Кіріспе

Ирландия Республикасы экономикасының бір бөлігі

Ирландия Республикасында бөлшек сауда секторы экономикадағы ең ірі жұмыс орындарын ұсынатын салалардың бірі болып табылады және жұмыс күшінің 12% -ын құрайды. 2017 жылы Ирландияда шамамен 40 000 көтерме және бөлшек сауда кәсіпорны 280 000-ға жуық адамды жұмысқа алды, ал супермаркеттер секторының үлесі 9 миллиард евроны құрады. Dunnes Stores, оның негізін қалаушы Бен Дунн ағасының отбасы мүшелерінен құралған сенім қорына тиесілі, 123 дүкенге ие. Tesco Ireland, Tesco plc компаниясының еншілес кәсіпорны, 91 дүкенге ие. Aldi және Lidl азық-түлік нарығының шамамен 11% үлесіне ие (2018 жылдың мамыр айына қарай). SPAR және Londis Eurospar және Londis Plus форматтарындағы бірнеше супермаркет форматты франшизалық дүкендерге ие. Супермаркет секторында бәсекелестік жоғары болғанымен, бұрынғыда 1987 жылғы «Шектеуші шаралар (азық-түлік тауарлары)» бұйрығы («Азық-түлік тауарлары бұйрығы» деп белгілі) оны реттеген. Бұл бұйрыққа сәйкес, тауарды тікелей бағасынан төмен сатуға тыйым салынған. Бұл бұйрық 1987 жылы H Williams супермаркеттер желісінің банкротқа ұшырауына себеп болған баға соғысының алдын алу мақсатымен енгізілді және өзара субсидиялау мен арзан бағамен сатуға тыйым салды. 2005 жылы Кәсіпкерлік, сауда және жұмыспен қамту министрі Мишель Мартин бұл бұйрықтың 2006 жылдың басында күшін жоятынын хабарлады. Бұл 2006 жылдың наурыз айында қабылданған «Бәсекелестік (өзгерістер)» заңы арқылы іске асырылды.

Жай сауда орындары мен газет сату орындары

Ыңғайлы дүкендер форматтары 1960 жылдары Musgrave Group компаниясы 1960 жылы "VG" ыңғайлы дүкендер форматын енгізгеннен кейін дамыды. 1979 жылы ол Centra (және SuperValu) болып өзгерді. Басқа ыңғайлы дүкендер форматтарына 9 тәуелсіз көтерме сауда компанияларына тиесілі Gala, Barry Group компаниясына тиесілі Costcutter, сондай-ақ SPAR, Mace және Londis кіреді, олардың үшеуі де Ирландия Республикасында BWG компаниясына тиесілі. Шағын форматты ыңғайлы дүкендерге XL Stop and Shop, Your Stop, Daybreak, Quik Pick және Vivo жатады. Stonehouse Marketing, көтерме саудагерлердің ірі сатып алу тобы, өз бөлшек саудагерлеріне Homestead брендін ұсынады, ол Gala, Costcutter, Quik Pick және Your Stop сияқты таңбалық топтарда ұсынылатын негізгі «жеке бренд» таңбасы болып табылады. Tesco сонымен қатар аз ғана Tesco Ireland Local және Tesco Express дүкендерін, ал Marks and Spencer Simply Food таңбасымен бірнеше шағын дүкендерді басқарады. Есон газет, кеңсе тауарлары және кітап дүкендерінің желісі елдегі ең ірісі болып табылады. Ирландиядағы негізгі жанармай құю станцияларының брендтері де Circle K және Applegreen (Petrogas) брендтері сияқты ыңғайлы дүкендерді иеленеді.

Негізгі көшедегі бөлшек сауда

Негізгі көшедегі бөлшек сауда төмендеп бара жатқанмен, нарықта көптеген британдық және еуропалық "high street" брендтері әлі де жұмыс істеуде. Оларға Next, New Look, Boots, Argos, JD, Currys, сондай-ақ Inditex және Bestseller брендтерінің отбасына жататын бірқатар дүкендер (мысалы, Zara, Vero Moda және Jack & Jones) кіреді. АҚШ-тың TK Maxx сауда желісі Ирландияда 20-дан астам дүкенге ие. Ирландияның жергілікті саудагерлері мен брендтеріне Penneys, Brown Thomas, Shaws, газет-журнал сататын Eason & Son, пластинка дүкендері Golden Discs, дәріхана тізбектері Hickey's, Sam McCauley's және McCabes, сондай-ақ тағы да басқа шағын тізбектер жатады.

Сауда орталықтары

Ірі супермаркеттерге тікелей байланысты қала сыртындағы сауда орталықтары 1960 жылдан бері Ирландияда дамып келеді, олардың бірі – Dunnes Stores Cornelscourt. 1990 жылдардағы қала орталықтарының алғашқы үлгісі 1960 жылдардың соңында Стиллорганда салынды, сондай-ақ Дублин қаласының ірі екі сауда орталығы – Ilac сауда орталығы мен Irish Life сауда орталығы да құрылды. 1990 жылдары оларға Jervis орталығы қосылды. Дегенмен, 1990 жылдары Дублин қаласының шетінде бір жалға алушыға тәуелді емес, бірнеше ірі жалға алушысы, танымал брендтер мен көбінесе кинотеатры бар жаңа үлкен сауда орталықтары пайда болды. Дублин маңындағы осындай сауда орталықтарының ішінде ең ірі бес орталыққа The Square Tallaght, Blanchardstown Centre, Liffey Valley Shopping Centre, Swords Pavilions және Dundrum Town Centre жатады. Мюнстер және Коннахт аймақтарында да Корк, Лимерик, Галвей және Уотерфорд сияқты қалалардың шетінде сауда орталықтары бой көтерді. Олардың қатарында Корктегі Mahon Point және Лимериктегі Crescent Shopping Centre бар.