Кіріспе

Ақаудың себебін анықтау үшін деректерді жинау және талдау процесі. Ақау талдауы – ақаудың себебін анықтау үшін деректерді жинау және талдау процесі, көбінесе түзету шараларын немесе жауапкершілікті анықтау мақсатымен жүзеге асырылады. Блох пен Гайтнердің айтуынша, «жабдықтың істен шығуы себеп пен салдардың тізбегін ашады, әдетте бұл кемшілік симптом ретінде белгілі». Ақау талдауы дұрыс орындалып, нәтижелеріне сәйкес шаралар қабылданса, қаржыны, өмірді және ресурстарды сақтауға мүмкіндік береді. Бұл өндіріс саласының көптеген тармақтарында маңызды дисциплина болып табылады, мысалы, электроника өнеркәсібінде, онда ол жаңа өнімдерді әзірлеу және қолданыстағы өнімдерді жақсарту үшін маңызды құрал ретінде қолданылады. Ақау талдау процесі ақаулық компоненттерді жинауға негізделген, олардың себептерін анықтау үшін кейіннен әртүрлі әдістерді, әсіресе микроскопия мен спектроскопияны қолдану арқылы зерттеу жүргізіледі. Бұзусыз сынау (БС) әдістері (мысалы, өнеркәсіптік компьютерлік томографиялық сканерлеу) бағалы, өйткені талдау нәтижесінде ақаулы өнімдерге зиян келтірілмейді, сондықтан тексеру кейде осы әдістерден басталады.

Сот-медициналық тергеу

Ақаулықтарды талдаудың бастапқы нүктесі – бұзылған процесс немесе өнімге қатысты сот-медициналық сараптама. Мұндай сараптама электрлік және механикалық өлшемдер сияқты ғылыми-талдау әдістерін қолдану арқылы, немесе өнімнің сынға ұшырауы туралы есептер немесе осыған ұқсас бұрынғы ақаулықтардың мысалдары сияқты ақаулық деректерін талдау арқылы жүргізіледі. Сот-медициналық инженерияның әдістері өнімнің ақаулары мен кемшіліктерін анықтау үшін өте құнды. Олар, мысалы, шаршаудан пайда болған жарықтар, кернеулі коррозиядан немесе қоршаған ортаның әсерінен туған жарықтар сияқты сынықтарды қамтуы мүмкін. Куәгерлердің көрсетулері оқиғалардың мүмкін тізбегін және себеп-салдар байланысын қайта құру үшін пайдалы болуы мүмкін. Ақаулықтың себебі анықталғанда, адам факторы да бағаланады. Өнімнің ақаулықтарының алдын алу үшін бірнеше пайдалы әдістер бар, соның ішінде ақаулық түрлері мен салдарының талдауы (FMEA) және ақаулық ағашының талдауы (FTA) – бұл әдістер өнім нарыққа шығарылғанға дейін прототиптеу кезінде ақаулықтарды талдау үшін қолданылуы мүмкін. Ақаулықтарды талдау кезінде қолданылатын бірнеше техникалар, ақаулық табылмайтын (NFF) жағдайды талдау үшін де қолданылады. NFF – бұл техникалық қызмет көрсету саласында қолданылатын термин, ол техник бастапқыда хабарланған ақаулықты қайталай алмайтын жағдайды сипаттайды, нәтижесінде мүмкін ақаулық жойылмайды. NFF себептеріне тотығу, электрлік компоненттердің нашар байланысы, тізбектердегі уақытша тұйық немесе үзілістер, бағдарламалық қателер, уақытша қоршаған орта факторлары, сондай-ақ оператордың қатесі жатуы мүмкін. Бірінші ақаулықты жою кезінде NFF деп хабарланған көптеген құрылғылар көбінесе сол NFF белгілерімен немесе тұрақты ақаулық режимімен ақаулықты талдау зертханасына қайта оралады. Ақаулықтарды талдау термині басқа да салаларда қолданылады, мысалы, бизнес-менеджмент және әскери стратегия.

Ақауларды талдау инженерлері

Ақауларды талдау инженері компонент немесе өнім пайдалану кезінде немесе өндіріс немесе өндіріс процесінде істен шықса, ақауларды талдауда жетекші рөл атқарады. Қандай жағдайда болсын, болашақта осыған ұқсас жағдайлардың алдын алу және/немесе құрылғының, компоненттің немесе конструкцияның өнімділігін жақсарту үшін істен шығу себебін анықтау қажет. Бұл жұмысқа құрылыс инженерлері мен механика инженерлері жиі тартылады. Материалдар инженерлері сияқты мамандандырылған мамандық иелері де осы лауазымға орналаса алады. Металлургия және химия саласындағы білім, материалдардың қасиеттері мен беріктігін меңгеру әрқашан пайдалы. Маманды біліміне байланысты, адамды алдын алу шараларын күшейту немесе жауапкершілік мәселелерін шешу үшін жұмысқа алуы мүмкін. Тәжірибелі ақауларды талдау инженерінің орташа жалақысы – 81 647 доллар. Ақауларды талдау инженеріне жақсы коммуникация дағдылары және басқалармен бірлесе жұмыс істеу қабілеті қажет. Әдетте, жұмысқа алынған адам инженерлік мамандық бойынша бакалавр дәрежесіне ие болады, бірақ қосымша сертификаттар алуға да болады. Агилар мырза Caltrans құрылыс материалдарын сынау бөлімінің басшысы, 30 жылдық тәжірибелі инженер. Басқалар алдын алу шараларын күшейтуге болыпты дейді. Пристли былай деді: «Департаменттің жолдарды нығайтуға бағытталған екі жобасы да көпірдің буындарының нашарлығын шешкен жоқ». Кейбір сарапшылар бұл апатты болдырмау үшін көбірек іс-қимыл жасауға болыпты деген пікірде. Бағдарлама «жағдайды одан бетерлетуі» үшін сынға ұшырады. Өнім ең қиын жағдайларда да жұмыс істей білуі керек. Бұл ғимараттар немесе ұшақтар сияқты құны жоғары құрылыстар үшін жасалған өнімдерге ерекше маңызды. Егер бұл бөліктер істен шықса, ауыр зақымдарға және/немесе қауіпсіздік проблемаларына әкелуі мүмкін. Өнімді жобалау кезінде «ең нашар жағдайға» байланысты қауіптерді азайтуға баса назар беріледі. Ең нашар жағдайды анықтау үшін өнімді, оған түсетін жүктемені және оның қызмет ететін ортаны толыққанды түсіну қажет. Өнімді пайдалануға жібермес бұрын, прототип зертханалық сынақтардан өтеді, оның нәтижесінде өнімнің күтілген ең нашар жағдайға төтеп беретіні дәлелденеді. Бүгінде реактивтік қозғалтқыштарға жүргізілетін сынақтар өте күрделі, мысалы, қозғалтқыштың төзімділігін тексеру:
* қалдықтар, шаң, құм және т.б. сіңіруге;
* бұрқасын, қар, мұз және т.б. сіңіруге;
* судың көп мөлшерін сіңіруге. Бұл сынақтар өнімнің пайдалану кезінде кездесетін жағдайлардан да қиын болуы керек. Қозғалтқыштардың мүмкіндіктерінің шегіне дейін сынақтан өту арқылы өнімнің кез келген жағдайда дұрыс жұмыс істейтініне көз жеткізіледі. Ақауларды талдаудың екі жақта да мақсаты – зақымдардың алдын алу және қауіпсіздікті сақтау.