Кіріспе

Индиялық мистик Ошодан шабыт алған адамдар Раджниш қозғалысы - бұл үнділік мистик Бхагван Шри Раджниш (1931-1990), сондай-ақ Ошо деп аталатын дін қозғалысы. Олар 1970 жылдан 1985 жылға дейін қолданған апельсиннің арқасында Раджниши немесе "Парғалақты адамдар" деп аталды. Бұл қозғалыстың мүшелерін кейде үнді баспасөзінде ошоиттер деп атайды. Бұл қозғалыстың негізін қалаушының, алдымен Үндістандағы индуистік моральға, кейіннен АҚШ-тағы христиандық моральға қарсылығынан 1970 және 1980 жылдары дау туды. Кеңес Одағында бұл қозғалысқа "индиялық мәдениеттің оң жақтары мен батыс елдеріндегі жастар наразылық қозғалысының мақсаттарына" қайшы келетіндігі үшін тыйым салынды. Раджниш оң жақтарын бұзып отырды, оны Кеңес үкіметі Үндістанның монополистік буржуазиясының реакциялық идеологы және дәстүрлі индуистік киіммен тұтынушылықты насихаттаушы деп санайды. Орегон штатында 1980 жылдардың басында "Раджнишпурам" деп аталатын қозғалыстың үлкен мақсатты қауымы жергілікті қоғамда жақын маңдағы Антилопа қаласын, кейіннен округтің орталығы Даллсты басып алуға тырысқаны үшін дереу шиеленісті тудырды. Осы шиеленістердің шыңында Раджнишпурам Орегон коммунасының жетекші мүшелерінің тобы АҚШ прокуроры Чарльз Х. Тернерді өлтіруге бағытталған қастандық әрекеті және АҚШ-тың жергілікті сайлаудың нәтижесіне өз пайдасына әсер ету үшін есептелген алғашқы биотеррорлық шабуыл жасағаны үшін қамауға алынды; бұл әрекеттер ақыр соңында сәтсіз аяқталды. Биотеррорлық шабуыл кезінде жергілікті мейрамханалар мен дүкендердегі салат өнімдерін зақымдау үшін сальмонелла бактериясы қолданылды, ол бірнеше жүз адамды уланды. Қозғалыстың штаб-пәтері ақырында Пуннаға (қазіргі Пунна) қайтып оралды. 1985 жылдың қыркүйегінде Орегон коммунасы қиратылды. Үндістандағы бұл қозғалысқа айналадағы қоғам бірте-бірте оң көзқарас таныта бастады, әсіресе 1990 жылы негізін қалаушы қайтыс болғаннан кейін. Ошо халықаралық қоры (OIF) (бұрынғы атауы - Раджниш халықаралық қоры (RIF)) Раджниш қайтыс болғанға дейін құрған "ішкі шеңбер" арқылы басқарылады. Олар Раджништің мүлкін бірлесіп басқарады және Пунадағы Ошо халықаралық медитация курортын басқарады. 1990 жылдардың аяғында бәсекелес топтар ОИФ-тің авторлық құқықтарына қарсы шығып, Раджништің шығармаларына қатысты авторлық құқықты және материалдарды жариялау немесе қайта басып шығару бойынша авторлық құқықтың жарамдылығын таластырды. АҚШ-та Osho Friends International (OFI) компаниясымен 10 жылдық сот күресінен кейін OFI 2009 жылдың қаңтарында OSHO сауда белгісіне қатысты айрықша құқығынан айырылды. Бұл қозғалыстың Үндістанда және әлемде, соның ішінде АҚШ, Ұлыбритания, Германия, Италия және Нидерландыда бірнеше кіші орталықтары бар.

Шығу тегі

Раджниш 1958 жылы Джабалпур университетінде философия пәні бойынша оқытушы (кейін профессор) болып жүрген кезінде көпшілік алдында сөйлей бастады. Ол 1960 жылдары бүкіл Үндістанда дәріс оқыды, медитация мен еркін махаббат идеалдарын насихаттады, азаматтық либертариандық философияға негізделген әлеуметтік қозғалыс, ол мемлекеттік реттеуді және жеке қарым-қатынастарға діни араласуды қабылдамайды; ол сондай-ақ некеге, әсіресе әйелдер үшін әлеуметтік құлдықтың бір түрі ретінде айып тақты. Ол социализм мен Гандиді сынға алды, бірақ капитализмді, ғылымды, технологияны және тууды бақылауды жақтады, халықты көптеп қамтуға қарсы ескертті және кедейлік пен бағындыруды насихаттайтын діни ілімдерді сынға алды. Ол Ачарья Раджниш, Ачарья "оқытушы немесе профессор" дегенді білдіреді, ал "Раджнеш" балалық шақтағы лақап аты (санскрит тілінен रजनि rajani, түн және ईश isha, ием) ретінде танымал болды. 1964 жылы бай қолдаушылар тобы Раджнишке қолдау көрсету және медитация оқшаулауларын жүргізуге көмектесу үшін білім беру тресті бастады. Бұл кезде құрылған қауымдастық "Живан Жағрути Андолан" (Хинди: Life Awakening Movement) деп аталды. Голдманның айтуынша, оның тез өсіп келе жатқан клиенттері "оның ерекше талантты рухани терапевт екенін" айтты. Осы уақытта ол Үндістан қоғамының жоғарғы сатысынан "бизнес-менеджерді" алды, Лаксми Такарси Курува, саяси жағынан жақсы байланыстағы әйел, оның жеке хатшысы және ұйым басшысы болды. Ол Ма Йога Лакшми деген атпен Раджништің алғашқы санньясины болды. Ганди, Нехру және Мораржи Десаймен тығыз байланыста болған, Ұлттық конгресс партиясының негізгі қолдаушысының қызы Лаксми бұл рөлді 15 жыл бойы сақтап қалды.

Өсу

Жабалпур университетінің қызметкерлері 1966 жылы Раджништы отставкаға кетуге мәжбүр етті. Ол рухани ұстаз ретінде өз рөлін дамытты, өзін дәрістер, медитация лагерлері және жеке кездесулер (Даршана немесе Даршан, яғни "көрісі") арқылы қолдады. 1971 жылы ол алты санньясинді бастамашы етіп, Неосанньяс халықаралық қозғалысының пайда болуына себепші болды. Раджниш өзінің санньясын дәстүрлі практикадан ерекшеледі, әйелдерді қабылдады және бас тартуды әлемге емес, өзімді бас тарту процесі ретінде қарады. Шәкірттер әлі де дәстүрлі мала мен охр көйлегін және атын өзгертті. Осы кезде Раджниш "Бхағаван Шри Раджниш" атағын қабылдады. 1972 жылы ол Үндістанда 3800 санньясинді бастады. Сол кезде әлемнің қалған бөлігінде 134 адам болды, оның ішінде 56-сы Құрама Штаттардан, 16-сы Ұлыбританиядан және 16-сы Германиядан, 12-сі Италиядан және Филиппиннен, 8-і Канададан, 4-і Кениядан, 2-і Даниядан және 1-і Франциядан, Нидерландыдан, Австралиядан, Грекиядан, Швециядан, Норвегиядан және Швейцариядан. 1974 жылы Раджниш үшін Пунада үй сатып алынғаннан кейін ол ашрам құрды, ал қозғалысқа мүшелер саны өсті. Ол күнделікті діни жазбаларға қатысты баяндама жасады, батыс философиясының элементтерін, әзіл-аңыздар мен жеке оқиғаларды біріктірді. Ол индуизм, дзен және басқа да діни көздер туралы және батыс психотерапиялық тәсілдер туралы пікір білдірді. Пона ашрамының терапевтерінің бірі Свами Прем Амитабх (Роберт Бирнбаум) 1979 жылға қарай шамамен 100 000 санньясин бар екенін болжайды.

1984 жылғы биотеррорлық шабуыл және одан кейінгі құлдырау

Қозғалыстың құлдырауына әкелген бірнеше оқиға Орегон штатының Васко округіне қарасты округтің орталығы және ең үлкен қаласы - Даллсте болды. 1984 жылы "Раджиниши" командасы биотеррорлық шабуыл жасады, онда олар жергілікті дүкендер мен мейрамханаларда салат өнімдерін сальмонеллемен атаулы зақымдады. Олардың әрекеті 751 адамның өлімге әкелмейтін улануына әкелді. Шабуылдың мақсаты жергілікті сайлауды бұрмалау болып табылады, бұл Раджнишілерге қала мен округте саяси билікті алуға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, "Раджниш" тобының "қазіргі уақытқа дейін анықталған ең ұзақ тыңдау операциясы" деп аталатын операцияны жүргізгені анықталды. Бұл жариялар бірнеше Раджниш басшыларына қылмыстық айыптар тақты, соның ішінде Ма Ананд Шила, Раджништың жеке хатшысы, адам өлтіруге тырысу және шабуыл жасау туралы айыптарға кінәлі екенін мойындады. Бұл айыптаулар 1985 жылы қозғалыстың жетекшісі Раджништі 10 жылға шартты түрде соттап, 400 000 доллар айыппұл салуға әкеп соқты. Урбан Ошо құбылысының ең таңғаларлық ерекшелігі Раджништың "Үндістанға оралған кездегі таңғаларлық апофеозында" жатыр деп түсіндірді, бұл оның туған елінде бұрынғыдан да көп табысқа қол жеткізуіне әкелді. Урбанның айтуынша, Раджништің ізбасарлары оны шейіт ретінде бейнелеуге қол жеткізді, бұл "Ливандағы теңізшілер сияқты, Ранчтың ішкі жағынан Бас прокурордың кеңсесімен талқандалды, Ранч қатты қарсылыққа ұшырап, қуып шығарылды" деген пікірді насихаттады. 1000 Friends of Oregon жер пайдалану коммерциялық емес ұйымымен ұзаққа созылған күрес ұйымға да зиян тигізді. Бұл екі ұйым бір-біріне қарсы заңдық әрекеттерді жүргізу түрінде болды. 1000 досы Раджнистің жобасына қарсылық білдірді. Бұл ұрыс бірнеше жыл бойы жалғасып, бұқаралық ақпарат құралдарының назарын өзіне аударды. 1990 жылы Раджниш қайтыс болып, Пунадағы ашрамда кремацияланды. Шығыс Эсалені ретінде танылған курорттың көптеген дәстүрлерінен әртүрлі рухани әдістер бойынша сабақтары бар және бұл нысанды рухани оазис, өзін-өзі табу және дене мен ақыл-ойды бір әдемі ортада біріктіру үшін "қасиетті орын" ретінде сатуға мүмкіндік береді. Баспасөз мәліметтері бойынша, оған жыл сайын әлемнің түкпір-түкпірінен 200 мыңға жуық адам келеді. Бұл қозғалыстың Интернет арқылы байланысы басталды. Қазіргі басшылар Орегонның алғашқы дауларын азайтып, кең аудиторияға жағымды болуға тырысады. Раджниш қайтыс болғаннан кейін оның қалауы мен мұрасына қатысты әртүрлі келіспеушіліктер туындады. Бұл бірнеше бәсекелес ұжымдардың құрылуына әкелді. Бір маңызды келіспеушілік ОИФ-тің авторлық құқықтарының оның шығармаларына бақылау жасауына байланысты болды.

Дін

1972 жылы шыққан монографияда Раджништың санньялар туралы түсінігі баяндалған. Раджнешпурамда жүргізілген бір сауалнамада сауалнамаға қатысқандардың 70 пайызы өздерінің діни көзқарастарын "жоқ" деп атады. 1983 жылдың шілдесінде Раджнеш халықаралық қоры 78 беттік "Раджнешизм: Бхагван Шри Раджнеш пен оның дініне кіріспе" атты кітапты жариялады. Осыған қарамастан, кітапта Раджнишизм дін емес, "дінсіз дін, тек махаббат, тыныштық, ой жүгірту және дұға ету қасиеттері" деп мәлімделген. Картер Раджништың ілімдерін ресми түрде бекітудің себептерін анықтау оңай емес екенін, бірақ ол үшін "дін қызметкері" мәртебесін алу үшін Иммиграциялық және натурализациялық қызметке виза алуға байланысты болуы мүмкін екенін айтады. Адамдар бірдей киім киіп, бірдей іс-әрекетке қатысқан. Адамдар ешкімге зиян келтірмеген жағдайда, қалағандарынша келіп-кетуге рұқсат етілді. 1985 жылдың қыркүйек айының соңғы аптасында Шила ұятқа қашып кеткеннен кейін, Раджниш "Раджнешизм" және "Раджнешизм" дінінің енді жоқ екенін және осы есімді алып жүретін кез-келген нәрсе жойылатынын мәлімдеді. Оның шәкірттері "Рагнешизм" кітабының 5000 данасын өртеп жіберді. Раджниш Шиланың ықпалынан арылу үшін кітапты өртеп жіберуді бұйырғанын айтады. Бастапқыда шамамен 2000 адам қасақана қауымдастықта тұрып, Раджниш те сонда көшіп барды. Ұйым Портлендтегі қонақ үйді сатып алды. 1983 жылдың шілдесінде оны радикалды исламдық топ Жамаат әл Фукхра бомбалады. Бұл топтың Азад-Касмирдағы жауынгерлермен байланысы бар еді және АҚШ-тағы Үндістан байланыстары бар "жұмсақ" нысаналарға шабуыл жасағысы келді. Раджниш қозғалысы Раджнишпурамда Орегонның лауазымды адамдарымен және үкіметімен қақтығысты, нәтижесінде коммунаның өзінде шиеленістер туындады. Коммуна басшылары арасында қоршау мен қорқыту мен авторитаризм қалыптасты. Ұйымнан көңілі қалған шәкірттері кетіп барады. Коммуна мүшелеріне қаладан кеткендермен қарым-қатынас жасауды тоқтату туралы нұсқау берілді. Раджниш үйленуге және балалы болуға тыйым салғандығы белгілі болды, өйткені ол отбасылардың табиғи тұрғыдан бұзылуына және бүлдірушілікке бейім екенін көрді. Орегон мен Англияның коммуналарында көп бала туылмады, ал контрацепция, стерилизация және аборт қабылданды. Пайктың айтуынша, кейбір ата-аналар рухани дамуы маңыздырақ деп, балаларының ашрамға көшіп баруын ақтады. Ол "өте тиімді және табысты корпоративтік құрылымды жасады", ал "80-жылдарға қарай бұл қозғалыс күрделі, өзара байланысқан корпорация желісіне айналды, бүкіл әлемде рухани және зайырлы бизнестердің таңғажайып саны болды, олар йогадан бастап психологиялық кеңес беруден бастап тазалау қызметіне дейін бәрін ұсынады". Бұл қозғалыстың Орегон штатында болған кезінде, кем дегенде 120 миллион доллар жиналды деп есептейді, бұл кезеңде капитал жинау, қайырымдылық жинау және заңгерлік жұмыс басты мәселе болды. Джеймс С. Гордонның айтуынша, кейбір санньясиндер автомобильдерді жарнама алудың теңдесі жоқ құралы ретінде, басқалары жақсы бизнес-инвестиция немесе сынақ ретінде, басқалары Раджништың орта таптың ұмтылыстарын менсінбеуінің көрінісі ретінде және тағы басқалары шәкірттерінің сүйіспеншілігінің белгісі ретінде көрді. Гордон Раджништің Rolls Royce-ді ең жақсы көретінін, оның жайлылығынан басқа, "олардың көптігінен - ақымақтық, қажетсіз, қорқынышты көптеген" ашу мен қызғаныш оятады деп ойлады. ХХІ ғасырдың басында қозғалыстың мүшелері BMW сияқты корпоративтік клиенттер үшін стресс-менеджмент семинарын өткізді және 2000 жылы қозғалыстың АҚШ-та жылына 1545 миллион доллар табатыны хабарланды.

Сайлаулар

Сайлау кезінде Раджништің хатшысы Шила Нью-Йорк, Чикаго, Лос-Анджелес, Финикс және басқа қалалардан мыңдаған үйсіз адамдарды Раджнишпурам мен Антилопеге (Орегон) алып келіп, дауыс беретін. Екі аймақты да білдіретін Уэйн Х. Фобуш Орегонның сайлаушыларды тіркеу заңдарын өзгерту үшін Орегон заң шығарушысының арнайы сессиясын шақыруды талап етті. 1984 жылғы Республикалық ұлттық конвенцияға Орегонның он үш балама делегатын таңдау кезінде Раджнешпурамнан учаскелік комитет мүшесі және Раджнешпурам қалалық кеңесінің мүшесі Ма Прем Кавидо және Ма Прем Дебал жарысқа түсті, бірақ екеуі де 14 және 15-орында жеңілді. Васко және Джефферсон округтерінен төрт раджниши (олардың ізбасарлары) Орегон Республикашыл партиясының штаттық съезінде делегаттар ретінде қызмет етуге таңдалды.

Демография

Саньясиндердің алғашқы зерттеулерінің бірі 1980 жылы Пуна ашрамында америкалық клиникалық психолог Свами Кришна Дева (Дэвид Берри Кнапп) жүргізді, ол кейіннен Раджнешпурамның мэрі болды. Олардың үштен екісі жоғары білімді, әрі өздерін "әлемдік өмірде табысты" деп санайды. Олардың төрттен үш бөлігі бұрын қандай да бір терапиямен айналысқан, ал жартысынан көбі бұрын басқа рухани топпен тәжірибе жүргізген.

Мұра

Халықаралық деңгейде 2005 жылы (екі онжылдыққа жуық дау-дамайлар мен онжылдық үйлесімдерден кейін) Раджниш қозғалысы жаңа діндер нарығында өзін-өзі орнықтырды. ОШО халықаралық медитация курорты Университет гранттары комиссиясының Бхопал кеңсесі қаржыландыратын семинарда Раджинештің "Зорба Будда" іліміне назар аударылды, ол руханилықты материалистік және объективті тәсілмен татуластыруға тырысты. 2020 жылдың шілдесінде әнші-саздыгер Суфжан Стивенс "My Rajneesh" атты ән шығарды. 2020 жылдың қыркүйегінде OSHO International Meditation Resort-тің иесі OSHO International Foundation екі 1,5 акр жер учаскесін сату туралы шешім қабылдады, қазіргі уақытта онда бассейн мен теннис корты бар. Қайырымдылық қоры ретінде ОИФ Мумбаидегі Қайырымдылық комиссарына өтініш жазып, сатуға рұқсат сұрады. Өтініште олар COVID-19 пандемиясына байланысты қаржылық қиындықтарға тап болғанын атап өтті. Бұл Ошоның ізбасарлары арасында дау тудырды, олардың өкілі Йогеш Таккардың "Бұл жерді Ошоның ізбасарлары Ошоның ізбасарлары үшін жасады және ол Ошоның ізбасарларына тиесілі" деген сөзі келтірілді. Ошоның он шәкірті Қайырымдылық комиссарына сатуға қарсылық білдірді.

Әдебиет және ой

Жоахим Эрнст Берендт, джаз музыканты, журналист және жазушы. Ол 1983 жылы қозғалысқа мүше болды. Эльфи Доннели, ағылшын-австриялық балалар кітаптарының авторы. Ол 1980 жылдары қозғалысқа қосылды және Раджништің "Ішкі шеңберге" тағайындалған шәкірттерінің қатарында болды. Йорг Андреес Элтен, неміс жазушысы және журналисі. Ол қозғалысқа қосылғанға дейін Stern журналының репортері болды, кейін Свами Сатьянанда деген есімді алды. Тим Гест, журналист және жазушы. Ол "Йогеш" деген атпен қозғалыста өсіп, кейінірек өзінің қиын балалық шағы туралы "Менікі - қызғылт сары" атты сын кітап жазды. Бернард Левин, ағылшын тілшісі. 1980 жылдардың басында ол сол кездегі қыз жолдасы Арианна Хаффингтонмен бірге қозғалысқа қосылды және кейіннен "Таймс" газетінде Раджниш пен қозғалыстың жарқын жазбаларын жариялады. Питер Слоттердейк, неміс философы. Ол 1970 жылдары қозғалысқа қосылды. 2006 жылы берген сұхбаттарында ол бұл тәжірибе өмірге көзқарасына түбегейлі, пайдалы және тұрақты әсер еткенін айтты. Марго Ананд, тантраның мұғалімі. Ол Раджништың шәкірті болды және ең алдымен оның ашрамында тантраға үйретуді бастады. Ян Фудрейн, голландиялық психиатр, психотерапевт, жазушы және мистик. Нармала Шривастава, Үндістанның рухани ұстазы. Ол Раджниш қозғалысының алғашқы мүшесі болды, кейіннен ол өзінің рухани қозғалысы Сахаджа Йогаға негізін қалады, Раджништы жоққа шығарады. Ма Прем Уша, Үндістанның карта оқыршысы, сәуегей және журналист. Ол 2008 жылы қайтыс болғанға дейін 30 жыл бойы қозғалыстың мүшесі болды.

Өнер көрсету

Парвин Баби, үнді актрисасы. Ол 1970 жылдардың ортасында өзінің бұрынғы жігіті, продюсер Махеш Бхаттпен бірге қозғалысқа қосылды, кейін философ У. Г. Кришнамуртидің табынушысы болды. Махеш Бхатт, үнді кинорежиссері, продюсері және сценарий авторы. 1970 жылдардың ортасында ол санньясин болды, бірақ кейіннен қозғалыстан шығып, оның орнына 1992 жылы өмірбаянын жазған У. Г. Кришнамуртимен рухани жолдастық пен басшылық тапты. Георг Дютер, сонымен қатар Свами Чайтанья Хари, "Раджинеш" қозғалысының музыканты. Ол Раджништың Пунадағы және кейін Раджнешпурамдағы медитациялық жазбаларына сүйемелдейтін музыканы жазды. Майк Эдвардс, Электрлік жарық оркестрінің бұрынғы британдық мүшесі, Свами Дева Прамада немесе жай ғана Прамада деп аталады. Тед Гардестад, Свами Сангит Упасани, швед әншісі және бұрынғы теннисші. Альберт Мол, голланд актері және жазушысы. Рамзес Шаффи, голландиялық әнші және актер. Ол бір кездері қатты ішіп жүрген, бірақ 1980 жылдардың басында қозғалысқа қосылып, Свами Рамзес Шаффи болғаннан кейін ішуді тоқтатты. Кейін ол қайтадан ішімдікке құлдырай бастады. Теренс Стамп, ағылшын актері. 1970 жылдары ол Пуна ашрамында уақыт өткізді, Раджништің ілімдерін зерттеді және зерттеді. Кавьен Темперли, Австралиялық Eskimo Joe тобының әншісі. Anneke Wills (Ma Prem Anita), британдық актриса, Doctor Who серігі Поли рөлімен танымал. Ол 1970-ші жылдары Пуна ашрамында ұлы Джаспермен (Свами Дхьян Йоги) бірге тұруға Үндістанға көшіп барды және 1980-ші жылдардың басында Калифорниядағы санньясин коммунасына қайта көшіп барды.

Саясат

Арианна Хаффингтон, грек-американдық саяси белсенді және оның сол кездегі серіктесі Бернард Левин 1980 жылдардың басында шәкірттері болды. Кейіннен олар "Рухани ішкі сана" қозғалысына қосылды. Барбара Рютинг, неміс актрисасы, жазушы және V Partei3 саясаткері. Оның санньясин аты Ма Ананд Таруна.

Басқалар

Раджништің немересі, суретші Пратикса Апурв 11 жасынан бері осы қозғалыстың мүшесі. Ханновердің ханзадасы Георг Вильгельм мен Грекия мен Данияның ханшайымы Софияның үлкен ұлы Ханновердің ханзадасы Велф Эрнст 1975 жылы қозғалысқа қосылды және Пуна ашрамында 33 жасында ми қан кетуінен қайтыс болды. Раджниш оған Свами Вималкирти деген есім берді. Шэннон Джо Райан, бұрынғы конгрессмен Лео Райанның қызы, ол Гайанадағы Халық ғибадатханасының Джонстаундағы коммунасын тергеді және 1978 жылы ғибадатхананың ізбасарлары оны өлтірді. 1981 жылы ол Раджнеш қозғалысына қосылды, Ма Прем Амрита Притам деген есімді алды және 1982 жылы Раджнешпурамда тағы бір санньясин Питер Уэйтпен (Свами Ананд Субхути) үйленді. Ма Прем Пратити - леди Зара Джеллико, граф Джелликоның қызы.

Түсініктемелер

The Handbook of the Oneida Community бұл терминді 1850 жылы шығарды деп мәлімдейді және оның қолданылуын социалистер некеге шабуыл жасау үшін қолданғанын, олар әйелдер мен балаларды тастаудан қорғайтын институтқа қарсы шыққандығын айтады.