Кіріспе

Жоғары энергиялы адрон-адрондық шашырауда Дрелл-Ян процесі пайда болады. Ол бір адронның кваркі мен екінші адронның антикваркінің жойылғанда, виртуалды фотон немесе Z бозонының пайда болуымен жүзеге асады, ол кейін қарама-қарсы зарядталған лептондар жұбына ыдырайды. Маңыздысы, соқтығысқан кварк-антикварк жұбының энергиясы жаңа бөлшектердің массасына толығымен айналуы мүмкін. Бұл процесті алғаш рет 1970 жылы Сидни Дрелл мен Тунг Моу Ян жоғары энергиялы адрондық соқтығысуларда лептондар мен антилептондар жұптарының пайда болуын сипаттау үшін ұсынған. Эксперименттік жағынан бұл процесті алғаш рет J. H. Christenson және авторлар тобы айнымалы градиентті синхротронда протон-уран соқтығысуларында байқаған.

Шолу

Дрелл-Ян процесі тұрақты нысанадағы және коллайдерлік эксперименттерде зерттеледі. Ол партондық үлестіру функциялары (ПҮФ) туралы құнды ақпарат береді, олар кіріспе жоғары энергиялы нуклонның импульсі құрамдас партондары арасында қалай бөлінетінін сипаттайды. Бұл ПҮФ адрондық коллайдерлердегі дерлік барлық процестерді есептеу үшін негізгі құралымдық элементтер болып табылады. ПҮФ принцип бойынша есептелуге тиіс болғанымен, күшті өзара әрекеттің кейбір аспектілері туралы қазіргі білімсіздік осыған кедергі келтіреді. ПҮФ-тің формалары эксперименттік деректерден шығарылады.

Дрелл-Ян процесі және терең эластикалық шашырау

PDF-тер терең серпілісті шашырау, Дрелл-Ян процесі сияқты әлемдік деректерді қолдану арқылы анықталады. Дрелл-Ян процесі терең серпілісті шашыраумен тығыз байланысты; Дрелл-Ян процесінің Фейнман диаграммасы терең серпілісті шашыраудың Фейнман диаграммасын 90 градусқа бұрғанда алынады. Дрелл-Ян процесінде s-арнада уақыт тәрізді виртуалды фотон немесе Z бозоны, ал терең серпілісті шашырауда t-арнада кеңістік тәрізді виртуалды фотон немесе Z бозоны пайда болады.