Кіріспе

Небрасканың Атақ-даңқ залы Небраска штатының көрнекті тұлғаларын ресми түрде таниды. Небраска штатының Капитолий ғимаратының екінші қабатында орналасқан жиырма алты бюст Атақ-даңқ залының мүшелерін еске түсіреді. Небрасканың Құрмет медалін алғандар да Небраска Атақ-даңқ залының мүшелері болып табылады. Құрмет медалін алғандардың есімдері жазылған тақта Капитолийдің он төртінші қабатындағы Естелік зал (Мемориалдық бөлмеде) орналасқан.

Тарих

1961 жылы 23 мамырда АҚШ сенаторы Джордж У. Норристің отбасы Небраска штатына Норристің бюстін табыс етті. Оның туғанына жүз жыл толуын мерекелеу үшін штат Норрис бюстін Капитолийдің Үлкен залының оңтүстік-шығыс нишасына орналастырды. Бір айдан кейін Небраска штатының заң шығару органы Небраска Даңқ залын және Небраска Даңқ залы комиссиясын құрды. Комиссия 1961 жылы 21 қарашада Норристі алғашқы мүше ретінде таңдады. Штат комиссияға сенатордың Даңқ залындағы мүсіні ретінде Капитолийдегі Норрис бюстін пайдалануға рұқсат берді. 1961 жылы 6 маусымда Небраска штатының заң шығару органы Джон Г. Нейхардтың бюстін қабылдады және оны "Мемлекеттік Капитолийдің дәліздеріндегі нишалардың бірінде" орналастыруға шешім қабылдады. Штат Нейхардт бюстін 1961 жылы 7 желтоқсанда салтанатты түрде ашты және оны солтүстік-шығыс баспалдақ алаңының үстіндегі үлкен нишаға орналастырды. 1962 жылы 3 сәуірде штат Нейхардт бюстін Ұлы залдың оңтүстік-батыс нишасына көшірді (Норрис бюстінің қарсы жағында), наразылықтар бюстің бұрынғы орнының дұрыс еместігін көрсеткеннен кейін. 1974 жылы 21 наурызда Небраска Даңқ залы комиссиясы Нейхардтты Даңқ залына сайлады және комиссия оның бюстін Капитолийдегі мүсіндер жинағына қосты. Комиссия 1969 жылы 12 маусымда Уильям Фредерик Кодидің бюстін ашты және оның бюстін Ұлы залдың алты нишасының соңғысына орналастырды. Комиссия кейінгі бюстерді заң шығару палаталарының солтүстік және оңтүстік жақтарындағы екінші қабаттағы аула дәліздерінде әктас тұғырларға орналастырды.

Таңдау критерийлері

1961 жылы Небраска штатының заң шығарушы органы Небрасканың Даңқ залына мүшелікке қатысты негізгі іріктеу критерийлерін бекітті. Заң шығарушы орган залдың мақсаты – «өмірінде көзге түскен және Небрасканың көрнекті азаматтарын ресми түрде тану және оларды халық назарына жеткізу» екенін мәлімдеді. Заң шығарушы орган «небраскалықтар» терминін «(1) Небраскада туған, (2) Небраскада өмір сүрген кезде көзге түскен немесе (3) Небраскада тұрған және Небраскадағы тұруы олардың өміріне маңызды әсер еткен, сондай-ақ олардың қадір-қасиетіне үлкен үлес қоскан адамдар» деп түсіндірді. 1961 жылғы заң шығарушы орган «Небрасканың Даңқ залы комиссиясы [22 маусым 1961 жылдан кейін] алғашқы екі жыл ішінде екі адамнан артық есімді атауға және одан кейін әр екі жыл сайын бір адамнан артық есімді атамауы керек» деп шешім қабылдады. Бұған қоса, заң шығарушы орган кандидаттың қайтыс болған болуын талап етті. 1976 жылы Небраска штатының заң шығарушы органы заңдарды өзгертіп, АҚШ-тың екі жүз жылдығын мерекелеу мақсатында төрт мүшені Даңқ залына енгізуге рұқсат берді. Заң шығарушы орган сондай-ақ, Даңқ залына енгізілмес бұрын азаматтың кем дегенде он жыл бұрын қайтыс болуын міндеттеді. 1998 жылы Небраска штатының заң шығарушы органы заңдарға тағы өзгерістер енгізіп, 2000 жылдың 1 қаңтарынан бастап әр бес жыл сайын Даңқ залына бір мүшеден артық енгізілмеуін қарастырды. Сонымен қатар, заң шығарушы орган кандидаттың Даңқ залына енгізілмес бұрын кем дегенде отыз бес жыл бұрын қайтыс болуын міндеттеді.

Мүшелер

Мүшеге арналған бюст Бюст мүсіншісінің түпнұсқа құрамы Жетістіктің белгісі 1961 1942 Джо Дэвидсон Небраска АҚШ конгрессмені (1903–13); Небраска АҚШ сенаторы (1913–43). 1962 1962 Пол Свон Небраска романы. 1963 1921 Брайант Бейкер Америка экспедициялық күштерінің генерал-командующиі, Еуропа, Бірінші дүниежүзілік соғыс (1917–18); АҚШ армиясының штаб бастығы (1921–24). 1965 1967 Пол Гранлунд Boys Town-ның негізін қалаушы. (Buffalo Bill) 1967 1891 Антон Фридрих Шолл Әскер, бұқа аулаушы, Армияның барлаушысы, актер, малшы және Батыс шоумені. 1971 1905 Уильям Уитни Манат АҚШ Мемлекеттік хатшысы (1913–15); Небраска АҚШ Конгрессмені (1891–95); үш рет Демократиялық партиядан АҚШ президентіне кандидат (1896, 1900, 1908). 1971 1973 Герман Альберт Беккер Небраска романы. 1974 1956 Мона Нейхардт Батыстың ақыны, тарихшы, философ және американдық үндістердің досы. 1921 жылы Небрасканың лауреат ақыны атанды. 1975 1896 Рудольф Эванс Арбор күнінің негізін қалаушы; АҚШ ауыл шаруашылығы министрі (1893–97); заң шығарушы және Небрасканың аумақтық хатшысы (1858–61). 1976 1978 Джеймс Т. Олсен Әлеуметтік реформатор және әлеуметтік қызметкер. 1976 1980 Мэри Брайан Форсайт Небрасканың өмірбаяны, тарихшысы және романист. 1976 1981 Авард Фэрбенкс Ботаник, эколог, заңгер және заңгер-педагог. (Понка: Манчу Нанжин) 1977 1980 Тед Лонг Понка басшысы; 1879 жылы Омахадағы АҚШ-тың аудандық сотында американдықтардың «заң бойынша адамдар» екенін және хабеас корпус құқығына ие екенін сәтті дәлелдеді, осылайша американдық заң бойынша азаматтық құқықтар алғаш рет берілген американдық индей болды. Оның алғашқы әйелі Зазетт Примо (Примо), Жалғыз бастықтың қызы (Антуан Примо деп те белгілі), Прайри Флоур мен Медведь щитінің анасы, сондай-ақ 1879 жылғы атақты сот ісіне бастама берген бұйрыққа қол қойды. 1980 1982 Том Палмертон Газетші, сарбаз, тарихшы және Небрасканың екінші губернаторы (1873–75). 1982 1983 Филис Аспен Телеграфты дамытушы және банкир. (Омаха: Иншата Теумба, «Жарқын көздер») 1983 1984 Дебора С. Вагнер Эштон Омаха үндісінің педагогы; американдық индейлердің құқықтары үшін спикер және жазушы. 1984 1985 Джордж Лундин Омаха World Herald-тың негізін қалаушы; Небраска АҚШ сенаторы (1911–23). 1986 1987 Кэппи Уэллс Антрополог, ақын және ғылым философы. 1988 1990 Том Палмертон Антрополог, ақын, философ, педагог және Солтүстік Америка индей мифологиясы бойынша сарапшы. Небраска штатының Капитолий ғимаратының тақырыптық кеңесшісі. 1990 1992 Брайнт Бейкер «Америкалық аукционгерлердің деканы». 1993 1994 Джордж Лундин Банкер, баспагер және Небрасканың жиырма бесінші губернаторы (1941–47). 1996 1997 Джордж Лундин Кәсіпкер, қоғамдық қайраткер, меценат және Небрасканы қолдаушы. (Лакота: Мапия Лута) 2000 2001 Джим Братс Оглала Лакота басшысы. 2007 2009 Литлтон Алстон Небраска университетінің ботанигі және канцлері. 2012 2014 Уэсли Воффорд Экономист және Жаңа мектептің негізін қалаушы. 2017 2019 Джон Ладжба Омаха сәулетшісі. 2022 бюст дайындалуда 2024 (күтілуде) Адам құқықтары жөніндегі белсенді Нейтан Мюррей.

Құрмет медалімен марапатталғандар

1969 жылы Небраска штатының заң шығарушы органы Небраска даңқ залының заңдарын "Құрмет медалімен марапатталған небраскалықтар даңқ залына енгізілуі тиіс" деп өзгертіп, даңқ залы комиссиясына Құрмет медалімен марапатталғандардың есімдері жазылған тақтаны сатып алуды міндеттеді. 1974 жылдың 5 мамырында Небраска штаты ресми түрде 57 небраскалық Құрмет медалінің иегерін Небраска даңқ залына қабылдады. Комиссия Дж. Х. Мэтьюстің жасаған қола тақтасын Небраска штатының Капитолийінің Үлкен залының оңтүстік-батыс тірегіне орнатты. 2013 жылдың 11 қарашасында Небраска штаты 72 небраскалық Құрмет медалінің иегерінің есімдері жазылған жаңа, жаңартылған қола тақтаны ашты. Капитолий комиссиясының Небраска кеңсесі жаңа тақтаны Мемориалдық залға – капитолийдің он төртінші қабатына орналастырды.

Дау

2004 жылдың көктемінде Небрасканың Даңқ залы комиссиясы АҚШ сенаторы Кеннет С. Уэрриді немесе Малкольм Х-ті Даңқ залына енгізуді қарастырғанда пікір қақтығысы туды. Уэрридің сыншылары оның Конгрестегі қызметі кезінде, Маккартизмнің ең жоғалғы шағында "үкіметтен гомосексуалдарды түбірден жоюға тырысқандығы" оны лайықсыз кандидат етеді деді. Малкольм Х-тің сыншылары оның Омахада туғаннан кейін Небраскада бірнеше ай ғана тұрғандықтан, ол лайықсыз екенін айтты. 2004 жылдың 27 сәуірінде комиссия төрт дауысқа үш дауыспен Малкольм Х-тен гөрі Уэрриді таңдады. Алайда, 2004 жылдың маусымында комиссия өз шешімінің штат заңын бұзғанын түсінді. Заңға сәйкес, комиссия 2000 жылдың 1 қаңтарынан 2004 жылдың 31 желтоқсанына дейін Даңқ залына бірден артық адамды енгізе алмайтын. Комиссия бұрын 2000 жылдың 20 қаңтарында Red Cloud-ты Даңқ залына енгізген болатын. Содан кейін комиссия 2022 жылдың 12 қыркүйегінде Малкольм Х-ті Даңқ залына енгізуді шешті.