шабуыл жасау үшін аттанды. Генерал-майор Джеймс Гранттың басшылығындағы оң жақ фланга гессендік ягер корпусы, ағылшын гвардиялық бригадасының гранадерлері және британдық жеңіл драгундар жасағы кірді. Доноптың колоннасы Рэританның оң жағалауымен жоғалы жылжуда, Боунд Бруктегі көпірді бақылауға алуды мақсат етті, ал Корнуоллис Боунд Брукке дейінгі өзенді кесіп өту үшін ұзақ жолды таңдады, осылайша сол бағытта шегіну мүмкіндігін жойды. Эвальд және оның бірнеше ягерлері Гранттың колоннасының алғы шебінде болды және Боунд Бруктың оңтүстігінде американдық күзетшілермен қақтығысты. Бұл алдау екенін білмейтін Эвальд күзетшілерді қамалдың негізгі бекінісіне дейін кері шегіндірді. Күн шығар кезде ол толық қоршауға түсті; фон Доноптың колоннасының өзеннен арғы бетке уақтылы жетіп келуі және Корнуоллистің колоннасының шабуылы американдықтарды постты тастап кетуге мәжбүр етті. Шабуыл толықтай сәтті болды; редутты қорғаған Пенсильвания артиллерия компаниясы ауыр зақымдарға ұшырады, көптеген адамдар қаза тапты немесе тұтқынға алынды. Полковник фон Доноп генерал Линкольнның «профунд неглиже» («терең киімсіздік», немесе жалаңаш) зейнеткерлікке шыққанын және Линкольннің құжаттары алынғанын хабарлады. Британдық жоспар Эвальдтың қатысқан ерте шайқастарымен және Мористаунға баратын жолды кесіп тастауға жіберілген компаниялардың кешігіп келуінен бұзылды; көптеген американдықтар осы жолмен қашып кетті. Генерал Хау 30 американдық қаза тапқанын, 80-90-ы тұтқынға алынғанын, ал генерал Линкольн өз әскерлерінің 60-ы қаза тапқанын немесе жараланғанын хабарлады. Соғыс кеңесіне жолдаған есебінде Вашингтон полковник Проктор полкінен екі оқ, екі офицер және 20 әскерді тұтқындағанын мойындады. Генерал Грин әйеліне: «Британдық генералдар мен сол күні бір үйде тамақтандық», - деп хабарлады. Вашингтон шабуыл науқанның ерте басталуын білдіргеніне алаңдап, әскерлерінің британдықтардың ірі қозғалыстарына қарсы тұруға дайын емес деп уайымдады. Екі аптадан кейін, ешқандай маңызды оқиға болмағаннан кейін, американдықтар «Дұшпан маусымның бірінші күні майданға шығуы керек» екенін білді. Уочунг тауларының басынан Вашингтон британдықтардың қозғалысын бақылап отырды, ал екі жақтың шайқасы жалғасты. Екі жақ та барлау жұмыстарын жүргізіп, бір-бірінің күшін және ниеттерін анықтауға тырысты. 12 маусымда Хау Нью-Брансуиктен, Бунд-Брук арқылы және Сомерсетке дейін, Вашингтонды төбелерден шығаруға тырысқандай болды. Вашингтон Хаудың артында әскердің ауыр жүгін қалдырғанын білгендіктен, алданып қалмады және қозғалудан бас тартты. Содан кейін 19 маусымда Хау кенеттен Пискатауиге кері шегінді, сонда Вашингтон өзінің кейбір әскерлерін қуып, төбелерден төмен қарай жылжи бастады. Бір аптадан кейін Хау Вашингтонның бір жасағына тұзақ құрып, американдықтардың тауларға шегінуін тоқтатуға тырысты; бұл күш Шорт-Хиллз шайқасында жеңіліске ұшырады. Осы сәтсіздіктен кейін Хау әскерін көліктерге тиеп, Филадельфияны оңтүстіктен алуды көздеп, Чесапик шығанағына қарай жүзіп кетті.