Кіріспе

Кәсіби бодибилдинг жарысы

IFBB Professional League Ms. Olympia (бастапқыда Мисс Олимпиа деп аталған) 1980 жылы алғаш рет өткізілді. 2000 жылдан 2014 жылға дейін және 2020 жылдан бері Джо Вайдердің Олимпиа фитнес және өнер көрсетулері апталығының құрамында өткізілуде. Ms. Olympia-ға ерлер арасындағы кәсіби бодибилдингтегі баламасы Мистер Олимпиа, ал әйелдер арасындағы табиғи кәсіби бодибилдингтегі баламасы INBA/PNBA Табиғи Олимпиа болып табылады.

1980 1989 жыл

1980 жылы алғашқы «Олимпиада айым» (бастапқыда «Мисс Олимпиада» деп аталған) жарысы өтті, оған Рейчел Маклиш жеңіп, тұңғыш «Олимпиада айым» атанды. 1981 жылы Ритва Эломаа Рейчелді жеңіп, тақтан түсірді, бірақ Рейчел 1982 жылы титулді қайта иеленді. Джордж Снайдер 1982 жылы «Олимпиада айым» құқығынан айырылды, содан кейін қатысушылар енді таңдау арқылы емес, кіші жарыстардағы нәтижелеріне сәйкес «Олимпиада айым» жолдамасын алды. Әйелдер бодибилдингі дамып, өркендеген сайын, қатысушылардың жаттығу деңгейі біртіндеп артты, ал ең алғашқы жарыстардағы көптеген қатысушылардың салмақ көтеру тәжірибесі өте аз болды, спорт баяу дамып, бұлшықшыл дене бітіміне қарай өзгерді. Бұл тенденция 1983 жылы көріне бастады, Маклиш ірі жарыстарға қатыса алмағандықтан, Карла Данлап 1983 жылғы «Олимпиада айым» атағын жеңіп алды. Данлаптың дене бітімі бұрынғы «Олимпиада айым» жеңімпаздары Маклиш пен Эломаға қарағанда әлдеқайда мықты болды. 1984 жылы Корина Эверсон Монреаль қаласында (Канада) «Олимпиада айым» титулын жеңіп алды, бұл АҚШ-тан тыс өткен алғашқы жарыс болды. Эверсон 1989 жылы жеңіліссіз зейнеткерлікке шыққанға дейін қатарынан алты рет «Олимпиада айым» атағын жеңіп алды, осы жетістіктің иегері болған жалғыз әйел.

1990 1999 жыл

Кәдімгідей, бәсекелестер Мисс Олимпиадаға кішігірім жарыстарда белгілі бір нәтижелерге қол жеткізу арқылы ілікпелі болуы керек. Дегенмен, 1990 жылы Әйелдер арасындағы Pro World жарысының тоқтатылуы Ms. International-ды Мисс Олимпиадаға ілікпелі болудың жалғыз жолы қалдырды. Осыған байланысты, IFBB 1990 жылғы Мисс Олимпиаданы кәсіби картасы бар барлық әйелдерге ашуға шешім қабылдады, және отыз бәсекелес қатысты. Бұл сондай-ақ, Мисс Олимпиада титулын қорғамайтын алғашқы Мисс Олимпиада болды. Ленда Мюррей 1990 жылы қатысқан алғашқы Мисс Олимпиада жарысында жеңіске жетіп, Коринна Эверсонның мұрагері атанды. 1991 жылғы Мисс Олимпиада алғаш рет тікелей эфирде көрсетілді. Сол жылы Ленда Мюррей бұрынғы австралиялық пауэрлифтер Бев Фрэнсистен бір ұпай айырмамен ғана басым түсті. 1993 жылы Ленда Мюррей Денис Рутковскиден күшті қарсылыққа тап болды, және кейбіреулер сол жылы Мюррей емес, Рутковски жеңуі керек деп санайды. Рутковски 1994 жылы Мисс Олимпиада жарысының қатысушылары мен жанкүйерлерін таң қалдырып, мансабы жаңа деңгейге көтеріліп, Мисс Олимпиада титулын жеңіп алу мүмкіндігі зор болғанда зейнеткерлікке шықты. 1996 жылғы Мисс Олимпиадада алты мәрте қатарынан Мисс Олимпиада чемпионы Ленда Мюррей Ким Чизевски Николс (сол кезде Ким Чизевски деп аталған) тарапынан жеңіліске ұшырады. Чизевски Николс бұрын 1995 жылғы Мисс Олимпиадада 2-орын алған, бірақ оның жеңісі көптеген адамдар Мюррейді жеңілмейтін деп есептегендіктен, оқыс болды. Чизевски Николспен жеңіліске ұшырап, 1997 жылғы Мисс Олимпиадада екінші орын алғаннан кейін Мюррей бодибилдингтен зейнеткерлікке шықты. Чизевски Николс 1998 жылы Прагада, Чехияда өткен Мисс Олимпиаданың жеңімпазы атанды, бұл жарыс АҚШ-тан тыс жерде екінші рет өткізілді.

1992 ж. Олимпия ханым өзгерістер

Мюррей мен Фрэнсис бұрынғы «Мисс Олимпиада» сайысында көрсеткен үлкен дене бітіміне жауап ретінде IFBB спортты «әйелдікке» жақындастыруға тырысты. Бен Вайдер басқарған IFBB «әйелдік» ережелер жиынтығын жасады. Төрелік ережелерінің бір тармағында бәсекелестердің «тынышсыздандыратынша үлкен» болмауы керек екені айтылды. Төрешілердің қатысушылар туралы нұсқаулығында олар әйелдік, бірақ әлсіз емес дене бітімін іздеп отырғаны көрсетілген. 1992 жылғы «Мисс Олимпиада» жарнамасында «Muscle & Fitness» журналында Германияның Аня Шрайнері басты рөлде болды, ал екі мәрте чемпион Мюррейді шағын «сонымен қатар қатысады» деген хабарламаға жіберді. Дегенмен, Мюррей «әйелдік» талаптарына сай келді және атағын сақтап қалды; Шрайнер 6-шы орынды иеленді және дереу жарыстан шықты. 1992 жылдан кейін төрелік ережелері жаңадан жазылды, жаңа ережелер эстетикалық талаптарды сақтап қалды, бірақ сайыстарды дене бітіміне бағалауға мүмкіндік берді. Мюррей 1990 жылдан 1995 жылға дейін қатарынан алты рет «Мисс Олимпиада» атағын жеңіп, Корина Эверсонның рекордын қайталады. Өндіруші: American Sports Network, ESPN телеарнасында ұлттық деңгейде көрсетілді. Режиссері: Кит Хобельман.

1999 ж. Олимпия ханымның даулы оқиғасы және зейнеткерлікке шығу

1999 жылы «Мисс Олимпиада» байқауы Калифорния штатының Санта-Моника қаласында 9 қазанға жоспарланған болатын. Бірақ, IFBB байқау күнінен бір ай бұрын оның күшін жойғанын хабарлады. Басты себебі – 1998 жылғы Прага қаласындағы байқауды ұйымдастырған ұйымдастырушы Жарка Кастнерованың қаржылық қиындықтарға байланысты, соның ішінде 1999 жылғы шараға алдын ала сатылған билеттердің аз болуына байланысты бас тартуы болды. Бұл хабарламаға байланысты туған наразылықтар нәтижесінде, байқау 2 қазан күні Нью-Джерси штатының Секаукус қаласында Кенни Кассель мен Боб Бонхам ұйымдастырған «Әйелдер экстраваганзасы» аясында қайта жоспарланды. Соңғы сәтте бірнеше көзден демеушілік түсті, ең ірісі – «Flex» журналынан түскен 50 000 доллар. Осы алапат дау-дамабылдың арасында Ким Чизевски Николс төртінші рет қатарынан «Мисс Олимпиада» титулын жеңіп алды. 1999 жылғы «Мисс Олимпиада» туралы тағы бір маңызды жайт – бұл Айрис Кайлдің «Мисс Олимпиада» байқауына алғаш қатысқан жылы болды. Алайда, 1999 жылғы «Мисс Олимпиададан» кейін Ким Чизевски Николс бодибилдингтен зейнеткерлікке шығып, 2001 жылдан бастап фитнес және фигура жарыстарында өнер көрсетуге кірісті.

2000 2005 жыл

2001 жылғы «Олимпиада айым» бәйгесінде Джульетта Бергман күтпеген жеңіске ие болды, ол 1989 жылдан бері жарысқа қатыспаған еді. Олимпиадаға жеңіл салмақта қатысып, ауыр салмақтағы жеңімпаз Айрис Кайлді жеңіп, жалпы бірінші орынды жеңіп алды. «Олимпиада айым» бәйгесі бірнеше салмақ санатында өткен бес жыл ішінде жеңіл салмақтағы спортшының жалпы жеңіске ие болуы – бұл жалғыз жағдай болды. Бес жылдық үзілістен кейін, алты мәрте «Олимпиада айым» титулын жеңіп алған Ленда Мюррей 2002 жылғы «Олимпиада айым» бәйгесіне оралды, онда Бергман жеңіл салмақта жеңіске жетті, ал Мюррей ауыр салмақта және жалпы есеп бойынша жеңімпаз атанды. Мюррей 2002 және 2003 жылдарғы «Олимпиада айым» бәйгесінде ауыр салмақта да, жалпы есепте де жеңіске жетті. Мюррей 2004 жылы ауыр салмақта және жалпы жеңімпаз атанған Айрис Кайлдан «Олимпиада айым» титулын екінші рет жоғалтты. 2004 жылғы «Олимпиада айым» бәйгесіндегі жеңілісінен кейін Мюррей бодибилдингтен кетуге шешім қабылдады.

2000 ж. Олимпиа ханым өзгерістері

IFBB 2000 жылы Ms. Olympia жарысына бірнеше өзгеріс енгізді. Бірінші өзгеріс – Ms. Olympia жарысы енді жеке жарыс ретінде өткізілмей, Лас-Вегастағы «Олимпиада күнінің» бір бөлігі болып, ерлер жарысынан бір күн бұрын өтті. Екінші өзгеріс – ауыр және жеңіл салмақ категориялары қосылды. Үшінші өзгеріс – жаңа бағалау ережелері енгізілді. Кәсіби төрешілер комитетінің төрағасы Джим Манион жарысқа қатысушыларға жолдаған хатында әйелдердің денсаулығы, бет-әлпеті, макияжы және тері түсі бойынша бағаланатынын мәлімдеді. Манионның хатындағы критерийлерде «симметрия, тұрыны, бұлшық еттерінің айқындығы және мықтылығы, бірақ шектен тыс емес!» деген сөздер келтірілген. 2000 жылғы Ms. Olympia – жалпы жеңімпазы жоқ жалғыз Ms. Olympia жарысы, онда Андрулла Бланшетт жеңіл салмақ категориясында, ал Валентина Чепига ауыр салмақ категориясында жеңіске жетті.

2005 ж. Олимпиа ханым өзгерістері

2004 жылдың 6 желтоқсанында IFBB кәсіби дивизионының вице-президенті Джим Манион IFBB кәсіби әйел спортшыларының барлығына «20 проценттік ереже» енгізілуі туралы хабарлама таратты. Онда былай делінген: «Эстетикалық және денсаулық тұрғысынан, IFBB кәсіби дивизионы бодибилдинг, фитнес және фигура спортымен айналысатын әйел спортшылардың бұлшық ет мөлшерін 20%-ға азайтуын сұрайды. Бұл талап, дене шынықтыру, фитнес немесе фигура спортымен айналысқандарына қарамастан, бұлшық ет мөлшерін азайтуды қажет ететін әйел спортшыларға қатысты. Барлық кәсіби төрешілер әйелдердің дене бітімін бағалаудың тиісті критерийлері туралы хабардар етілді. Бұл директива қызу пікірталас тудырып, көптеген әйелдер өздері «бұлшық ет мөлшерін азайтуды қажет ететін әйел спортшылардың» қатарына жата ма деп ойлады. 2005 жылдың 26 сәуірінде IFBB кәсіби комитеті 9 дауыс «жақта», 1 дауыс «қарсы» және 3 дауыс «тартыну» нәтижесімен 2005 001 қаулысын қабылдады. Бұл қаулы әйелдердің кәсіби бодибилдингінде салмақ санаттарын алып тастап, тек бір бәсеке санатын қалдыруды көздеді және ол 2005 жылғы «Мисс Олимпиада» турнирінде күшіне енеді. Билл Доббинстің сөзіне сүйенсек, ол естіген ақпаратқа қарағанда, «Мисс Олимпиада» турнирін жұма күні кештен сенбі күніне Лас-Вегас конвенциялық орталығында тегін және ЭКСПО аясында өткізу, төлемақымен көру сатылымдарын арттыруға бағытталған әрекет болды, ал салмақ санаттарын жою ерлер мен әйелдер бодибилдерлерінің бірдей ережелерге бағынуы керек деген пікірге негізделген. Ол сондай-ақ екі шешімнің де A360 Media, LLC және Бенджамин мен Джозеф Вайдер басшылығымен қабылданғанын айтты. 2005 жылғы «Мисс Олимпиада» турнирінде Яксени Орикен Гарсия Айрис Кайлды жеңіп алды. Айрис өзінің әдеттегі салмақ санатында қатыспағанын, бірақ «Мисс Олимпиада» титулын қорғап тұрғандықтан, үлгі көрсетуді қалағанын айтты. Стив Веннерстромның мәліметінше, Айрис бәсекеге , ал Яксени бәсекеге қатысты. Айрис Яксени IFBB-нің 2004 006 нұсқаулық ережесіне қайшы әрекет етіп, соның арқасында жеңіске жеткен сияқты екенін айтты. Билл Доббинстің пікірінше, Айрис 2004 жылғы көрсеткіштерінен сәл ауытқып, бұрынғы «Мисс Олимпиада» турнирлерімен салыстырғанда аздап әлсіреген немесе сусызданған көрінген, ал Яксени оны ең жақсы күйінде көрген, бірақ айырмашылықтар өте шағын болды. Ол сондай-ақ 2005 жылғы «Мисс Олимпиада» турнирі алдында төрелік қалай жүргізілетіні туралы әртүрлі болжамдар айтылғанын, олардың негізгі мәселесі IFBB Айрис Кайлдың тағы бір «Мисс Олимпиада» титулын жеңіп алмауы мүмкін деген ой болғанын атап өтті. Ол сондай-ақ бұл шешім саяси сипатта емес екенін және «Олимпиада» көрермендері шешімге наразылық білдірмегенін мәлімдеді. 2007 жылдан 2014 жылға дейін Айрис келесі 8 жалпы «Мисс Олимпиада» титулын жеңіп алды, қатарынан 9 жалпы «Мисс Олимпиада» титулын жеңіп алды. 2012 жылғы «Мисс Олимпиада» турнирінде ол өзінің 8-ші жалпы «Мисс Олимпиада» титулын жеңіп алды, Ленда Мюррейдің 8 жалпы және 2 ауыр салмақтағы «Мисс Олимпиада» титулымен теңесті. 2013 жылғы «Мисс Олимпиада» турнирінде Айрис өзінің 9-шы жалпы «Мисс Олимпиада» титулын жеңіп, Ленда Мюррейдің рекордын жаңартты, бұл оның кез келген кәсіби бодибилдерге қарағанда, әйел немесе еркек, Олимпиада титулдарын көп жеңгенін білдірді. Джон Пламмер, Flex United Kingdom басылымының редакторы, ол алдын ала баға беру кезінде «жасыл» көрінгенін, ал Алина Попа «үлкен, толық бұлшықеттерді» көрсеткенін айтты. Бірақ ол Айрис финалда алғашқы екі бицепс позын жасағанда, көрермендердің «фирменді жыртылған бүйректері мен жеңілмейтін пішіні» бар екенін айтқанда, көрермендер таң қалғанын атап өтті. Сол сәтте ол оның жеңісіне көз жеткізді. Ол Алинаның 2-орынды иеленгенін естігенде, көрермендердің кейбіреулері оны сынай бастағанын айтты. 2014 жылғы «Мисс Олимпиада» турнирінде Айрис өзінің рекордын бекітіп, жалпы 10-шы «Мисс Олимпиада» титулын жеңіп алды. Бұл оның қатарынан 9-шы жалпы «Мисс Олимпиада» титулы болды, Ли Хейни мен Ронни Коулманның рекордын 8 рет қатарынан «Олимпиада» титулын жеңіп алды, бұл оның кез келген кәсіби бодибилдерге қарағанда, әйелдер мен еркектерге қарағанда, «Олимпиада» титулын қатарынан көп жеңгенін білдірді. Джонның сөзіне сүйенсек, Алинаның 2-орын алғаны көрермендердің наразылығын тудырды және көптеген адамдар оның «жақсы кондицияда» екенін және Айрис «мысалынан тыс» болып көрінгенін, әсіресе артқы поздарда, «Мисс Олимпиада» титулын алуға лайық екенін ойлады. Бірақ наразылықтың бір сәтінен кейін, көрермендер Айриске құрметтерін білдірді. Ол 2014 жылғы «Мисс Олимпиада» турнирінде жеңіске жеткеннен кейін зейнетке шығу туралы хабарлады. 2014 жылы Халықаралық бодибилдинг және фитнес федерациясы 2015 жылғы «Мисс Олимпиада» турнирінің күшін жойғанын, себебі нақты айтылмады.

2019 жыл

5 жыл тоқтатылғаннан кейін, 2019 жылдың 14 қыркүйегінде Боб Чичерильо Джо Вейдердің Олимпиада фитнес және өнер көрсетулері апталығында «Мисс Олимпиада» жарысы 2020 жылы қайта басталатынын хабарлады.

Басқа жазбалар

Ең ауыр «Олимпиада ханым» – Андреа Шоу
Ең жеңіл «Олимпиада ханым» – Ритва Эломаа
Ең үлкен бицепсі бар «Олимпиада ханым» – Андреа Шоу
Ең егде «Олимпиада ханым» – Джульетта Бергманн (44 жас)
Ең кішкентай «Олимпиада ханым» – Карла Данлап Каан / Андрулла Бланшетт / Джульетта Бергманн
Ең бойы биік «Олимпиада ханым» – Коринна Эверсон
Ең жас «Олимпиада ханым» – Рейчел Маклиш (25 жас)